16
KISIM I: KANSER SORUNU
bilir.DNA hücre bölünmesinde kritik rol oynayan aktif bir
molekül olduğundan DNA onarımı hücre döngüsü ile yakından ilişkilidir. DNA onarım mekanizması hücrenin oluşabilecek mutasyonlara karşı bir savunma sistemidir ve bu
sistem düzgün çalışmadığı zaman kansere yol açabilen değişimler ortaya çıkar. DNA onarımında işlev gören proteinlerin önemli bir bölümü tümör baskılayıcı proteinler sınıfındandır. DNA onarım sistemlerinde görev alan proteinler genomun bütünlüğünü sağlamaktan sorumlu olup bunları kodlayan genlerde mutasyonlar olduğu zaman proteinlerde ortaya çıkan işlev kayıpları onarım işleminin aksamasına ve genomik kararsızlığa neden olur [54,55]. Kansere yatkınlık oluşturan birçok genetik hastalığın (Xeroderma pigmentosum, ataxia teleanjientazia, Bloom sendromu,
Fanconi anemisi v.b.) yanında bazı onarım bozuklukları da
belirli kanserler ile doğrudan ilişkilidir. Örneğin, yanlış eşleşme onarım genlerindeki mutasyonlar Herediter Nonpolipozis Kolon Kanserine (HNPCC) neden olurken BRCA1
ve BRCA2 genlerindeki mutasyonlar meme ve over kanserleri ile ilişkilidir.
Bu nedenle hücrelerde birden fazla değişik onarım mekanizması bulunur. Bunlar MMR (Hatalı Eşlenen Bazların Onarımı/ Mismatch Repair), BER (Baz Kesip Çıkartma Onarımı/ Base Excision Repair), NER (Nükleotid Kesip Çıkartma Onarımı/ Nucleotide Excision Repair) ve çift
zincir kırıklarının onarımıdır (Double Strand Repair) [8].
DNA’nın iki zincirinden her birinde aynı bilginin bulunduğu durumda bu zincirlerden birinde hata oluşursa sağlam olan diğer zincirdeki bilgi kalıp olarak kullanılarak bu
hata MER, BER veya NER mekanizmaları ile doğru ve güvenilir bir şekilde onarılır. Değişik türden DNA kusurlarını
onaran her mekanizmada farklı kompleksler kurarak görev yapan onlarca farklı protein ve çok sayıda değişik aşama yer alır.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
KAYNAKLAR
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Nowell PC. The clonal evolution of tumor cell populations. Science
1976; 194(4260): 23-28.
Doll R. Introduction. In: Hiatt H, Watson JR, Winslen JA, eds. Origins of Human Cancer. Cold Spring Harbour. NY: Cold Spring
Harbour Laboratory, 1977. p. 1-12.
Coppola D. Mechanisms of oncogenesis. An Update on Tumorigenesis. Springer, New York. 2010. p. 71-87.
Lichtenstein P, Holm NV, Verkasalo PK, Iliadou A et al. Environmental and heritable factors in the causation of cancer- Analyses
of cohorts of twins from Sweden, Denmark, and Finland. N Engl J
Med 2000; 343(2): 78-85.
Kinzler KW, Vogelstein B. Lessons from hereditary colorectal cancer. Cell 1996; 87(2): 159-170.
Kinzler KW, Vogelstein B. Landscaping the cancer terrain. Science
1998; 280(5366):1036-1037.
Martin D, Gutkind JS. Human tumor-associated viruses and new
insights into the molecular mechanisms of cancer. Oncogene 2009;
27(Supp.2): 31-42.
Alberts B, Johnson A, Lewis J et al. Cancer. In: Molecular Biology of
the Cell. 5th ed. New York: Garland Science. Taylor & Francis Group. LCC: 2008. p. 1205-1268.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
Liao JB. Viruses and human cancer. Yale J Biol Med 2006; 79(3-4):
115-122.
Weinberg RA. The Biology of Cancer. New York. NY: Garland Science. Taylor & Francis Group. LCC: 2008. p. 91-118.
Croce CM. Molecular origins of cancer: Oncogenes and cancer. N
Eng J Med 2008; 358: 502-511.
Schubbert S, Shannon K, Bollag G. Hyperactive Ras in developmental disorders and cancer. Nat Rev Cancer 2007; 7(4): 295-308.
Hesketh R. Cancer genes, mutations and cancer development. In:
Introduction to Cancer Biology. Cambridge University Press; New
York. 2013. p.67-101.
Merkle CJ. Biology of Cancer. In: Yarbro CH, Wujcki D, Holmes
Gobel B eds. Cancer Nursing Principles and Practice. Sudbury,
MA. Jones and Bartlett, 2011. p. 3-22.
Teixeira AL, Ribeiro R, Cardoso D et al. Genetic polymorphism
in EGF is associated with prostate cancer aggressiveness and
progression-free interval in androgen blockade-treated patients.
Clin Cancer Res 2008; 14(11): 3367-3371.
Johansson M, McKay JD, Wiklund F et al. Implications for prostate cancer of insulin-like growth factor-I (IGF-I) genetic variation
and circulating IGF-I levels. J Clin Endocrinol Metab 2007; 92(12):
4820-4826.
Lu H, Shu XO, Cui Y et al. Association of genetic polymorphisms in the VEGF gene with breast cancer survival. Cancer Res
2005; 65(12): 5015-5019.
Chen WS, Laser CS, Poenie M, Tsien LY, Gill GN, Rosenfeld MG.
Requirement for intrinsic protein tyrosine kinase in the immediate and late actions of the EGF receptor. Nature 1987; 328(6133):
820-823.
Wu CJ, O’Rourke DM, Feng GS, Jo