Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Μονόπτωτα ρήματα με αντικείμενο σε αιτιατική πτώση
Η αιτιατική είναι η βασική πτώση του αντικειμένου και δηλώνει το πρόσωπο ή το πράγμα στο οποίο μεταβαίνει πρώτα – πρώτα η ενέργεια του υποκειμένου .
Το αντικείμενο σε αιτιατική είναι δύο ειδών : το εξωτερικό και το εσωτερικό .
Εξωτερικό λέγεται το αντικείμενο που υπάρχει , πριν γίνει η ενέργεια του υποκειμένου του ρήματος :
✓ Ὁ τοξότης τείνει τό τόξον . || Ο τοξότης τεντώνει το τόξο . ✓ Ὁ ἥλιος θερμαίνει τήν γῆν . || Ο ήλιος θερμαίνει τη γη . ✓ Ὁ βασιλεύς ἔπεμψε κήρυκας . || Ο βασιλιάς έστειλε κήρυκες .
Το εσωτερικό αντικείμενο είναι δύο ειδών : το εσωτερικό αντικείμενο του αποτελέσματος και το κυρίως εσωτερικό αντικείμενο ή σύστοιχο αντικείμενο .
Εσωτερικό αντικείμενο του αποτελέσματος λέγεται το αντικείμενο που δεν υπάρχει , πριν την ενέργεια του υποκειμένου , αλλά δημιουργείται ύστερα από αυτήν , ως αποτέλεσμά της .
✓ Οἱ Ἀθηναῖοι πλοῖα ἐποίουν . || Οι Αθηναίοι ναυπηγούσαν πλοία . ✓ Φίλιππος γέγραφε τήν ἐπιστολήν . || Ο Φίλιππος έγραψε την επιστολή . ✓ Θίβρων ὑπόνομον ὤρυττε . || Ο Θίβρων έσκαβε υπόνομο .
Σύστοιχο λέγεται το αντικείμενο που προέρχεται από την ίδια ρίζα που προέρχεται και το ρήμα ή από ρίζα άλλου ρήματος συγγενικής σημασίας .
✓ Σωκράτης ἔθυε θυσίας μικράς . || Ο Σωκράτης έκανε λίγες θυσίες .
✓ Καλόν ἔπαινον ἐπαινεῖται Σωκράτης || Ο Σωκράτης επαινείται με ωραίο έ- παινο .
✓ Ἀθηναῖοι ἄνισον ἀγῶνα ἠγωνίσαντο . || Οι Αθηναίοι έδιναν ένα άνισο αγώνα .
✓ Οὐκ ἄν ἔπεσεν ἡ πόλις τοιοῦτον πτῶμα . Δε θα έπεφτε η πόλη σε τέτοια συμφορά .
144