Taøi chính- Ngaân haøng
BÀI HỌC KINH NGHIỆM
TỪ QUÁ TRÌNH TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỦA CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI( Phần 2)
Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
Những gì mà các nước đã từng làm được, thôi thúc chúng ta một sự học hỏi có chọn lọc cho quá trình tái cơ cấu của mình. Thực tế, đề án tái cơ cấu ở Việt Nam đã được ban hành vào ngày 1 tháng 3 năm 2012, nhưng cho đến nay, vẫn còn nhiều vấn đề còn đang tranh luận và chưa đi đến thống nhất. Điển hình là đề xuất hình thành một công ty mua bán nợ quốc gia nhằm mục tiêu xử lý nợ xấu trong chương trình tái cơ cấu. Điều đó thật sự cần thiết nhất là trong bối cảnh nền kinh tế rơi vào khủng hoảng, trì trệ do tỷ lệ nợ xấu tăng nhanh. Việc chậm trễ hình thành một định chế như vậy có thể sẽ làm cho tỷ lệ nợ xấu của hệ thống tăng lên, càng làm cho tình hình kinh tế vĩ mô bị xấu đi. Kinh nghiệm tái cơ cấu ở Hàn Quốc và Malaysia cũng cho thấy vai trò và sự thiết yếu của công ty mua bán nợ. Sự thành công của 2 nước này là động lực cho chúng ta trong giai đoạn hiện nay. Song, chúng ta cần lưu ý một số điều kiện tiên quyết để ra đời công ty mua bán nợ là một hành lang pháp lý rõ ràng, trong khi hệ thống pháp luật Việt Nam còn rất nhiều yếu kém. Thứ hai, chúng tôi cho rằng công ty mua bán nợ ở Việt Nam nên tập trung chủ yếu vào việc xử lí các khoản nợ xấu liên quan đến các dự án đầu tư công, là nợ xấu mà NH khó thu hồi nhất. Còn về việc nhìn nhận tỷ lệ nợ xấu tại hệ thống NHTM Việt Nam hiện nay, chúng ta đang bàng hoàng vì con số nợ xấu khi thanh tra NHNN công bố cao hơn rất nhiều so với kết quả từ Báo cáo tài chính của các NH. Minh chứng là trong năm 2012, theo thống kê chính thức của NHNN công bố dựa trên việc tổng hợp số liệu báo cáo của từng tổ chức tín dụng đưa ra vào ngày 7 / 7 / 2012 là 4,47 %, tiếp theo là những con số cao hơn 8,6 % từ Thanh tra NHNN và 10 % từ Thống Đốc NHNN trước Quốc Hội, và sau cùng là 11,8 % từ Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia. Nợ được phân loại xấu ở Việt Nam khi nằm trong nợ nhóm 3 đến nợ nhóm 5, song, các nhóm nợ này vẫn có TSBĐ và việc thu hồi là khó chứ không phải là không thể. Sự thu hồi khó khăn xuất phát từ việc TSBĐ khó bán được trên thị trường, mặt khác, các thủ tục pháp lí phức tạp. Hơn nữa, khi các
DN đã có“ tiền án” nợ xấu tại NH thì việc tiếp cận vốn cũng khó khăn, sản xuất đình trệ thì việc thu hồi nợ xấu trước đây của NH từ DN lại càng khó, tất cả những điều đó làm nên một vòng luẩn quẩn trong mối quan hệ nợ xấu – tài trợ- sản xuất – nợ xấu. Vậy, rõ ràng, hiện tại, việc giải quyết nợ xấu không còn nằm trong khả năng của NH nữa, thì việc thành lập một công ty mua bán nợ là vô cùng cần thiết. Theo thông tin từ NHNN, 15 / 11 / 2012, NHNN đã trình CP đề án thành lập công ty mua bán nợ quốc gia, trực thuộc NHNN thay vì trực thuộc Bộ Tài Chính. Quy mô công ty này sẽ xử lí từ 60 nghìn đến 100 nghìn tỉ đồng nợ xấu. Từ những phân tích trên, chúng tôi cho rằng, đối tượng xử lí nợ của công ty này nên được xác định rõ là nợ có nguồn gốc từ các doanh nghiệp nhà nước( DNNN), từ các dự án công. Mặt khác, CP cần có động thái quyết liệt hơn trong việc cơ cấu mảng Đầu tư công và các DNNN nhằm hỗ trợ tối đa cho việc tái cơ cấu hệ thống NHTM. Khi nền kinh tế được thúc đẩy, thì nợ xấu được thu hồi, mục tiêu xử lí nợ xấu được hoàn thành.
Bài học thứ hai mà Việt Nam có được là việc chú trọng việc phát triển thị trường trái phiếu vì đây là một kênh huy động vốn thay thế cho NH. Thị trường trái phiếu chậm phát triển và còn nhiều bất cập là nguyên nhân quan trọng khiến nợ xấu tăng cao ở Malaysia năm 1997( và cả Việt Nam trong thời gian vừa qua). Đồng thời, nhanh chóng cụ thể hóa chính sách, cơ chế, thể lệ, quy chế để phát triển hệ thống các NHTM đủ tiêu chuẩn kinh doanh đa năng, thích ứng với cơ chế thị trường mới.
Cuối cùng, cần có kế hoạch rõ ràng cụ thể và động thái quyết liệt hơn nữa trong việc tiến hành mua
Baûn tin SCUE. 13