166 n Kısım VI Beslenme
OKUL ÇOCUĞU VE ADOLESAN BESLENMESİ
Piramidim
Çoğu konusunda uzman ABD’li organizasyonlar hükümet birimleri çocuklar ve adolesanlar için optimal bir diyet hazırlamada taban olarak USDA Piramidim’i kullanmayı önermektedir
(www.mypyramid.gov). Piramidim Amerikalılar için diyetsel
kılavuz kitap baz alınarak hazırlanmıştır. Bu plan baz alınarak
hazırlanan kişiselleştirilmiş yemek planı ortalama birkaç gün
sonrası kronik hastalık gelişimi ile ilgili besinleri sınırlayarak
sağlık ve büyüme için gerekli besinleri sağlayacak şekilde oluşturulmuştur. Piramidim halk sağlığını amaçlamakta ve besin
piramidinin eski versiyonundan pek çok yerde ayrılmaktadır.
Piramidimi kullanmaktaki esas amaç yaş, cinsiyet, fiziksel aktivite ve bazı popülasyonlar için boy ve kilo baz alınarak internet
etkileşimi ile kişiselleştirmedir. İnternet erişimi olmayan aileler
için yazıcı materyali seçeneği de vardır.
Piramidim’e dayalı öneriler, 5 besin grubu (tahıllar, sebzeler, meyveler, süt, et ve fasülye) ve ilaveten yağlar başlığı altında; yeme, zamanlama ve her bir besin grubu içindeki çeşitlilik önerileri ile birlikte verilmiştir. Dilimlerin grafik sunumu
(Şekil 42-2) her besin grubundan günlük tüketilmesi gereken
ortalama porsiyonu sembolize eder. Bu besin gruplarına ek
olarak, Piramidim sağlıklı enerji dengesi için gerekli fiziksel
aktivite için öneriler sunar. Piramidim ayrıca Piramidim kılavuzunda düşük besinsel değerleri sebebiyle yer almayan
tatlandırılmış meşrubatlar, tatlı-unlu mamüller veya yüksek
yağ oranına sahip etler gibi keyfi kaloriler hakkında da bilgi
verir. Piramidim baz alınarak tüm gerekli besinleri sağlayacak
şekilde oluşturulan bir diyetin, günlük olarak çok az miktarda
isteğe bağlı kaloriye izin verdiği göz önünde bulundurulmalıdır.
ABD’de ve giderek artan sayıda diğer ülkelerde, çocuk ve
adolesanların büyük bir çoğunluğu Piramidim’deki önerilere
uygun bir diyeti tüketmezler. Genellikle, keyfi olarak alınan kaloriler önerilenin çok üzerindedir ve bunlar sıklıkla tatlandırılmış meşrubatlar (soda, meyve suları, buzlu çay, spor içecekleri),
atıştırmalıklar, yağ oranı yüksek etler (domuz pastırması, sosis)
ve çok yağlı süt ürünlerinden (peynir, dondurma) oluşur. Koyu
yeşil ve turuncu sebzeler (kızartılmış beyaz patatese karşılık),
tam haliyle meyveler (suyu sıkılmış değil), yağı azaltılmış süt
ürünleri ve tam tahıllar tipik olarak önerilenden daha az tüketilirler. Dahası, önerilen porsiyon ölçülerinden fazla yeme; yağ,
şeker veya tuz eklenen besinler; kahvaltı ve öğlen yemeğinin atlanması; atıştırmalar; ya da moda diyetler gibi sağlıksız beslenme alışkanlıkları yaygındır ve düşük diyet kalitesi ile ilişkilidir.
Bu nedenle, Piramidim kısa ve uzun dönem sağlık için, ideal
beslenme planlarında aileye destek veren pediatriste yardımcı
olma bağlamında, yararlı ve tüketici dostu bir seçenek sunar.
Evde Beslenme
Evde, çocuk ve adolesanların yediği miktar ebeveynlerin kontrolü altındadır. Tipik olarak, ebeveynler marketten alışveriş yaparlar ve evde hangi besinin bulunduğunu bir dereceye kadar
kontrol ederler. Ebeveynler tarafından sağlıklı beslenme davranışı modelinin, çocuk ve adolesanların besin tercihinin kritik
bir belirleyicisi olduğu gösterilmiştir (Tablo 42-8). Bu nedenle,
pediatrik danışmanlıkta diyetin düzenlenmesi için, ebeveynlere
kendilerinin de sağlıklı besin seçmeleri konusunda önerilerde
bulunulmalıdır.
Şekil 42-2 Piramidim besin rehberi. (U.S. Department of Agriculture: mypyramid.gov [website]. http://www.mypyramid.gov/. Accessed May 14, 2010.)’den.