TED Meşale Dergisi Haziran 2011 12. Sayı | Page 26

BİLİM TEKNİK Sevgi ÇAMAN Mamutlar Birkaç Yıl İçinde Aramıza Geri Dönebilir Kyoto Üniversitesi’nden Akira Iritani, beş bin yıl önce ölen canlıları canlandırmak için bir çalışma başlattı. Telegraph gazetesine konuşan bilim insanı teknik sorunların üstesinden geldiklerini, ihtiyaçları olan tek şeyin donmuş halde bulunan bir mamuttan doku örneği almak olduğunu belirtti. Çalışmada, elde edilen mamut hücresi çekirdeklerinin sağlıklı hücrelere aktarılması planlanıyor. Bu işlemin ardından elde edilecek çekirdek, Afrika filinin yumurta hücrelerine enjekte edilecek. Böylece, Afrika fili mamut için taşıyıcı anne görevi üstlenecek. Afrika filinin yaklaşık 600 gün süren gebelik süreci beklenecek. Iritani ve ekibi Sibirya’da donmuş topraklarda bulmayı planladığı mamut fosilinden yaklaşık 3 santimetre karelik bir deri veya doku numunesi alacak. Numune alınması konusunda başarısız olunması halinde, Rus bilim insanlarından yardım istenecek ve mevcut numunelerden yararlanılmaya çalışılacak. Bu çalışmalarla insanlığın dört ile beş yıl arasında sağlıklı mamutlar elde etme şansı oldukça yüksek. ODTÜ’lü Genç Bilim İnsanları Yapay Gen Üretti Dünyadaki sayılı sentetik biyoloji şirketlerinden birini kuran ODTÜ’lü bir grup genç bilim insanı, yapay gen üretmeyi başardı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde bir grup genç bilim insanı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ndan kazandıkları 100 bin liralık ‘’Tekno Girişim Desteği’’ ile Türkiye’nin ilk, dünyanın da sayılı sentetik biyoloji şirketini kurarak yapay gen üretmeyi başardı. Yapay gen genetik veri tabanlarında bulunan DNA dizilimlerinin laboratuvar yöntemleriyle fiziksel hale dönüştürülmesi anlamına geliyor. Bu teknoloji sayesinde canlıların DNA’larını çıkarmadan 24 istenilen genlerin üretilmesi mümkün. Yapay genler sayesinde mikroorganizmalar içerisinde yapay gen ağları tasarlanarak kanser hücrelerinin tespiti ve yok edilmesi mümkün hale gelebilecek. Ayrıca kanser tedavisi için kullanılan gen terapilerinde yapay genler kullanılarak tedavi süreleri hızlandırılabilecek. Yapay genlerden aşı üretiminden, endüstriyel atıkların temizlenmesine ve enerji üretimine kadar birçok alanda faydalanılabilecek. Düşünce Gücüyle Çalışan Otomobil Geliştirildi Alman bilim insanları beyin gücüyle kontrol edilebilen bir otomobil geliştirdi. Konsantrasyonla çalışan aracın ilk denemeleri başarılı oldu. İlk denemeleri Berlin’deki Tempelhof Havaalanı’nda gerçekleştirilen projeye katkıda bulunan Volkswagen’in 24 yaşındaki çalışanı Henrik Matzke ellerini kullanmadan arabayı hareket ettirdi, gerekli yerlerde aracın yönünü değiştirip frene bastı. Telepatik otomobil şöyle çalışıyor: Sürücü bilgisayar sisteminde her komut için bir sembol belirliyor. Kafayı boydan boya saran kask beyin dalgasının hareketlerini algılıyor. Bilgisayar arabaya örneğin “sağa dön” emri vererek direksiyonu yönlendiriyor, motor dönüşe göre hızını yavaşlatıyor. Bilgisayar sistemi düşünülen imgeyle araba arasında bağlantı oluşturuyor. Mesela tavşan düşününce arabanın sağa dönmesini istiyor. Her komutun bir simgeye karşılık geldiği yazılımda, beyin hareketini algılayan sistem sadece bir saniye içinde arabayı yönlendirebiliyor.