GÖRDÜĞÜN MÜZİK, DUYDUĞUN DANS
Timuçin Gürer, Berna Kurt
(BGST Dansçıları ve KeKeÇa Beden Perküsyonu Topluluğu'ndan Bir Grup Dansçı ve Müzisyenin Beden Müziği ve Dansı “Hemhal Etme” Çabaları)
Bir seneyi aşkın bir süredir, KeKeÇa Beden Perküsyonu Topluluğu ile BGST Dansçıları’ndan bir grup dansçı ve müzisyen olarak ortak bir çalışma yürütüyoruz. Çalışmaya başlamadan önce, bugün “flört” olarak adlandırdığımız uzunca bir dönem geçirdik. Tanışıklıklar, sohbetler zamanla ortak üretime dönüştü. İlk buluşmalar 2009’da gerçekleşti. Örneğin 5 Nisan 2009’da, Keith Terry’nin KeKeÇa’nın davetiyle Boğaziçi Üniversitesi’nde yaptığı beden müziği atölyesine kalabalık bir BÜFK ve BGST’liler grubu katılarak, beden müziğiyle tanışmıştı.
Daha sonra, 13 Nisan 2009’da, ÇATI Dans Stüdyosu’ndan Ayşe Orhon ve İdil Kemer’in Tezgâh Cafe’de düzenledikleri “İzlek” programı çıkışında sohbet etmiştik. Sonrasında da, KeKeÇa’nın Çıplak Ayaklar Stüdyosu’ndaki beden müziği/beden perküsyonu atölyesine Kardeş Türküler projesindeki BGST’liler katıldı. O atölyede bugün “El Pueblo” olarak adlandırdığımız parça çıktı ve sonrasında konserlerde ve farklı ortamlarda sergilendi. En yakın tarihli “flört”ümüz ise BGST’li bir dansçı grubunun 4 Ekim 2012’de, 5. Uluslararası Beden Müziği Festivali’nde küçük bir sahne sergilemeleri ve bazı atölyelere katılmaları sayesinde oldu[1]. Ve o günden sonra, “birlikte bir şeyler yapsak” cümlelerimiz somut adımlara dönüşmeye başladı.
İLK ÇALIŞMALAR…
10 Aralık 2012’de başladık çalışmaya. Geleneksel danslar, beden müziği ve beden perküsyonu alanlarında farklı deneyimlere, çalışma ve sahneleme alışkanlıklarına sahip kişilerden oluşan, yaklaşık on-on beş kişilik bir gruptuk. Genellikle haftada bir gün bir araya gelerek; eğitsel, deneysel ve katılımcı bir çalışma ortamı kurmaya çalıştık.
Başlarken, birikimlerimizi paylaşmaya yönelik bir çerçeve kurmuş ve şu tür çalışmalar yapmıştık:
- bedeni ısıtma, esnetme ve dansa hazırlamaya yönelik egzersizler;
- temel beden perküsyonu egzersizleri;
- müziğin ritmi ile tartımını sayma ve beden perküsyonu notasyonu ile yazma denemeleri;
- dansın ayak adımlarını deşifre edip yazma çalışmaları;
- içinde yaşadığımız coğrafya ve yakın bölgelerin dans ve hareket geleneklerin ritimleriyle ve tartımlarıyla birlikte öğrenmenin hedeflendiği dans çalışmaları;
- KeKeÇa repertuarından kısa beden perküsyonu parçalarını öğrenmeye ve bunlara hareket kazandırmaya yönelik çalışmalar… vd.
Başlangıçta çalışmaları dört başlık altında planlamış (vücut çalışması, ritim çalışması, dans çalışması ve beden perküsyonu çalışması) ve bunların hepsini de her çalışmada yapmaya karar vermiştik. Ama üçüncü aydan itibaren, hafta içi yaklaşık üç saatlik bir çalışmada tümüne odaklanıp, derinleşemediğimizi fark ettik. Önce dans ve ritim çalışmasını birleştirdik; sonra da, sırayla bir çalışmayı dans/ritim, diğer çalışmayı da beden perküsyonu olarak programlamaya başladık.
Beden perküsyonu çalışmaları:[2]
Bu çalışmaların olduğu günlerde vücut çalışması başlığının “ısınma” bölümünde beden perküsyonuna yönelik ısınmalar ve egzersizler olması da faydalı olabilir diye düşünmeye başladık ve bu şekilde ilerledik. Bir yandan KeKeÇa repertuarında yer alan muhtelif parçaları çalışırken bir yandan da bedenlerimizi beden müziğine hazırlamak için bazı temel egzersizlere konsantre olduk ve tüm bunları hep “yaparak öğrendik”.[3]
Başta ayrı olarak yaptığımız ritim çalışmasında dinleme ve deşifrasyon çalışmaları; nota ve beden perküsyonu notasyonu ile yazma denemeleri de yapıyorduk. Sonraları, bu ritim çalışması fiilen, bazen dans bazen de beden perküsyonu bölümlerinin içine dahil olmaya başladı.
