Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Η αιτιατική ως επιρρηματικός προορισμός
Η αιτιατική ως επιρρηματικός προσδιορισμός εκφράζει τις παρακάτω σχέσεις :
α . Τόπο ( αιτιατική του τόπου ). Δηλώνει τοπική έκταση και χρησιμοποιείται κυρίως για να μετρηθεί η απόσταση μεταξύ δύο σημείων ή η απόσταση που έχει διανυθεί σε μια πορεία .
✓ Ἀπέχει ἡ Πλάταια τῶν Θηβῶν σταδίους εβδομήκοντα . || Οι Πλαταιές απέχουν από τη Θήβα εβδομήντα στάδια .
✓ τὴν ἡδίστην τε καὶ ῥᾴστην ὁδὸν ἄξω σε || θα σε οδηγήσω από τον πιο ευχάριστο και πιο εύκολο δρόμο .
✓ Ἄγω στρατιάν στενάς ὁδούς . || Οδηγώ το στράτευμα πάνω σε στενούς δρόμους .
β . Χρόνο ( αιτιατική του χρόνου ). Δηλώνει χρονική διαίρεση ή χρονική διάρκεια . Συνηθισμένες αιτιατικές του χρόνου είναι οι εξής :
ἔτος / ἔτη , τὸ κατ ' ἀρχὰς , ἐνιαυτὸν ( για ένα χρόνο ), τὸ πάλαι / τὸ παλαιὸν ( την / από την παλιά εποχή ), ἡμέραν / ἡμέρας , τὸ πλέον ( τον περισσότερο καιρό ), νύκτα / νύκτας , τὸ πρῶτον ( στην αρχή , πρώτα πρώτα , τὴν ἀρχὴν ( αρχικά ), τὸ πρότερον ( πρωτύτερα ), τὸ θέρος , τὸ τελευταῖον ( στο τέλος , τὸ ἀρχαῖον ( την παλιά εποχή ), χρόνον , τὸ νῦν ( τώρα ), κ . ά .
✓ αἱ δὲ σπονδαὶ ἐνιαυτὸν ἔσονται || η συνθήκη ειρήνης θα διαρκέσει έναν χρόνο .
✓ ἐνταῦθα ἔμεινεν ἡμέρας ἑπτά || έμεινε εκεί επτά μέρες .
✓ τὸν δ ' ἐνιαυτὸν πάντα τὸν μετὰ τὴν ναυμαχίαν καὶ τὸν ὕστερον οἱ Κορίνθιοι ἐναυπηγοῦντο νεῶν στόλον || ολόκληρο τον χρόνο μετά τη ναυμαχία και τον επόμενο οι Κορίνθιοι ναυπηγούσαν πλοία .
✓ Και τὸ πάλαι διὰ τὸ τοιοῦτον τύραννος ὁ Ἔρως λέγεται ; || Γι ’ αυτόν το λόγο από παλιά ο Έρωτας αποκαλείται τύραννος ;
γ . Σκοπό ή αιτία ( αιτιατική του σκοπού ή της αιτίας ). Είναι συνήθως η αιτιατική της αναφορικής ή δεικτικής ή ερωτηματικής αντωνυμίας σε ουδέτερο γένος .
226