|
kabet baskısı” ya da“ testi geçmek zorundaydık” gibi gerekçelerle müdahale etmedi. Bu durum, teknik yeterliliğin önceliklendirildiği ama etik sorgulamanın devre dışı bırakıldığı bir örgütsel kültürün sonucuydu. Eylem zincirine dâhil olan herkesin katkısı küçük görünse de, sonuç ciddi çevresel ve toplumsal zararlara yol açtı.
Yakın geçmişte, küresel ölçekte faaliyet gösteren büyük bir havacılık üreticisinin yeni modelinde yaşanan iki ölümcül kazanın ardından yürütülen soruşturma, sorumluluğun nasıl parçalara ayrıldığını ortaya koydu. Şirket içinde bazı mühendisler ve teknik uzmanlar, yeni kontrol sisteminin risk barındırdığına dair uyarılarda bulunmuştu.
|
alınan kararlarda teknik verimlilik ve zamanlama hedeflerini öne çıkarırken, potansiyel güvenlik riskleri arka plana itildi. Karar alma süreçlerinin dağıtılmış yapısı, hiçbir bireyin etik sorumluluğu tam olarak üstlenmemesine neden oldu.
Modern bürokrasinin rasyonel işleyişi, tarihte olduğu kadar günümüzde de etik sorumluluğun bastırılmasına imkân tanıyabilmektedir. Zygmunt Bauman’ ın * Modernite ve Holocaust * adlı eserinde detaylı biçimde analiz ettiği üzere, teknik sorumluluğun etik sorumluluğun yerini alması, bireyleri kararların sonuçlarından uzaklaştıran ve onları yalnızca işlerini " iyi yapmakla " yükümlü gören bir zihniyeti
|
Bu bağlamda, ister devlet ister özel sektör içinde olsun, iş süreçlerinin yalnızca prosedürel başarıyla değil, sosyal ve etik etkileriyle de değerlendirilmesi zorunludur. Aksi halde, geçmişte yaşanan trajedilerle yapısal olarak benzer biçimlerde şekillenen karar mekanizmaları, bugünün şirketlerinde, kamu idarelerinde ya da teknoloji altyapılarında farklı biçimlerde ama benzer etik zafiyetlerle yeniden ortaya çıkabilir. Bu yüzden bürokrasinin doğasını sorgulamak, etik sorumluluğu karar zincirinin her halkasında canlı tutmak ve " işini doğru yapmak " ile " doğru olanı yapmak " arasındaki farkı kurum kültürünün merkezine yerleştirmek yalnızca tarihî bir ders değil, aynı zamanda güncel bir gerekliliktir. |
|
Ancak projeye verilen yüksek yatırım, rekabet baskısı ve teslim tarihlerini karşılama zorunluluğu gibi etkenler nedeniyle bu uyarılar yeterince dikkate alınmadı. Yönetim kademeleri, |
beslemiştir. Bürokratik yapıların işbölümü ve hiyerarşik zincir aracılığıyla yarattığı bu“ etik mesafe”, bireyi kendi eylemlerinin sonuçlarını değerlendirme yetisinden koparır. |
Son sözü de Bauman söylesin:“ Bürokrasi, eylemin dış bağlantılarını görüş alanından çıkarınca, bu eylem kendi içinde bir sonuç hâline gelir.” |
15 |