Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Το ποιητικό αίτιο
Ποιητικό αίτιο λέγεται ο προσδιορισμός που δηλώνει κυρίως πρόσωπο και πιο σπάνια πράγμα , από το οποίο παθαίνει κάτι το υποκείμενο ενός ρηματικού τύπου , όταν ο τύπος αυτός είναι παθητικής διάθεσης ( σημασίας ).
Το ποιητικό αίτιο μπορεί να συνοδεύει και ρήματα που είναι ενεργητικής φωνής αλλά παθητικής διάθεσης π . χ . πάσχω , δυστυχῶ , θνήσκω , ενώ άλλα ρήματα αν και είναι μέσης φωνής , έχουν ενεργητική σημασία π . χ . φείδομαι , ἐπιμελοῦμαι και δε δέχονται ποιητικό αίτιο .
Το ποιητικό αίτιο μεταφράζεται με το από + αιτιατική .
✓ Πολλοὶ κατεκόπησαν ὑπὸ τῶν βαρβάρων . || Πολλοί σκοτώθηκαν από τους βάρβαρους .
✓ Κέφαλος ἐπείσθη ὑπὸ Περικλέους . || Ο Κέφαλος πείσθηκε από τον Περικλή .
✓ Τά πραχθέντα ὑπό τούτων οὐ δύναμαι εἰπεῖν . || Δεν μπορώ να πω όσα πραγματοποιήθηκαν από αυτούς .
✓ Πολλαί θεραπεῖαι τοῖς ἱατροῖς εὔρηνται . || Πολλές θεραπείες έχουν βρεθεί από τους ιατρούς .
Το ποιητικό αίτιο εκφέρεται :
α . με γενική και με μια από τις προθέσεις ὑπό , ἀπό , ἐκ , παρά , πρὸς και κυρίως με την πρόθεση ὑπὸ όποιου χρόνου και αν είναι το ρήμα . Με ρήματα ενεργητικής σημασίας οι προσδιορισμοί με τις παραπάνω προθέσεις δεν είναι ποιητικά αίτια , αλλά εμπρόθετοι προσδιορισμοί , κυρίως της αιτίας .
✓ Καλλίξεινος μισούμενος ὑπὸ πάντων λιμῷ ἀπέθανεν . || Ο Καλλίξεινος , επειδή ήταν μισητός από όλους , πέθανε εξαιτίας της πείνας .
✓ Ἐπράχθη οὐδὲν ἀπὸ τῶν τυράννων ἔργον ἀξιόλογον . || Κανένα έργο αξιόλογο δεν έγινε από τους τυράννους .
✓ Φαλίνος ποτὲ πεμφεὶς παρὰ βασιλέως συνεβούλευσε τοῖς Ἕλλησι τοιάδε . || Ο Φαλίνος κάποτε , αφού στάλθηκε από το βασιλιά των Περσών , έδωσε στους Έλληνες αυτές τις συμβουλές .
164