Historia Polski w liczbach GUS Historia Polski w Liczbach GUS z 1994 | Page 80
*
*
*
Badaniami nad oceną XIX-wiecznej statystyki demograficznej doty-
czącej ziem zaboru pruskiego zajmowali się uczeni z kilku ośrodków
naukowych.
Stan badań nad zaludnieniem Śląska scharakteryzował Zbigniew
Kwaśny, a wnikliwej analizy ujęć jego stanu zaludnienia dokonali
33
Bogusław Kaczmarski i Tadeusz Ładogórski. )
Analizę rozmieszczenia wyznań na Śląsku w I połowie XIX w.
przedstawił Julian Jan czak. 34 )
Wartość źródeł demograficznych dotyczących Pomorza Wschodniego
i Kujaw w obszernym studium ocenili Zenon Guldon i Kazimierz
Wajda. 35 ) Ten drugi autor poświęcił również oddzielne prace statystyce
ludności miejskiej Prus Zachodnich i wiejskiej Pomorza Wschodniego.J 6)
Zaludnienie powiatu olsztyńskiego przez Polaków w świetle statystyk
pruskich zbadał E. Martuszewski. 37 )
Na tle teorii Malthusa rozwój demograficzny na ziemiach polskich
pod panowaniem niemieckim oraz emigrację z tych ziem przedstawił
Stanisław Borowski 38 ), a ostatnio Andrzej Brożek. 39) Z ocenami
S. Borowskiego dotyczącymi rozwoju demograficznego polemizował
Tadeusz Ładogórski. 40 )
Wartość
danych pruskiej statystyki ludnościowej przy pomocy
41
równań bilansowych ocenił Bronisław Wojtun. )
Badaniami nad wiarygodnością wyników rejestracji ruchu natural-
nego zajmowali się m.in. T. Ładogórski, S. Borowski, M. Kędelski. 42 )
Problematyką
demograficzną
poszczególnych mieJscowosct czy
parafii zajmowało się wielu badaczy. Można tu wymienić m.in. au-
torów, którzy analizowali statystyki ludnościowe: Wrocławia
A. Stasiaka, Poznania -- S. Borowskiego, Torunia - H. Mienickiego,
Opola - E. Kościk czy Tarnowskich Gór - M. Górnego. 43 )
Pomimo wielu nieścisłości i braków wykazywanych przez wyżej
wymienionych badaczy trzeba zaznaczyć, że pruska statystyka ludnoś
ciowa osiągnęła od 1840 r. wysoki poziom rozwoju, przewyższając
wiarygodnością wyników badań rezultaty prac demograficznych przepro-
wadzanych w zaborze rosyjskim i austriackim.
Jan Berger
62