82. ROCZNICA
LIKWIDACJI KL LUBLIN
Miejsce Pamięci Majdanek
Wspólnie z Ocalałymi, mieszkańcami Lublina oraz przedstawicielami lokalnych władz
i instytucji oddaliśmy dziś hołd ofiarom niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego na Majdanku. KL Lublin, w którym łącznie więziono ponad 130 tys. osób deportowanych z niemal całej okupowanej przez III Rzeszę Europy, został zlikwidowany 82 lata temu.
22 lipca 1944 r. z Majdanka odszedł ostatni transport ewakuacyjny. Na terenie Lublina zaś rozpoczęły się zacięte walki między broniącymi się oddziałami niemieckimi a nacierającą Armią Czerwoną. Temu tematowi poświęcony był wykład Krzysztofa Tarkowskiego z Archiwum Państwowego Muzeum na Majdanku. W analityczny sposób odtworzył on działania wojskowe rozgrywające się w Lublinie do 25 lipca 1944 r.
Następnie uczestnicy spotkania wzięli udział w oprowadzaniu tematycznym śladami relacji byłych więźniów KL Lublin, Jana Michalaka oraz Andrzeja Stanisławskiego. Ich głosy – w formie odtworzonych relacji audio – towarzyszyły uczestnikom obchodów także podczas ceremonii przy Mauzoleum, gdzie złożyliśmy kwiaty na znak pamięci o zamordowanych na Majdanku.
W związku z ofensywą wojsk radzieckich wiosną 1944 r. rozpoczęto przygotowania do likwidacji Majdanka. Centralne władze obozów koncentracyjnych zarządziły ją pod koniec marca. Od kwietnia więźniów wywożono do obozów: Natzweiler, Gross-Rosen, Auschwitz, Płaszów, Ravensbrück i Mauthausen. Tymi transportami ewakuowano niemal wszystkich osadzonych w liczbie przekraczającej 10 tys.
Do ostatnich chwil funkcjonowania Majdanka trwała rozbiórka baraków, wywożenie wyposażenia obozu oraz zacieranie śladów zbrodni. Palono zwłoki ofiar i niszczono obciążające dokumenty. Przed wyjściem ostatniego transportu załoga podpaliła obozowe krematorium. Zabrakło jednak czasu na likwidację wszystkich dowodów tragicznej działalności KL Lublin.
Ostateczna likwidacja obozu nastąpiła 22 lipca 1944 r. Więźniów wyprowadzono z Lublina w kolumnie liczącej 800 osób z Majdanka i ponad 200 z podległego mu obozu pracy przy ul. Lipowej. Musieli przejść ponad 100 km, zanim w Ćmielowie Niemcy załadowali ich do pociągu, którego stacja końcową był KL Auschwitz. Tych, którzy nie wytrzymywali morderczego tempa marszu, eskorta zabijała na miejscu. Tylko kilkudziesięciu osobom udało się zbiec, tak że do celu dotarło 837 więźniów. Żołnierze Armii Czerwonej wkroczyli na teren niemal całkowicie pustego Majdanka 24 lipca 1944 r. Jedynie na II polu więźniarskim zastali 985 jeńców z lazaretu dla sowieckich inwalidów.
Historia KL Lublin dobiegła końca, ale jego więźniowie nadal cierpieli
i umierali w obozach koncentracyjnych rozrzuconych po całym terenie Rzeszy Niemieckiej. Wielu z nich nie doczekało wolności.
14