Historia Polski w liczbach GUS Historia Polski w Liczbach GUS z 1994 | Página 147
II. UWAGI
Niepodległe państwo
WSTĘPNE
powstało
w listopadzie 1918 r., ale jego
terytorium i granice kształtowały się do 1922 r. Granicę pol-
sko-niemiecką określał traktat pokojowy podpisany z Niemcami przez
państwa koalicji w czerwcu 1919 r. w Wersalu. Traktat przewidywał
plebiscyty na Warmii i Mazurach, na Powiślu oraz na Górnym Śląsku.
pecyzja Rady Ambasadorów zwycięskich mocarstw o podziale Górnego
Sląska zapadła w październiku 1921 r. Granicę z ZSRR wyznaczono
w traktacie ryskim podpisanym w marcu 1921 r. W marcu 1922 r.
wcielona została do Polski tzw. Litwa Środkowa, w rezultacie czego
powstała faktyczna granica polsko-litewska nie uznana przez Litwę.
Konflikt z Czechosłowacją o podział Śląska Cieszyńskiego zakończyła
decyzja Rady Ambasadorów z lipca 1920 r. przyznająca Polsce obszar na
północ od rzeki Olzy. Ostatecznie wschodnie granice Polski uznane
zostały przez Radę Ambasadorów 15 marca 1923 r.
Granice zachodnie Polski przebiegały podobnie do granicy I Rzeczy-
pospolitej, przy czym różnice na korzyść Polski występowały na Górnym
Śląsku i Mazurach, na niekorzyść w Wielkopolsce i Prusach Królew-
skich. Polska uzyskała niewielki dostęp do Bałtyku, a Gdańsk
z wydzielonym okręgiem stał się wolnym miastem pod protektoratem
Ligi Narodów, gdzie Polsce przysługiwały specjalne prawa. Również
niewielkiej zmianie uległa granica południowa. Różnica na korzyść Polski
to przyłączenie północnych obszarów Śląska Cieszyńskiego, a na nieko-
rzyść -
utrata poważnej części Spisza. Największe zmiany w stosunku do
granic sprzed 1772 r. zaszły na wschodzie. W przededniu wybuchu I wojny
światowej pod panowaniem rosyjskim znajdował się obszar blisko 600
tys. km 2 , przed I rozbiorem należący do Rzeczypospolitej. Na obszarze
Imperium powstały niepodległe pańsiwa Litwa i Łotwa, w skład których
weszły częściowo tereny dawnej Rzeczypospolitej, zaś w ZSRR pozostał
obszar około 260 tys. km 2 . Granica polsko-radziecka przebiegała nieco na
wschód od granicy II rozbioru z 1793 r.
Terytorium Polski do 1938 r. zajmowało powierzchnię 388634 km 2 .
Około 69% tego obszaru stanowiły byłe ziemie państwa rosyjskiego,
20% austriackiego i II% niemieckiego. W 1938 r. obszar Polski
powiększył się o Zaolzie oraz niewielkie skrawki Słowacji. W rezultacie
l września 1939 r. państwo polskie zajmowało powierzchnię 389720 km 2 .
W wyniku napaści Niemiec i ZSRR ziemie polskie znalazły się pod
okupacją obu tych państw. Pakt niemiecko-radziecki z 28 września
1939 r. przekazywał Niemcom centralne i zachodnie obszary Polski
(188,7 tys. km 2 ), zaś ZSRR ziemie wschodnie (201,0 tys. km 2 ) - z tego
polskie
131