NIEZWYKŁY DAR. OBRAZ
I RZEŹBY AUTORSTWA OCALAŁYCH Z AUSCHWITZ BRACI BLIŹNIAKÓW PAULA I ANDRÉ ROTHA W ZBIORACH MUZEUM
Miejsce Pamięci Auschwitz
5 rzeźb autorstwa Paula Rotha zostało przekazanych przez jego córkę Claudine
i syna Laurent’a. Trzy z nich zatytułowane: „Krzyk” (1980), „Ocalały” (1998)
i „Pitié!/Litości!” to niezwykle ekspresyjne, niemal naturalistyczne wizerunki ludzi, których wychudzone, zniekształcone przez głód ciała noszą piętno człowieka skazanego na Auschwitz. Dwie rzeźby bez tytułów przedstawiają mężczyznę pod ścianą z raną ciętą na klatce piersiowej, a także dłonie wydobywające się z ziemi.
Obraz autorstwa André Rotha podarowany został przez jego syna Claude’a. Nosi on tytuł „Selekcja lub eliminacja” (1985). Widzimy na nim wnętrze baraku więźniarskiego,
w którym dwóch esesmanów przeprowadza selekcję wśród więźniów. Niestety pozostałe obrazy André Rotha poświęcone jego obozowym przeżyciom zostały rodzinie skradzione.
– Ten niezwykły dar nie tylko uzupełnił naszą wiedzę o historii deportowanych do Auschwitz ludzi i ich powojennych losach, ale również wzbogacił naszą kolekcję o prace o ogromnej sile artystycznego wyrazu. Pokazują one bowiem niezwykle subiektywny obraz obozu, głęboko naznaczony przez uczucia i emocje obu braci. Obraz André Rotha przedstawia scenę selekcji od wewnątrz, z samego jej środka, oczami bezpośredniego uczestnika tego wydarzenia. Prace rzeźbiarskie Paula Rotha charakteryzuje natomiast ogromna ekspresja i siła wyrazu. Poruszają do głębi i nie dają zapomnieć o wielkim cierpieniu ofiar tego największego z obozów koncentracyjnych
i zagłady – podkreśliła Agnieszka Sieradzka, kurator w Zbiorach Muzeum.
Prace zostały przekazane do Muzeum przez dzieci Paula i André po to, by tutaj świadczyły o strasznym losie ich rodziny,
a zarazem wszystkich ofiar niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych.
W swoim liście córka Paula Rotha napisała: „Zainspirowane pobytem naszego ojca
w obozie koncentracyjnym, naznaczonym marszem śmierci, który miał szczęście przeżyć wraz ze swoim bratem bliźniakiem André, kilka z jego rzeźb, których zdjęcia załączam, są szczególnie bolesne i trudne. Obaj bracia mieli wysoce rozwinięty zmysł artystyczny – mój ojciec rzeźbił, a jego brat malował – jego prace związane
z Holokaustem miały zaszczyt być wystawione podczas inauguracji Miejsca Pamięci w Caen. Jeśli chodzi o naszego ojca, nie chciał rozstawać się ze swoimi rzeźbami, ale po jego śmierci, mój brat i ja chcielibyśmy, aby te cztery rzeźby spoczęły w miejscu pamięci, gdzie znajdą spokój
i powitanie, na jakie zasługują”.
Natomiast syn André Rotha, Claude, napisał: „Spotkałem się z moją 103-letnią żyjącą ciotką (Marcelle – siostrą Paula i André, także Ocalałą z Auschwitz), której opowiedziałem, co stanie się z dziełami jej braci i gdzie zostaną zabrane. Była z tego bardzo dumna. Jeszcze raz bardzo dziękuję.”
Paul i André Roth urodzili się w 1924 r.
w Lyonie. Ich ojciec, Joannès pracował
w branży metalurgii, a jego żona, Laure, zajmowała się domem i dziećmi. Oprócz bliźniaków, para miała jeszcze dwójkę dzieci: starszą córkę Marcelle, urodzoną w 1921 r., oraz młodszą François, urodzoną w roku 1927. W 1931 r. rodzina przeniosła się do Paryża. Podczas niemieckiej okupacji zostali zmuszeni do powrotu do Lyonu.
Joannès, który był weteranem z I wojny światowej, wstąpił do ruchu oporu pod nazwiskiem Blanc, gdzie był częścią siatki powiązanej z Tajną Armią (Armée secrète)
i dostarczał strategiczne informacje wywiadowcze do Londynu. W czerwcu 1943 r. został aresztowany w Lyonie, przewieziony do gestapo, gdzie był przesłuchiwany
i ciężko torturowany przez zespół Klausa Barbie. Nie zdradził nikogo ze swoich współtowarzyszy. Początkowo był więziony w Forcie Montluc, później został przeniesiony do Compiègne, a stamtąd do KL Buchenwald. Nie przeżył wojny.
Reszta rodziny schroniła się w Villeurbanne niedaleko od Lyonu. Cała piątka, czwórka
Do Zbiorów Muzeum Auschwitz trafiły niezwykłe dzieła sztuki powojennej autorstwa Ocalałych z Auschwitz francuskich Żydów, braci bliźniaków: Paula i André Rotha. Prace zostały przekazane przez ich dzieci.
6