14 MKH’ ların özellikleri dolayısıyla hasarlı
14 MKH’ ların özellikleri dolayısıyla hasarlı
dokunun onarımında kullanılabilmesi fikriyle beraber; miyokard, kıkırdak, kemik, beyin ve karaciğer gibi birçok organ üzerinde araştırmalar hızla devam etmektedir. Örneğin; tip 1 kolajen eksikliği sonucu kemiklerin kolay kırılmasına sebebiyet veren Osteogenesis Imperfecta için MKH kullanımının adipositleri artırarak dokuyu sağlamlaştırdığı ve yeniden yapılandırdığı gözlemlenmiştir.
2012’ de yapılan bir çalışmada MKH’ ların otokrin etkileriyle kardiyomiyositlere ve vasküler endotel hücrelere dönüştükleri ve parakrin etkileriyle yani salgıladıkları anjiyojenik, antiapoptotik ve mitojenik mediatörlerle; kardiyak fibroblastların dönüşüm yeteneğini indükleyerek kardiyak doku onarımını gerçekleştirebildiği, hasar alanını onararak daralttığı gözlemlenmiştir( 4).
2001 yılında yapılan başka bir çalışmada ise inme geçirmiş sıçanlara intravenöz olarak verilen MKH’ lar beyindeki inflamatuvar hücreler olan glial hücre sayısını azalttığı ve lezyonlu bölgede aksonal büyümeyi sağladığı görülmüştür.
Kronik karaciğer hasarına uygulanan MKH sonucunda iki farklı sonuçla karşılaşılmıştır. Karaciğerde transdiferansiyasyon ve immünmodulasyon ile bölgedeki fibroza gidişi yavaşlattığı ve progenitorleri etkileyerek onarımı sağladığı görülürken; öte yandan profibrojenik etkisiyle de özellikle kronik hasar sürecini hızlandırdığı gözlemlenmiştir. Bu nedenle MKH’ ın karaciğer üzerinde kullanımının faydalı mı zararlı mı olduğunu anlayabilmek için daha çok çalışmalar gereklidir.
Yukarıda bahsettiğimiz özellikleri itibariyle mezankimal kök hücreler üzerinde tüm dünyada ve ülkemizde çeşitli çalışmalar yürütülmekte ve bu çalışmalarla birçok hastalık için kür edilebilir mi sorusunu gündeme getirerek biz geleceğin hekimlerine ve araştırmacılarına yeni ufuklar açmaktadır. Fakat hematopoietik regulasyonla yakın ilişkilerinden ötürü çoklu organ yetmezlikleri ile sonuçlanan bir çok komplikasyonun da meydana geldiğinin görüldüğü çalışmalarla da karşılaşılmıştır. Sonuç olarak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Kaynaklar( 1) Ye Chena, Jian-Zhong Shao a, Li-Xin Xiang a, Xue-Jun Dongb, Guo-Rong Zhang b Mesenchymal stem cells: A promising candidate in regenerative medicine, The International Journal of Biochemistry & Cell Biology 40( 2008) 815 – 820( 2) Porcellini Adolfo. Regenerative medicine: a review. Rev. Bras. Hematol. Hemoter. 2011( 3) Cai Jingli, Mark L. Weiss, Mahendra S Rao, 2004 / ISEH Experimental Hematology“ In search of“ stemness”( 4) Gnecchi M., Danieli P., Cervio E., 2012 Mesenchymal stem cell therapy for heart disease- Vascular Pharmacology( 5) James LM Ferrera MD, John E Levine MD, Pavan Reddy MD, Ernst Holler MD, 2009 LANCET Graft-versus-host disease
Ceren Karabiber
MKH’ lar hasarlı veya tümörlü bölgeye SDFX1 – CXCR4 sinyal yolağını kullanarak ulaştığının gözlemlenmesi ile de kanser hastalarının tedavisinde ilaç vektörü olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.
Tüm bunlara ek olarak MKH’ ların immünmodülasyon etkileri sayesinde HLA-MHC bağımsız olarak gelişen Graft Versus Host Hastalığı’ nda oluşan T ve B hücrelerinin yanıtını Treg hücreleri üzüerinden modüle ederek inflamasyonu baskılamasıyla transplantasyon sonrası oluşabilecek bu sorunun önüne MKH kullanımıyla geçilebileceği düşünülmüştür( 5).