Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Η δοτική ως επιρρηματικός προσδιορισμός
Η δοτική ως επιρρηματικός προσδιορισμός εκφράζει τις παρακάτω σχέσεις :
α . Χρόνο ( δοτική του χρόνου ). Δηλώνει το χρονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο συμβαίνει αυτό που εκφράζει το ρήμα . Τέτοιες δοτικές είναι :
1 . Οι δοτικές ονομάτων εορτών , όπως : Διονυσίοις , Ἐλευσινίοις , Παναθηναίοις κ . ά .
2 . Οι δοτικές ονομάτων που δηλώνουν χρονική διαίρεση , όπως : ἔτει , ἡμέρᾳ , θέρει , μηνί , νυκτί , χρόνῳ , τῇ προτεραίᾳ / τῇ ὑστεραία
✓ τῷ δ ' ἐπιόντι ἔτει ἔπεμψαν ἐπὶ τὰς ναῦς Καλλικρατίδαν || την επόμενη χρονιά οι Λακεδαιμόνιοι έστειλαν αρχηγό του στόλου τον Καλλικρατίδα .
✓ ἅπαντες γὰρ ἴσμεν τίνι μηνὶ καὶ τίνι ἡμέρᾳ ἡ εἰρήνη ἐγένετο || όλοι γνωρίζουμε ποιον μήνα και ποια μέρα έγινε η συνθήκη ειρήνης .
✓ Τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ ἐδῂουν τῇ γῆν || Την πρώτη ημέρα λεηλατούσαν τη χώρα .
✓ Παναθηναίοις τοῖς μεγάλοις ἐν τῷ γυμνικῷ ἀγῶνι . || Κατά τη διάρκεια της εορτής των Παναθηναίων .
β . Τόπο ( δοτική του τόπου ). Ως δοτική του τόπου χρησιμοποιείται :
1 . η δοτική των τοπωνυμίων και δηλώνει στάση σε τόπο : Δελφοῖς , Ἐλευσῖνι , Ἰσθμοῖ , Μαραθῶνι , Νεμέᾳ , Πλαταιαῖς , Σαλαμῖνι κ . ά .
2 . η δοτική πτώση αντωνυμιών ή ονομάτων που λειτουργούν επιρρηματικά με κατάληξη -ῃ ( δοτικοφανή επιρρήματα τόπου )· δηλώνει τη στάση σε τόπο ή κίνηση διαμέσου ενός τόπου ( διέλευση ): γῇ ( στο έδαφος ), κύκλῳ ( κυκλικά , τριγύρω ), πῇ ( σε ποιο μέρος ), οὐδαμῇ ( μέσα από κανένα μέρος ), πῂ ( σε κάποιο μέρος ), ταύτῃ ( μέσα απ ' αυτό τον τόπο ), ἄλλῃ ( μέσα απ ' άλλο τόπο ), ᾖ / ὅπῃ ( μέσα από κάπου ), ἐκείνῃ ( μέσα από εκείνο τον τόπο ), τῇδε ( σ ' αυτό εδώ το μέρος ).
221