Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Οι διαθέσεις του ρήματος
Το ρήμα αποτελεί βασικό στοιχείο της πρότασης και δηλώνει ότι το υποκείμενο ε- νεργεί , παθαίνει ή βρίσκεται σε μια κατάσταση . Η ιδιότητα του ρήματος να δείχνει τι κάνει το υποκείμενο ή τι παθαίνει ή σε ποια κατάσταση βρίσκεται ονομάζεται διάθεση . Οι διαθέσεις του ρήματος είναι τέσσερις : η ενεργητική , η μέση , η παθητική και η ουδέτερη . Έτσι και τα ρήματα , ανάλογα με τη διάθεσή τους , διακρίνονται σε :
α . Ενεργητικά β . Μέσα γ . Παθητικά δ . Ουδέτερα
Η διάθεση του ρήματος δεν πρέπει να συγχέεται με τη φωνή . Η διάθεση αφορά τη σημασία του ρήματος , ενώ η φωνή τη μορφή του , δηλαδή το σύνολο των τύπων που σχηματίζει το ρήμα , όταν αυτό κλίνεται . Άλλωστε , οι διαθέσεις είναι τέσσερις , ενώ οι φωνές δύο , η ενεργητική φωνή , στην οποία ανήκουν τα ρήματα που στο α΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα λήγουν σε -ω ή -μι ( πείθω , τιμῶ , δίδωμι ), και η μέση φωνή , στην οποία ανήκουν τα ρήματα που στο ίδιο πρόσωπο λήγουν σε -μαι ( πείθομαι , τιμῶμαι , δίδομαι ). Έτσι η διάθεση και η φωνή ενός ρήματος δε συμπίπτουν πάντοτε :
✓ Πείθω ὑμᾶς . || Πείθω εσάς . [ Το ρήμα πείθω είναι ενεργητικής διάθεσης , γιατί δηλώνει ότι το υποκείμενο ενεργεί και η ενέργεια μεταβαίνει κάπου , και ενεργητικής φωνής , γιατί λήγει σε -ω .]
✓ Πείθομαι τοῖς νόμοις . || Υπακούω στους νόμους . [ Το ρήμα πείθομαι είναι ε- νεργητικής διάθεσης , γιατί δηλώνει ότι το ρήμα ενεργεί και η ενέργεια μεταβαίνει κάπου , και μέσης φωνής , γιατί λήγει σε -μαι .]
Τα ενεργητικά ρήματα
Ενεργητικά ρήματα ή ρήματα ενεργητικής διάθεσης ονομάζονται όσα δηλώνουν ότι το υποκείμενό τους ενεργεί . Διακρίνονται σε :
156