Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Το αντικείμενο
Αντικείμενο είναι ο όρος της πρότασης που δηλώνει πού μεταβαίνει η ενέργεια του υποκειμένου του ρηματικού τύπου .
Αντικείμενο έχουν τα ρήματα που δηλώνουν ενέργεια και αυτή η ενέργεια φεύγει από το υποκείμενο και πηγαίνει κάπου αλλού . Τα ρήματα αυτά ονομάζονται ενεργητικά μεταβατικά .
Το αντικείμενο , όταν είναι ουσιαστικό ή οποιαδήποτε άλλη λέξη ή φράση που παίρνει τη θέση ουσιαστικού , τίθεται σε μια από τις πλάγιες πτώσεις ( γενική , δοτική , αιτιατική ). Επίσης και το απαρέμφατο τίθεται ως αντικείμενο , αλλά και οι δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις . Αντικείμενο δέχονται και οι μετοχές και τα απαρέμφατα .
Τα ρήματα που παίρνουν αντικείμενο σε μια μόνο πτώση λέγονται μονόπτωτα ( μόνο μία πτώση ), ενώ τα ρήματα που παίρνουν αντικείμενο σε δύο διαφορετικές πτώσεις λέγονται δίπτωτα ( δύο πτώσεις ).
Μονόπτωτα ρήματα με αντικείμενο σε γενική πτώση
Με γενική συντάσσονται οι ακόλουθες κατηγορίες ρημάτων :
α . Όσα σημαίνουν μνήμη ή λήθη : μνημονεύω ( φέρνω στη μνήμη μου ), μιμνήσκομαι ( θυμάμαι ), μέμνημαι ( θυμάμαι ), ἐπιλανθάνομαι ( λησμονώ ).
✓ Μέμνησο τῶν απόντων φίλων || Να θυμάσαι τους απόντες φίλους . ✓ ὄμως οὐκ ἐπελάθετο τοῦ θείου || ωστόσο δεν ξέχασε το θεό . ✓ Τούτων οὐ δεῖ ἀμνημονεῖν || Δεν πρέπει να τους ξεχνάμε .
β . Όσα σημαίνουν φροντίδα , επιμέλεια , φειδώ και τα αντίθετά τους : φροντίζω , ἐπιμελοῦμαι ( φροντίζω ), προνοῶ ( φροντίζω , προνοώ ), μέλει μοί τινος ( φροντίζω για κάτι ), κήδομαι ( φροντίζω ), μεταμέλει μοί τινος ( μετανοώ για κάτι ), μεταμέλομαι ( μετανοώ ), ὀλιγωρῶ ( παραμελώ ), ἀμελῶ , φείδομαι ( μεταχειρίζομαι με οικονομία , λυπάμαι ), ἀφειδῶ ( αψηφώ , δε λυπάμαι ).
✓ Ἑπεμελοῦντο τῆς πόλεως || Φρόντιζαν την πόλη .
136