Niew?tpliwie wi?c aby dialog pomi?dzy ruchami by? mo?liwy, przedstawicielki obydwu stron powinny wykaza? si? du?? dawk? relatywizmu i zrozumienia dla inno?ci perspektyw jakimi si? charakteryzuj?. Feministki ?wiata Zachodu powinny zatem zrozumie?, i? wolno?? czy równo?? o jak? walcz? feministki muzu?ma?skie nie jest identyczna z ich definicj? za? feministki muzu?ma?skie, ?e aby wspó?pracowa? z kobietami nie wyznaj?cymi islamu, trzeba wyj?? poza jego kontekst. Znamienity dla badania okaza? si?, fakt, i? a? 58% respondentek uto?samiaj?cych si? z nurtem feminizmu muzu?ma?skiego by?o mieszkankami szeroko rozumianego Zachodu. Mój projekt by? zbyt ograniczony w swojej formie, aby na podstawie powy?szych danych orzec, i? wi?kszo?? feministek muzu?ma?skich mieszka na Zachodzie. Mo?na jednak z du?ym prawdopodobie?stwem przyj??, i? mieszka tam znacz?ca ich cz???. Ten fakt rodzi pytanie o s?uszno?? wprowadzonego przeze mnie nazewnictwa rozró?niaj?cego dwie grupy respondentek na „feministki muzu?ma?skie” i „feministki ?wiata Zachodu”. Okaza?o si? bowiem, i? wiele feministek nale??cych niew?tpliwie do ?wiata Zachodu jest feministkami muzu?ma?skimi. Mo?na wi?c uzna?, i? feminizm muzu?ma?ski funkcjonuje jako jeden z elementów ró?norodnej mozaiki tworz?cej dzisiejszy feminizm ?wiata Zachodu. Potwierdza to teori? o rozcz?onkowaniu obecnego feminizmu ?wiata Zachodu na wiele cz?sto przecz?cych sobie nawzajem nurtów. Z drugiej strony nie nale?y zapomina? o tym, i? feminizm muzu?ma?ski daleko wykracza poza kontekst Zachodu. Respondentki z grupy badawczej stanowi?cej feministki muzu?ma?skie pochodzi?y z wszystkich sze?ciu kontynentów naszej planety. Teoretycznie globalizacja obecnego ?wiata zwi?zana jest z poj?ciem westernizacji, która polega mi?dzy innymi na adaptowaniu przez ca?y ?wiat wzorców kulturowych z Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych132. Coraz cz??ciej mówi si? jednak o tym, i? dzisiejsza globalizacja nie posiada tylko jednego o?rodka transferuj?cego swoje modelu kultury, ale co najmniej dwa lub trzy. Ksi??ka Many Globalisations autorstwa Petera L. Bergera i Samuela P. Huntingtona ju? w roku 2002 przekonuje czytelnika i? globalizacja nie b?dzie tylko prostym zdominowaniem ?wiata przez zachodni wzorzec ?ycia. Autorzy twierdz?, i? w przysz?o?ci zdarzy? si? mo?e tak, ?e poza o?rodkiem zachodnim promuj?cym skrajny materializm, konsumpcjonizm i nowoczesno?? znajdzie si? tak?e o?rodek wschodni b?d?cy ?ród?em powrotu warto?ci,
S?ownik J?zyka Polskiego, Wydawnictwo www.sjp.pwn.pl/slownik/2579747/westernizacja - data odczytu 29.05.2013.
132
Naukowe
PWN,
88