Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Σημείωση για την αιτιατική απόλυτη : Η απόλυτη μετοχή των απρόσωπων ρημάτων και απρόσωπων εκφράσεων τίθεται σε αιτιατική πτώση ουδετέρου γένους κυρίως ενικού και σπάνια πληθυντικού αριθμού και έχει την ίδια σύνταξη με τα απρόσωπα ρήματα . Η αιτιατική απόλυτη είναι συνήθως εναντιωματική μετοχή και πιο σπάνια χρονική ή υποθετική ή αιτιολογική . Το υποκείμενο της αιτιατική απόλυτης είναι συνήθως απαρέμφατο και ελάχιστες φορές αντωνυμία ουδετέρου γένους πληθυντικού αριθμού , όταν είναι η μετοχή δόξαν ή δόξαντα .
Παραδείγματα
- Ἐξόν ἡμῖν ζῆν μή καλῶς , καλῶς αἱροὺμεθα μᾶλλον τελευτᾶν . || Ενώ είναι δυνατό σε μας να ζούμε χωρίς υπόληψη , περισσότερο προτιμούμε να πεθάνουμε με υπόληψη .
- Ἐξόν μοι ἴσον λαμβάνειν οὐκ ἐλάμβανον . || Αν και ήταν δυνατό να πάρω ίσα με σένα , δεν έπαιρνα .
- Σώζειν τε αὐτόν και τα τούτοις ἐψηφισμένα παρόν συλλαβών ἀπήγαγεν . || Ενώ ήταν δυνατό και αυτόν να σώσει και αυτά που είχαν αποφασιστεί από αυτούς να σεβαστεί , αφού τον συνέλαβε , τον φυλάκισε .
Οι πιο συνηθισμένες μετοχές σε αιτιατική απόλυτη είναι οι παρακάτω :
ἄδηλον ὄν , ἀδύνατον ὄν , αἰσχρὸν ὄν , γεγραμμένον , δέον , δεῆσον , δίκαιον ὄν , δόξαν , δόξαντα , δυνατὸν ὄν , εἰρημένον , ἐξὸν , μέλον , μεταμέλον , μετὸν , οἷόν τε ὄν , παρασχὸν , παρὸν , πρέπον , προσῆκον , προσταχθὲν , προστεταγμένον , ῥᾴδιον ὄν , τυχὸν , ὑπάρχον , χρεὼν .
Δυνητική μετοχή
Δυνητική μετοχή λέγεται η μετοχή που συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν και ισοδυναμεί άλλοτε με δυνητική οριστική ( και δηλώνει το μη πραγματικό ) και άλλοτε με δυνητική ευκτική ( και δηλώνει το δυνατό ), ανάλογα με τα συμφραζόμενα . Τίθεται σε όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα . Μπορεί να είναι κάθε είδους μετοχή , επιθετική , κατηγορηματική ή επιρρηματική είτε συνημμένη είτε απόλυτη .
207