ponownie w obozowym szpitalu, gdy SS rozpoczęło ewakuację Auschwitz w marszach śmierci.
Wyzwolenie i powojenne losy
W styczniu 1945 roku Eva Schloss po przebudzeniu odkryła, że wartownicy SS uciekli. Wraz z niewielką grupą kobiet przetrwała w opuszczonym obozie aż do momentu wyzwolenia Auschwitz przez wojska sowieckie 27 stycznia 1945 roku.
W kolejnych miesiącach Eva i jej matka tułały się po Europie Wschodniej, aż w końcu dotarła do nich wieść
o zakończeniu wojny. Eva miała wówczas 16 lat. Po powrocie do Amsterdamu dowiedziały się o tragicznych losach reszty rodziny – ojciec zmarł podczas marszu śmierci, a brat Heinz zginął w Mauthausen na zaledwie kilka dni przed wyzwoleniem.
Dzięki rozmowom z Otto Frankiem na temat publikacji dziennika Anny, Eva przypomniała sobie słowa brata – Heinz wyznał jej, że przed deportacją ukrył swoje prace plastyczne i wiersze. Eva odnalazła dziesiątki obrazów
i setki utworów poetyckich, które później przekazała do Muzeum Ruchu Oporu w Amsterdamie.
Budowanie bezpieczniejszego świata
Eva Schloss ukończyła edukację w Amsterdamie,
a następnie przeniosła się do Londynu, gdzie poślubiła Zvi Schlossa i wychowała trzy córki. Przez wiele lat poświęcała się rodzinie i pracy zawodowej, zanim w pełni zaangażowała się w rolę edukatorki i prelegentki.
Od połowy lat 80. Eva Schloss była uznawana za jedną
z najbardziej szanowanych na świecie edukatorek z grona Ocalałych. Przemawiała w szkołach, muzeach i na spotkaniach publicznych na niemal wszystkich kontynentach. „Zrozumiałam, że świat musi wiedzieć, co się stało” – mówiła. „Musimy stworzyć lepszy
i bezpieczniejszy świat”.
Evę Schloss pożegnały córki, wnuki i prawnuki. Jej dziedzictwo – utrwalone w relacjach, działalności edukacyjnej oraz w sercach niezliczonych osób, które poruszyła – będzie nadal kształtować to, jak przyszłe pokolenia rozumieją przeszłość i swoją odpowiedzialność wobec drugiego człowieka.
Niech jej pamięć będzie błogosławieństwem. Cześć jej pamięci!
Świadectwo Evy Schloss jest dostępne w serwisie YouTube oraz w naszym Archiwum.
7