Een scheiding heeft altijd impact op kinderen; of er nou sprake
is van een huwelijk dat beëindigd wordt, of dat ouders langere
tijd samen een gezin hebben gevormd.
KidzTori sprak hierover met Shayenne (16), wier ouders sinds
twee jaar uit elkaar zijn. Ook spraken wij Peggy-Ann de
Bruin, Sociaal Pedagoog. Vanuit haar praktijk ‘2GetThere’
probeert zij kinderen te ondersteunen bij het verwerken van een
(echt)scheiding.
Ingrijpend
Ouders moeten tijdens het proces van scheiden
omgaan met allerlei gevoelens, maar ook bij kinderen
verandert er veel. Vaak verlaat één van de ouders het
huis, soms verhuizen de kinderen mee, waardoor ze uit
hun vertrouwde omgeving weg moeten, ze gaan naar
een nieuwe school en het gebeurt wel eens dat er na de
scheiding weinig of geen contact meer is met sommige
familieleden. Peggy-Ann wijst erop dat het belangrijk
is dat kinderen zo goed mogelijk worden ondersteund
in de periode van scheiding en daarna, want een
scheiding is voor alle gezinsleden een zeer ingrijpende
gebeurtenis.
Shayenne vertelt: “Ik was 14, dus ik heb het wel zien
aankomen. Mijn ouders maakten ruzie en het zag
er echt naar uit dat het niet goed ging. Mama had
problemen en papa kwam steeds vaker laat thuis.
Op een gegeven moment werden mijn zusjes en ik
bijeengeroepen in hun kamer en er schoot meteen
door me heen: ‘Shit, ze gaan scheiden’. Ze vertelden
ons toen dat papa het huis uit ging. Ik ben op de
grond gevallen en in huilen uitgebarsten. Mijn zusjes
begrepen het niet, die waren nog steeds vrolijk. De ene
vroeg: “gaat papa een tijdje op vakantie?”
Schuldgevoelens
Een scheiding roept vaak verschillende gevoelens op
bij kinderen. Veel kinderen denken dat zij de oorzaak
zijn van de scheiding van hun ouders. Vooral jonge
kinderen hebben hier last van. Ze denken dat het hun
schuld is, omdat ze bijvoorbeeld ‘stout’ waren of papa
en mama weleens ruzie kregen over hun gedrag.
Shayenne heeft hier gelukkig nooit last van gehad.
“Mijn zusjes en ik waren nooit echt ongehoorzaam,
dus mijn ouders kregen nooit om ons ruzie. Ik heb me
dus nooit echt schuldig gevoeld.”
44
KidzTori
Hoop
Het kan gebeuren dat je kind nog lang blijft hopen
dat jullie weer bij elkaar komen. Pubers kunnen
zich ook flink zorgen maken. Sommigen zoeken
buitenshuis afleiding op, terwijl andere pubers juist
verantwoordelijkheden in het gezin op zich nemen.
Shayenne legt uit dat zij wel moeite heeft met de
gedachte dat ze nooit meer één gezin zullen zijn.
“Je wordt er telkens aan herinnerd dat je ouders
gescheiden zijn”, zegt ze. “De ene keer ben je bij de
één en dan bij de ander; het wordt steeds afgewisseld.
Als je een afspraak maakt, kun je het niet in één keer
zeggen. Je moet het eerst aan je moeder vragen, dan
aan je vader, dat is best vermoeiend.”
Accepteren dat het nooit meer goed komt tussen je
ouders is voor de meeste kinderen een moeilijk proces
dat niet van de ene op de andere dag plaatsvindt.
Shayenne: “Ik was eerst boos op ze, maar nu begrijp ik
dat je liefde niet kan dwingen. Ik begrijp dat ze niet bij
elkaar kunnen blijven alleen maar, omdat ze kinderen
hebben samen, maar toch vind ik het nog moeilijk om
dat te accepteren.”
Boosheid, teleurstelling en verdriet
Hoe een kind reageert op de scheiding is afhankelijk
van een aantal factoren, waaronder de leeftijd en het
karakter van je kind. Maar ook de manier waarop de
scheiding tot stand is gekomen heeft hier invloed
op. Als ouders in goed overleg uit elkaar gaan,
in plaats van met vele ruzies, zal het ook voor de
kinderen prettiger verlopen. Sommige kinderen
trekken zich terug, terwijl anderen zich agressief gaan
gedragen, veel ruzie maken en steeds boos zijn. Ook
schoolprestaties kunnen (tijdelijk) minder worden. De
meest voorkomende gevoelens die kinderen laten zien
zijn boosheid en verdriet. Het is goed mogelijk dat je
kind zijn emoties uit door bijvoorbeeld weer te gaan
bedplassen (bij jongere kinderen), of door veel ruzie te
maken met vriendjes. Soms zal je kind vaker op zoek
gaan naar je aandacht door je uit te dagen of over je
grenzen heen te gaan.
Shayenne vertelt: “Mijn ouders hebben het samen
aan ons verteld en mijn eerste angst was dat ze niet tot
elkaar zouden praten en dat we boodschappen zouden
moeten doorgeven aan elkaar. Dat gebeurt gelukkig