Dr Michał Bilewicz jest profesorem psychologii na Uniwersytecie Warszawskim. Jego badania koncentrują się głównie na psychologii społecznej, w tym na relacjach międzygrupowych, uprzedzeniach, dehumanizacji i teoriach spiskowych. Bilewicz znany jest ze swojej obszernej pracy nad antysemityzmem (opracował trójczynnikowy model stereotypów antysemickich, Bilewicz i in., 2013), procesami pojednania i zbiorowymi emocjami moralnymi. Od 2009 roku koordynuje ogólnopolskie, reprezentatywne Polskie Badanie Uprzedzeń. Był członkiem
polskiej delegacji do IHRA.
Badania dr Bilewicza przedstawiły polską perspektywę uniwersalnych procesów psychologicznych związanych z traumą wojenną, ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji „kompleksu wojennego”, zidentyfikowanego przez pierwszych polskich psychologów, którzy badali wartości i moralność polskiej młodzieży przed i po II wojnie światowej. Kluczowe obserwacje obejmowały niski poziom zaufania do rówieśników, władz i instytucji, wysoki poziom lęku, nadmierną czujność oraz dojmujące poczucie niesprawiedliwości. Relacje Ocalałych ujawniły przekonanie o złym traktowaniu i utratę moralnego kompasu, co prowadziło do mentalności przetrwania opartej na nieuczciwości. Dr Bilewicz zauważył, że „w społeczeństwach, które przeżyły najcięższą traumę wojenną, ukształtowały się pewne specyficzne poglądy, które, choć
w czasach wojny pomagały przetrwać, obecnie są ogromnym ciężarem”.
Prezentacja podkreśliła związek między doświadczeniem konfliktów i wojen, zarówno przeszłych, jak i trwających, a przywiązaniem do teorii spiskowych, które okazują się bardziej powszechne
w społeczeństwach dotkniętych różnymi formami naruszeń praw człowieka lub masowymi okrucieństwami. Dalsza analiza powiązała wyższą liczbę Ofiar w trakcie II wojny światowej ze wzrostem przekonań spiskowych na temat COVID-19 i sceptycyzmem wobec nauki, wskazując na długotrwały wpływ wojny na postawy społeczne, w tym na podatność na zagrożenia dla zdrowia publicznego i poparcie dla polityki antydemokratycznej. Dr Bilewicz podkreślił, że istnieją również inne źródła, które przyczyniają się do takich postaw, w tym ubóstwo i deprywacja. „Powinniśmy jednak brać też pod uwagę historię i długofalowe konsekwencje traum z przeszłości” – zauważył.∎
Zdjęcie: stoisko z publikacjami na konferencji.