22
EHRI ROZSZERZA DZIAŁALNOŚĆ: NOWI PARTNERZY
W BADANIACH NAD ZAGŁADĄ
EHRI
Pierwszym dużym przedsięwzięciem Krajowej Rady Międzyuniwersyteckiej (CIN) będzie stworzenie w Argentynie kompleksowego rejestru źródeł archiwalnych, instytucji oraz osób związanych z tematyką Zagłady – obszaru o ogromnym znaczeniu, który wciąż pozostaje niedostatecznie zbadany.
United States Holocaust Memorial Museum (USHMM)
United States Holocaust Memorial Museum (USHMM) to jedna z wiodących
i najbardziej rozpoznawalnych na świecie instytucji zajmujących się dokumentowaniem i badaniem Zagłady. Posiada bezcenne zbiory archiwalne: ponad 110 milionów stron dokumentów, 125 tysięcy fotografii, 5300 filmów historycznych oraz ponad 25 tysięcy godzin nagranych relacji świadków. Muzeum prowadzi również nowoczesny program naukowy i pozostaje uznanym liderem we wdrażaniu innowacyjnych narzędzi cyfrowych, które ułatwiają dostęp do źródeł oraz ich zaawansowaną analizę.
Waszyngtońskie muzeum ma już za sobą wieloletnią i owocną współpracę z EHRI w poszczególnych fazach projektowych, jeszcze przed przekształceniem konsorcjum w niezależną strukturę ERIC. W ramach pierwszego projektu EHRI finansowanego ze środków Unii Europejskiej w latach 2010–2015, instytucja ta dzieliła się danymi oraz wiedzą ekspercką jako niefinansowany partner stowarzyszony. Na podstawie późniejszej rekomendacji USHMM włączono jako w pełni finansowanego uczestnika do wszystkich kolejnych projektów EHRI wspieranych przez UE. To sytuacja wyjątkowa w przypadku organizacji z siedzibą w Stanach Zjednoczonych. Muzeum zapewnia kluczowy dostęp do infrastruktury oraz wiedzy naukowej i technicznej. Nadrzędnym celem tych działań od samego początku było zawarcie długoterminowej dwustronnej umowy, która pozwoliłaby na kontynuowanie owocnego partnerstwa również po przekształceniu konsorcjum w strukturę ERIC. Porozumienie to tworzy ramy formalne umożliwiające muzeum ponowne włączenie się w program stypendialny Conny Kristel, a tym samym udostępnienie własnej bazy i zasobów wybranym badaczom. USHMM może od teraz również brać udział w pracach grup roboczych EHRI-ERIC, wnosząc do nich swoją wyjątkową wiedzę ekspercką.
W przyszłości obie instytucje planują rozwijać także inne wspólne inicjatywy, takie jak konferencje czy warsztaty. Szczególne znaczenie ma jednak udział USHMM w programie stypendialnym Conny Kristel. Biorąc pod uwagę ogromną skalę, różnorodność i unikatowy charakter zbiorów archiwalnych muzeum, dostęp do nich jest dla europejskich badaczy kwestią kluczową. Konsorcjum EHRI z satysfakcją przyjmuje fakt, że muzeum
w Waszyngtonie ponownie znalazło się wśród instytucji oferujących pobyty badawcze w naborze na 2026 rok.
Fortunoff Video Archive for Holocaust Testimonies
Archiwum Fortunoff jest pionierem
w wykorzystywaniu nagrań wideo do dokumentowania relacji świadków Zagłady. Instytucja ta wywodzi się z inicjatywy Holocaust Survivors Film Project, w ramach której w 1979 roku
w New Haven (w stanie Connecticut) rozpoczęto rejestrowanie wspomnień Ocalałych i świadków tamtych wydarzeń.
Dziś archiwum działa przy Uniwersytecie Yale i posiada w swoich zbiorach ponad 4400 świadectw pochodzących od osób
z całego świata. Placówka stała się inspiracją i wzorem dla projektów dokumentujących relacje naocznych świadków innych tragicznych wydarzeń historycznych, w tym ludobójstw w Armenii, Bośni i Kambodży. Jest również uznanym liderem w wielu dziedzinach: od technik prowadzenia wywiadów i metod katalogowania, po cyfrowe edycje relacji świadków oraz wykorzystanie narzędzi informatycznych do analizy materiałów źródłowych. Wszystkie kolekcje zostały zdigitalizowane i są bezpłatnie udostępniane badaczom, edukatorom oraz wszystkim zainteresowanym.
Współpraca między obiema instytucjami ma bogatą tradycję – Archiwum Fortunoff od lat przekazuje dane do EHRI, dzięki czemu szczegółowe opisy jego zbiorów można znaleźć na portalu EHRI. Obie strony z powodzeniem współdziałały również przy różnych projektach
i wydarzeniach.
W pierwszej połowie 2026 roku EHRI wynegocjowało i podpisało porozumienia z trzema kluczowymi partnerami w obszarze badań nad Zagładą. To doskonała wiadomość zarówno dla samego konsorcjum, jak i dla wszystkich osób korzystających z zasobów oraz usług EHRI – w szczególności z programu stypendialnego Conny Kristel Fellowships. United States Holocaust Memorial Museum (USHMM) dołączy do programu jako instytucja goszcząca stypendystów. Z kolei zacieśnienie współpracy między EHRI a Fortunoff Video Archive otworzy nowe możliwości badawcze w zakresie analizy świadectw Ocalałych.