taşınmazın tamamını kamulaştırmadan o yerin muayyen saha, yükseklikte ve derinliğindeki
kısmı üzerinde kamu yararı amacıyla irtifak hakkı tesis edebilir. (İK md. 14) Mal sahiplerinin
muvafakati halinde bu hak bedelsiz olarak da tesis edilebilir. Bu madde gereğince tesis
edilecek irtifak hakları plan gereği yapılacağından hakkın tesisi için belediye encümen veya il
encümen kararının aranmasına gerek yoktur.
A. İfraz, Tevhit (Ayırma-Birleştirme) ve İrtifak Hakkı ve Tescil
Belediye ve mücavir alan hudutları içindeki taşınmazların resen veya müracaat üzerine
tevhit veya ifrazı bunlar üzerinde irtifak hakkı tesisi veya bu hakların terkini bu Kanun ve
yönetmelik hükümlerine uygunluğu belediye encümenleri veya il encümenince onaylanır.
Onaylama işlemi müracaatın belediyelere veya valiliklere intikalinden itibaren en geç 30 gün
içinde sonuçlandırılır ve tescil veya terkini için 15 gün içinde tapuya bildirilir. Tapu dairesi
tescil veya terkin işlemini bir ay içinde sonuçlandırmak zorundadır, (İK md. 16)
Müstakil inşaata uygun olmayan veya hisseli olan yerler; Belediye veya valilik kendi
malı olan veya imar planlarının tatbiki sonucu kamulaştırmadan artan parçalarla istikameti
değiştirilen veya kapanan yol ve meydanlarda hasıl olan sahalardan müstakil inşaata elverişli
olmayan parçaları, bitişiğindeki arsa veya bina sahibine bedel takdiri suretiyle satmak,
taşınmaz sahiplerinin yola giden yerlerden dolayı tahakkuk eden istihkaklarını bedel takdiri
suretiyle değiştirmek ve komşu taşınmaz sahibi takdir edilen bedelle satın almaktan imtina
ederse, şuyulandırıp satmak suretiyle imar planına uygunluğunu temin eder.
Bunlardan müstakil inşaata elverişli olanları, kamu yararı için, belediye veya valilikçe yeri
alınan şahısların muvafakatları halinde istihkaklarına karşılık olarak bedel takdiri ve icabında
denklik temini suretiyle değiştirmeye belediye ve valilik yetkilidir.
Ayrıca, belediye veya valilikler ile şuyulu (hisseli) olan müstakil inşaat yapmaya müsait
bulunan imar parsellerinde, belediye veya valilikler hisselerini parselin diğer hissedarlarına
bedel takdiri suretiyle satmaya, ilgililer satın almaktan imtina ederse şuyuun izalesi (ortaklığın
giderilmesi) suretiyle sattırmaya yetkilidir. Bedel takdiri ve bu bedellere itiraz 2942 sayılı
Kanun hükümlerine tabidir. (İK md. 17)
B. Arsa ve Arazi Düzenlemesi (18. Madde Uygulaması)
İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak
sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada
veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine
692