Projeler/Projects: Alhandra
CENAZE EVLERİ, BİR TEPEDE YER ALAN
KİLİSE VE ONU ÇEVRELEYEN MEZARLIĞIN
BULUNDUĞU ALANDAKİ DÜZENSİZ
GEOMETRİYE SAHİP MEYDANA BAKIYOR.
THE MORTUARY HOUSES ARE ORIENTED TOWARD AN
EXISTING DEVELOPED SQUARE THAT IS SURROUNDED
BY THE CHURCH AND THE CEMETERY.
48 NATURA • MART - NİSAN 2 014 / MARCH - APRIL 2014
T
asarım ekibinin yürütücüsü Mimar Pedro Matos Gameiro,
Cenaze Evleri projesinin yer aldığı Portekiz’in başkenti
Lizbon’a 6 kilometre mesafedeki Alhandra’da bulunan
alanı şu sözlerle anlatıyor: “Lizbon ve Vila Franca de Xira
arasındaki en göze çarpan yerde, bir kilise ve mezarlık
tarafından çevrelenmiş Alhandra tepesi yer alır. Çevresine hakim
bu alan, İber Yarımadası’nın en uzun nehri Tejo’nun üzerinde bir
teras gibi yükselir. Tepedeki kilisenin önünde tanımlı olmayan bir
meydan görürüz.” Alhandra, Vila Franca de Xira sınırları içerisinde
yer alan küçük bir belde. Antik çağlardaki tapınak yapılarının
kentin en yüce noktasında yer alması gibi, Alhandra’nın yüksek
bir noktasına konuşlanmış kilise de beldenin insan ölçeğine yakın
kentsel dokusunda, ölçeğiyle önemli bir referans noktası oluşturuyor.
Bahsedilen kilise ise geometrik olarak tanımlı olmayan, organik
gelişmiş bir mezarlık alanı tarafından çevreleniyor. Kent merkezinden
bu kadar kopuk, çevresindeki tüm alana hakim bir konumdaki bu
ruhani yerde nasıl bir tasarım öngörülür? Alanda duyumsanan his ve
var olan ölçek ezilmeden, yok edilmeden tersine onlarla bütünleşerek
bir yapı nasıl inşa edilir? Cenaze Evleri tasarımı, her ne kadar
fonksiyonu var olan dini programın devamı niteliğinde de olsa, bize
bu konu çerçevesinde ipuçları veriyor.
Vila Franca de Xira Belediye Meclisi tarafından 2004 yılında açılan
açık tasarım yarışmasında birincilik alan ve 2008 senesinde yapımı
tamamlanan Cenaze Evleri projesi, kilise önündeki meydanı tekrar
tanımlamayı, meydanın anlamını güçlendirmeyi hedefliyor; bunları