In Limburg kunnen schapen hun pootjes strekken onder het wakende oog van een herder . “ In het Nationaal Park Hoge Kempen werd wel degelijk al lange tijd gegraasd ”, vertelt Dorien . “ Maar dat is ook nodig als men de heide wilde beschermen , want heideplanten kunnen verdrongen worden door het pijpenstrootje – een grassoort – en kleine boompjes . Schapen eten die , heel effectief , tussen de heideplanten weg . Met hun uitwerpselen en beweging door de struiken verspreiden ze bovendien zaadjes en bevorderen ze de biodiversiteit van het gebied .” Guy Tilkin stond daarom in 2009 mee aan de wieg van vzw Landschapszorg , dat nu wordt ingeschakeld door Agentschap Natuur en Bos . “ Zij zijn onze opdrachtgever ”, legt Guy uit . “ Binnen een gebied van 12.000 hectare krijgen we steeds een stukje toegewezen door de boswachters van het Agentschap . Zij zien wanneer er nood is aan begrazing en schakelen ons dan in .”
VOLGZAAM EN KOPPIG
En ‘ ons ’, dat is Dorien als hoofdherder in dit gebied , plus 300 schapen en één of twee honden onder haar hoede . “ We trekken niet rond ”, zegt Dorien . “ De schapen overnachten in een vaste , omheinde weide , waar ik ze ’ s avonds terugbreng en ’ s ochtends weer kom halen . Met een elektrische omheining houden we de wolf buiten . ‘ s Ochtends gaan we naar de plek waar de schapen moeten grazen en brengen daar het merendeel van de dag door .” En dan is het een kwestie van geduld hebben , goed opletten en de honden aansturen waar nodig . “ De honden zijn gewillig om te leiden en de schapen zijn volgzaam ”, zegt Dorien . “ De ideale combinatie , wat dat betreft . Maar ik heb nu ook een twintigtal van mijn eigen geiten in de kudde geïntegreerd – dat is heel wat anders . Geiten zijn koppig en willen zich eigenlijk altijd uit de groep wurmen . Zegt de hond links , dan willen zij rechts . Typisch ( lacht ).”
BESTE GRAASMETHODE
Zowel schapen als geiten zijn hier de perfecte grazers , vele malen effectiever dan een maaimachine . Dorien : “ Ze kunnen heel goed op hellingen grazen . Waar de planten door elkaar staan , pikken ze zo de juiste vegetatie eruit .
‘ Er zit een schaap in de kudde dat denkt dat ze een geit is . Hilarisch .’
Het gaat misschien niet zo snel , we leggen geen lange kilometers af , maar een betere graasmethode vind je niet . De geiten knabbelen meer aan houtige planten en struiken dan schapen , dus hun aanwezigheid is zeker een goede aanvulling . Tegelijkertijd zijn er ook plekken waar we in sommige periodes niet mogen komen , bijvoorbeeld als er grondbroedende vogels actief zijn .” Of het imago van schapen als ietwat domme dieren terecht is ? “ Ik vind ze zeker niet dom ”, zegt Dorien . “ Als je ’ s ochtends aankomt , weten ze precies wie je bent en staan ze voor je op . Voor vreemd volk doen ze dat niet . Leiden met autoriteit is ook belangrijk , want ze hebben respect voor je of niet . Ik heb momenteel wel een schaap in de kudde dat denkt dat ze een geit is , want ze gaat altijd met de groep geiten mee en doet precies wat zij doen . Hilarisch .”
WEER EN WIND
Het beeld dat mensen bij het hoeden van schapen hebben , is vaak idyllisch . Vergis je echter niet : het is vroeg opstaan , in weer en wind moet je op pad . “ We horen passanten weleens zeggen dat dit een droomjob lijkt ”, zegt Dorien . “ Het is ook uniek natuurlijk . Maar op dat moment zien zij het meest gunstige plaatje en vergeten ze wel eens dat een herder er ook op de andere momenten moet zijn . In de stortregen met je regenpak aan , of onder een brandende zon waar je elk laatste stukje schaduw opzoekt . Want ook dan moet de kudde de heide in . O ja , en je hebt eigenlijk alleen je honden om tegen te praten . Je hebt geen bereik op je gsm , dus afleiding is ver te zoeken .”
33