ETİK
52
Hakikatin konuşulamadığı yerde etik kültür gelişemez. Hataların saklandığı, risklerin bastırıldığı kurumlarda itibar yalnızca görünürde korunur; gerçekte ise aşınır.
soru biçimindedir: " Bugünün adamı mı olmak istiyorsun, yoksa yarının adamı mı?"
Bugünün adamı olmak, kısa vadeli çıkarı ve çevrenin olağanlaştırdığı yanlışları tercih etmektir. Yarının adamı olmak ise sonuçları henüz görünmese bile doğru olanı seçmek; kişisel çıkarın ötesinde karakteri ve itibarı öne almaktır.
Kurumsal hayatta etik iklemi çoğu zaman dramatik olaylar şeklinde değil, küçük bir hediye, usulsüz bir ödeme ya da " işin gereği " diye meşrulaştırılan bir pratik olarak karşımıza çıkar. Ancak kurum kültürünü belirleyen tam da bu anlarda verilen kararlardır. Etik ve uyum programları çalışanların kritik anlarda " bugünün kolay kazancı " ile " yarının güvenilir itibarı " arasında nasıl tercih yaptığıyla anlam kazanır.
Altınlar ve itibar: Menfaat karşısında bağımsız kalmak
1917 ' de 7. Ordu Komutanı Mustafa Kemal ' e Mareşal Falkenhayn tarafından gönderilen altın sandıkları meselesi, günümüz etik literatüründe çıkar çatışması ve karar bağımsızlığı başlıklarının doğrudan karşılığıdır. Mustafa Kemal, altınların kişisel olarak kendisine gönderilmesini kabul etmez; ordu levazımına yönlendirilmesini ister, kayıt altına aldırır ve imzalı belge düzenletir. Görevden ayrılırken altınları teslim eder ve kendi imzasını taşıyan belgenin iadesini emreder.
Mesele yalnızca paranın iadesi değildir. Mesele bir imzanın, bir itibarın ve bir bağımsızlık çizgisinin korunmasıdır. Görev sorumluluğu kişisel menfaatle gölgelenmemelidir; karar yetkisi herhangi bir çıkar karşılığında tartışmalı hale getirilmemelidir.
Bugün kurumlar için en hassas etik risklerden biri de buradan çıkar: Çıkar çatışması her zaman açık bir yolsuzluk biçiminde değil, karar vericinin bağımsızlığını gölgeleyen ilişkiler ağı şeklinde gelişir. Etik ve uyum programlarının amacı yalnızca ihlalleri önlemek değil, kararların güvenilirliğini kalıcı biçimde korumaktır.
Norm ve etik ayrımı: Mevzuata uygunluk yetmez
Bir kararın kurala ya da biçimsel prosedüre uygun olması, onun etik açıdan