Recenzje i omówienia
205
waniu dobrych relacji z Francją oraz omówił koncepcje rozwiązania sporu z Litwą o Wilno. Ta część książki została oparta zarówno o opracowania
dotyczące polskiej polityki zagranicznej, jak i archiwalia, które nie były do
tej pory wykorzystywane (listy Dąbrowskiego). Udało się włączyć do rozdziału interesujące i nieznane dotąd wątki. Badaczom problematyki ustalania granicy polsko-radzieckiej nie jest szerzej znana np. sprawa delegacji
z Podola, która starała się pozyskać dla swoich planów resort spraw zagranicznych RP. Autor znalazł źródła do wyświetlenia tej sprawy właśnie w papierach Dąbrowskiego. Wspomnieć też należy, że podczas pracy w MSZ
zajmował się Dąbrowski sprawami internowanych i obozów jenieckich.
M.in. opiniował wtedy koncepcję stworzenia z Kozaków polskiej „legii cu
dzoziemskiej”.
Przy omawianiu początków poznańskiego okresu życia Dąbrowskiego
trafnie wychwycone zostały motywy kierujące nim w przyjęciu propozycji
zatrudnienia w Uniwersytecie Poznańskim – warto nadmienić, że przez pewien czas pozostawał zarówno członkiem rządu, jak i profesorem poznańskiej uczelni. Zauważyć wypada znaczący udział lwowiaków w organizacji Uniwersytetu Poznańskiego. Oprócz Dąbrowskiego dwóch jego rektorów
oraz kilkunastu profesorów to przecież uczeni z życiorysami zawierającymi
lwowskie epizody (np. Stefan Błachowski, Stanisław Kasznica, Ludwik JaxaBykowski, Adam Skałkowski). W Poznaniu nadal widoczne było frankofilstwo Dąbrowskiego, przejawiające się choćby w staraniach na rzecz przyznania doktoratu honoris causa marszałkowi Ferdynandowi Fochowi.
Szczegółowo została ukazana parlamentarna aktywność profesora Dąb
rowskiego w latach 1922-1935. Autor podzielił tę część jego biografii na kadencje parlamentarne, a wiele uwagi poświęcił jego działalności w sejmowej
komisji wojskowej oraz komisji oświaty. Zanalizowane zostały przyczyny
poparcia przez Dąbrowskiego idei przywrócenia w Polsce monarchii, a później objęcia kierownictwa Zjednoczenia Monarchistów Polskich. Omówiono
również jego aktywność w dniach przewrotu majowego. Dalsze strony książki ukazują relacje z Kościołem, w tym uczestnictwo w pracach Kongresu
Eucharystycznego. Zwraca uwagę opisany w pracy incydent (bójka) pomiędzy posłami Dąbrowskim i Łazarskim. Wydarzenie to, świadczące o temperamencie profesora i równocześnie posła, było rozpatrzone przez Sąd
Obywatelski, który na prośbę Dąbrowskiego powołał rektor UP Stanisław
Kasznica. Był to bliski znajomy Dąbrowskiego, którego poznał jako studenta
prawa jeszcze w warszawskim okresie jego życia.
Autor zaprezentował następnie rozstanie Dąbrowskiego ze Stronnictwem
Narodowym w 1935 r. oraz mocniejsze związanie z Kościołem. Od czasów
„sprawy brzeskiej” aż do końca swojej aktywności wierzył Dąbrowski, że
Kościół w Polsce ma do odegrania bardzo poważną rolę i powinien uzyskać
w życiu państwowym i publicznym zdecydowanie większe wpływy. Stąd też
jego, przeradzająca się w bardzo dobrą, znajomość z Augustem Hlondem,