KISIM XXXIII Çevresel Tehlikeler
Bölüm 699
Radyasyonun Çocuklar Üzerindeki
Biyolojik Etkileri
Thomas L. Slovis
Çeviri: Uzm. Dr. Hasan Serdar Kıhtır
TEMEL PRENSİPLER
“Radyasyon maruziyeti doğal (%50) ya da çevresel olarak (insan
yapımı) (%50) gelişebilir. Radon gazı doğal radyasyonun büyük
kısmını (%37) oluşturur. İnsan kaynaklı radyasyonun dağılımı 1980’li yılların ortalarında dramatik olarak artarak %15’ten
%50’lere kadar çıkmıştır. İnsan kaynaklı radyasyonun neredeyse yarısından ve tüm maruz kalınan radyasyonun %24’ünden
BT sorumlu tutulmaktadır. ABD’de görülen kanserlerin %2’den
fazlasının BT çalışmalarından kaynaklanan radyasyonla ilişkili
olduğu tahmin edilirken, radyologların ve acil servis doktorlarının yaklaşık %75’i BT kaynaklı radyasyonu ciddiye almamaktadır. Bazı görüntüleme yöntemleri radyasyon yaymazken,
radyasyon üreten tekniklerin hepsi de aynı miktarda radyasyon
maruziyetine neden olmaz.
Bölüm 701
Ağır Metal Zehirlenmeleri
Prashant V. Mahajan
Çeviri: Uzm. Dr. Hasan Serdar Kıhtır
İnsanlar için tehdit oluşturan esas ağır metaller kurşun (Bölüm
702), kadmiyum, cıva ve arseniktir. Bunlar arasında en sık görüleni kurşundur. Bu bölümde cıva ve arsenik tartışılacaktır.
Genel olarak popülasyonun cıvaya maruziyeti en sık besinler yoluyla olmaktadır; balıklar metil cıva maruziyetinin en
sık sebebidir. Arsenik maruziyeti kontamine su ya da gıdalarla
meydana gelebilir. Global olarak dünyada 100 milyondan fazla
insan yüksek arsenik düzeylerinin olduğu içme sularını tüketmektedir. Ağır metal zehirlenmeleri hücresel hayati fonksiyonları bozarak farklı birçok organda toksisiteye neden olabilirler.
Ağır metallerle tekrar eden maruziyetlerle gelişen benzer semptomların açıklanması titizlikle alınan çevresel maruziyet hikayesini gerektirir.
Bölüm 702
Kurşun Zehirlenmesi
Morri Markowitz
Çeviri: Uzm. Dr. Hasan Serdar Kıhtır
Bölüm 700
Kimyasal Kirleticiler
Philip J. Landrigan ve Joel A. Forman
Çeviri: Uzm. Dr. Hasan Serdar Kıhtır
İkinci Dünya Savaşı sonrasında dünya çapında 80.000’den
fazla sentetik kimyasal madde geliştirilmiştir, çocuklar her
yerde kimyasallara maruz kalmaktadır. Çocuklar özellikle
yılda binlerce ton üretilen ve çevreye yayılan 1 milyon pound
(500.000 kg) miktarda yaklaşık 3000 yüksek üretim hacimli
(HPV) kimyasal maddeye maruz kalmaktadır. Hastalık Kontrol Merkezi’nin (CDC) Amerikan toplumundan alınan kan ve
idrar örneklerinde yapılan ve 200’den fazla sentetik kimyasal
maddenin incelendiği Ulusal sağlık ve beslenme çalışmasından
(NHANES) aldığı veriler göstermiştir ki Amerikalı çocuklar
geniş bir spektrumda kimyasal maddelere maruz kalmaktadır.
Bazı vakalarda çocukların erişkinlerden daha fazla kimyasal
taşıdığı görülmüştür. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2006’da yayınladığı “sağlıklı bir çevreyle hastalıkların önlenmesi: çevresel hastalık
yükünün yaklaşık tahmini” yayınında 0-1 yaş arası çocuk ölümlerinin yaklaşık üçte biri çevresel nedenlere atfedilmiştir. Dünya
çocuklarının yarısına yakınına ev sahipliği yapan Güney Asya
ve Batı Pasifik bölgeleri hızla endüstrileşmekle birlikte çocukların çevresel kimyevi madde maruziyetlerine yönelik çok az
kontrol vardır.
2448
Kurşun dört izotopik formda bulunan bir metaldir. Düşük
erime sıcaklığı ve stabil bileşikleri nedeniyle birçok üründe
kullanılmıştır. Klinik olarak tamamen toksiktir ve hiçbir organizmada kurşun bağımlı esansiyel bir fonksiyon bulunmaz.
Bununla birlikte ticari çekiciliği nedeniyle milyonlarca ton kurşun cevheri işlenmiştir ve insanların çevresinde yaygın olarak
dağılmıştır.
Hangi eşik kurşun düzeylerinin biyokimyasal, subklinik
veya klinik bozukluklara neden olabileceği ile ilgili bilgiler son
50 yılda yeniden tanımlanmıştır. Kan kurşun düzeyleri (KKD)
kurşunun insan sağlığa olan etkilerinin belirlenmesinde altın
standarttır. Amerikan Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi
(CDC), Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) ve diğer bir çok
ulusal ve uluslararası organizasyon KKD’nin 10 μg/dL üzerinde olmasının yüksek kaygı oluşturan bir halk sağlığı sorunu
olarak kabul edilmesi gerektiğini düşünmektedir. Bununla beraber kurşun toksisitesi için belirlenmiş bir eşik değer bulunmamaktadır ve bu düzeyin altında da toksisite gelişebilir.
HALK SAĞLIĞI TARİHİ
ABD’de 1976 ve 1980 yılları arasında okul öncesi çocukların
%85’inde KKD 10 μg/dL veya üzerinde saptanmıştır ve okul
öncesi Afro-Amerikan çocukların %98’i bu kriteri karşılamıştır. Son 25 yıl içinde hükümetlerin özellikle (1) tetraetil kurşun
içeren benzinlerin kullanımının yasaklanması, (2) gıda taşınan
kutularda kurşun lehimlerin yasaklanması ve (3) yasalarla