- içinde yaşadığımız coğrafya ve yakın bölgelerin dans ve hareket geleneklerin ritimleriyle ve tartımlarıyla birlikte öğrenmenin hedeflendiği dans çalışmaları;
- KeKeÇa repertuarından kısa beden perküsyonu parçalarını öğrenmeye ve bunlara hareket kazandırmaya yönelik çalışmalar… vd.
Başlangıçta çalışmaları dört başlık altında planlamış (vücut çalışması, ritim çalışması, dans çalışması ve beden perküsyonu çalışması) ve bunların hepsini de her çalışmada yapmaya karar vermiştik. Ama üçüncü aydan itibaren, hafta içi yaklaşık üç saatlik bir çalışmada tümüne odaklanıp, derinleşemediğimizi fark ettik. Önce dans ve ritim çalışmasını birleştirdik; sonra da, sırayla bir çalışmayı dans/ritim, diğer çalışmayı da beden perküsyonu olarak programlamaya başladık.
Beden perküsyonu çalışmaları:[2]
Bu çalışmaların olduğu günlerde vücut çalışması başlığının “ısınma” bölümünde beden perküsyonuna yönelik ısınmalar ve egzersizler olması da faydalı olabilir diye düşünmeye başladık ve bu şekilde ilerledik. Bir yandan KeKeÇa repertuarında yer alan muhtelif parçaları çalışırken bir yandan da bedenlerimizi beden müziğine hazırlamak için bazı temel egzersizlere konsantre olduk ve tüm bunları hep “yaparak öğrendik”.
Başta ayrı olarak yaptığımız ritim çalışmasında dinleme ve deşifrasyon çalışmaları; nota ve beden perküsyonu notasyonu ile yazma denemeleri de yapıyorduk. Sonraları, bu ritim çalışması fiilen, bazen dans bazen de beden perküsyonu bölümlerinin içine dahil olmaya başladı.
Dans-ritim çalışmaları:[
Bu çalışmanın ilk aşamasında, farklı ritimlerden, farklı bölgelere ait dansları, ritmik yapıları ile tartımlarını analiz ederek çalıştık. Farklı ritim ve tartımlarda doğaçladığımız “izlenebilir ve dinlenebilir” dansları birbirimize gösterdik ve birlikte denedik. Ortaya çıkan parçalar “‘çalma-oynama’ arasında geniş bir yelpazeyi içeriyordu: çalma / çalarak oynama / oynayarak çalma / oynama… vd. Çalma-oynama arasındaki denge kişisel istek ve eğilimlere, ortama, anlık paslaşmalarla bağlantılı olarak değişkenlik gösterdi. Çoğu zaman bu ritim ve tartımları yazarak deşifre ettik. Sonra da, bazen gruplara ayrılıp kanon yaparak, bazen de basit koreografiler eşliğinde çeşitli düzenlemeler yaparak, topluca icra ettik. Doğaçlamalarımızı, kişisel hazırlıklarımızı ya da ödevlerimizi hep birlikte çalışarak geliştirmeye çalıştık.
Dansları genel olarak “giriş” düzeyinde çalıştık. Senkronizasyondan, “halk oyunu ekibi” geometrisi ya da “sahne düzeni” oluşturmaktan kaçındık. Örneğin halay formu ile beden müziğini bir araya getirmeye çabalarken hedefimiz herkesin “aynı” yapmasını sağlamak değil, birlikte dans etme ruhunu yakalayabilmekti.
Geleneksel danslar ile beden perküsyonu ve beden müziğini hemhal eden “parçalar” da oluşturduk. Dansların eşlik ettiği şarkıların, müziklerin (davul, darbuka… vb.) ritim vuruşlarını temel aldık ve hem bu ritimleri (yeniden) oluşturmayı hem de ritimlerin danslarını yorumlamayı düşündük. Bunu seçtiğimiz (Elo Dîno ve Lê Bûkê gibi) şarkılar üzerinden, beden müziği (ritmi ve şarkısı) icra edilirken çekilen halay denemeleri şeklinde yaptık. Böylelikle, atölye ya da sahneleme gibi çalışmalarla başkalarıyla paylaşabileceğimiz parçalar biriktirdik ve sahne üstü üretimine yönelik ipuçları oluşturduk.