Magazine Coachend Vlaanderen
21 maart 2013
Ik wil ook hier weer onderstrepen dat ik hier geen causaal verband leg, maar juist wil wijzen op het parallel
proces. Mogelijk worden juist dit soort werkers ook aangetrokken door dit type cliënt.
Wanneer we kijken naar teams die mensen begeleiden die kenmerken vertonen van het Dramatische cluster
(Cluster B), zien we nogal eens dat zo’n team zelf ook ‘trekken’ vertoont die bij deze pathologie past: het team
splitst zich bijvoorbeeld op in subgroepen, die zich verliezen in een ongenuanceerd zwart-wit denken over de
cliënt.
Of het team verliest zich in een ‘narcistische arrogantie’ tegenover de cliënt met narcistische pathologie,
waardoor een gigantische machtstrijd tussen het team en de cliënt ontstaat waar uiteindelijk iedereen onder
lijdt.
Het zijn slechts enkele voorbeelden waarin de pathologie van de cliënt zich ook voordoet binnen het team van
begeleiders. En natuurlijk zal het fenomeen van de parallel processen zich eerder en sterker voordoen bij een
team dat over de procesbevorderende condities daarvoor beschikt of anders gezegd, als de condities voor het
resoneren aanwezig zijn.
Een team dat goed samenwerkt en steeds consequent op een lijn zit zal in principe minder resoneren en
daarmee minder vatbaar zijn voor de manipulaties van een cliënt dan een team waar al sprake is van splitsing en
de samenwerking minder goed is.
De ‘schuld’ ligt dus niet bij de cliënt; er is sprake van een wisselwerking. Het team heeft hierin zijn eigen
verantwoordelijkheid.
Feitelijk wordt het team door het optreden van het parallel proces, uitgenodigd om in de spiegel te kijken en de
onderlinge samenwerking en afstemming onder de loep te nemen.
Ik citeer in dit verband Katelijne Robbertz, die in haar afronding van haar artikel stelt: “Aandacht voor parallel
processen kan nuttige informatie geven over zowel het teamfunctioneren als de behandeling van de cliënten.
(Robbertz, 2006, pg. 48)
4. Wat zich afspeelt in een team, kan zich ook gaan voordoen in de cliënt of cliëntengroep
Een omgekeerd verschijnsel, dat helaas veel minder aandacht krijgt binnen de literatuur, speelt zich af op het
moment dat een cliënt of cliëntengroep de dynamiek of pathologie van een team naar buiten gaat brengen of
representeren.
In zo’n geval zouden we kunnen zeggen dat de cliënt ‘besmet’ wordt met de pathologie van het team, maar ook
dan dreigt weer het risico om het vooral causaal te benaderen.
Een duidelijk voorbeeld kunnen we vinden in woongroepen voor verstandelijk gehandicapten of voor mensen
met autistische kenmerken. Het omgaan met emoties als angst, woede, verdriet of het omgaan met spanning in
het algemeen is voor dergelijke mensen een hele opgave. Het ontbreekt hen vaak aan de sociale en/of
emotionele vaardigheden. Als nu in het team van begeleiders latente spanningen aanwezig zijn of
onuitgesproken irritaties leven, dan kan het gebeuren dat de cliënten resoneren op deze onderdrukte emoties.
Op zo’n moment kan het gebeuren dat één van de cliënten enorme onrust gaat vertonen of terug valt in
automutilatie. Of er treden conflicten op tussen cliënten, die aanvankelijk prima met elkaar overweg konden.
Uitgaande van het principe van parallelle processen, is het dan ook zeker raadzaam