Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Το απαρέμφατο
Το απαρέμφατο , όπως και η μετοχή , είναι ονοματικός τύπος του ρήματος . Πήρε την ονομασία αυτή , επειδή δε φανερώνει , δεν παρεμφαίνει πρόσωπα . Το απαρέμφατο είναι ρηματικό ουσιαστικό αφηρημένο , ουδετέρου γένους , και έχει τις ιδιότητες και των ρημάτων και των ουσιαστικών . Γι ’ αυτό έχει δύο φύσεις , τη ρηματική και την ουσιαστική . Άλλοτε εμφανίζεται με άρθρο ( έναρθρο απαρέμφατο ) και άλλοτε εμφανίζεται χωρίς άρθρο ( άναρθρο απαρέμφατο ).
Το έναρθρο απαρέμφατο
Το έναρθρο απαρέμφατο έχει το άρθρο « τό » σε όλες τις πτώσεις του ενικού και έτσι παίρνει τη θέση αφηρημένου ουσιαστικού , χωρίς όμως να χάνει τις ρηματικές του ιδιότητες ( δηλαδή έχει υποκείμενο και πιθανόν και αντικείμενο ). Επειδή το έναρθρο απαρέμφατο παίρνει θέση ουσιαστικού , έχει διάφορες συντακτικές θέσεις και τίθεται ως υποκείμενο , αντικείμενο , επεξήγηση , ετερόπτωτος προσδιορισμός , εμπρόθετος προσδιορισμός κτλ .
✓ Νέοις τὸ σιγᾶν κρεῖττόν ἐστι τοῦ λαλεῖν . Υποκείμενο .|| Στους νέους είναι καλύτερο να σιωπούν από το να φλυαρούν .
✓ Τοῦ ζῆν αὐτὸν ἀπεστέρησε . Αντικείμενο . || Του στέρησε τη ζωή .
✓ Τοῦτό ἐστι τὸ ἀδικεῖν , τὸ πλέον τῶν ἄλλων ζητεῖν ἔχειν . Επεξήγηση . || Αυτό είναι αδικία , το να ζητά δηλαδή κανείς να έχει πιο πολλά από τους άλλους .
✓ Τὸ δὲ βίᾳ πολλῶν δρᾶν ἔφυν ἀμήχανος . Προσδιορισμός της αναφοράς . || Δεν είμαι ικανός να ενεργώ παρά τη θέληση των πολιτών .
✓ Εἰς ἐλπίδα ἦλθον τοῦ ἑλεῖν τὴν πόλιν . Ετερόπτωτος ονοματικός προσδιορισμός . Ενδεικτικά : Γενική αντικειμενική . || Είχαν την ελπίδα να κυριεύσουν την πόλη .
✓ Οὐδὲν οὔτε ἀναιδείας οὔτε τοῦ ψεύδεσθαι παραλείψει . Γενική διαιρετική . || Τίποτα δε θα παραλείψει , ούτε από την αναίδεια ούτε από το ψεύδος .
✓ Ἄξιος αὐτοῖς ἐδόκει εἶναι τοῦ τοιαῦτα ἀκούειν . Γενική της αξίας . || Φαινόταν σε αυτούς άξιος να ακούει τέτοια .
176