¹ 8-9( 8) 2015 Òàðèõ
САДЫКОВ ДАРЫН КАУКЕНОВИЧ
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің аға оқытушысы
МАМЫРБЕКОВ АРАФАТ МӘЖИТҰЛЫ
т. ғ. к., " Erudit " білім беруғылыми орталығының директоры
Мақала Қазақстан халқы Ассамблеясына арналған. Автор Ассамблеяның негізгі мақсат-міндеттеріне тоқталады. Ассамблеяның Қазақстанды мекен ететін ұлттар мен ұлттық топтардың мәдениеті мен тілдерінің сақталуына, елдегі конфессияаралық келісім мен бірлікті нығайтуға, Қазақстанның халықаралық қарым-қатынастарының аясын кеңейтуге тигізген әсеріне ғылыми тұрғыдан баға береді.
Статья посвящена Ассамблеи народа Казахстана. Выявлены основные цели и задачи Ассамблеи, основанные на главном достоянии Казахстана- дружбе народов. Показаны главные достижения Ассамблеи по обеспечению условий для развития культур и языков проживающих этносов в Казахстане, по обеспечению свободы вероисповедания, межконфессионального согласия и религиозного равноправия, а также развитию международных связей.
The article dedicated to the Assembly of Peoples of Kazakhstan. The author examines the main goals and objectives of the Assembly based on the main domain of Kazakhstan- the friendship of peoples. Much attention is given to the main achievements of the Assembly in establishing the conditions for the development of cultures and languages, ethnic groups living in Kazakhstan, in promoting freedom of religion, interfaith harmony and religious equality, as well as in development of international relations.
ҚАЗАҚСТАН ХАЛҚЫ АССАМБЛЕЯСЫНЫҢ ҚАЗАҚСТАН ҚОҒАМЫНЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ ҮЛЕСІ
" Қазақстан халқы Ассамблеясы кез-келген дағдарысты, кез-келген қауіп-қатерді жеңуге қабілетті бірыңғай және біртұтас Қазақстан халқын қалыптастыру үрдісін жалғастыруы тиіс. Бізде бұған балама жоқ ".
Нұрсұлтан Назарбаев
Әлемде үш мыңнан астам түрлі ұлттар, ұлыстар мен тайпалар мекендеп, олар екі жүз елудей мемлекеттерде бірігіп өмір сүріп жатқаны бәрімізге мәлім. Ал, сол үш мыңның жүз отыздан астамы біздің мемлекетімізде татулықта, бірлікте, ынтымақта өмір кешуі айтарлық мәселе. Қазақстанның мұндай жетістікке жетуі, ішкі саяси тұрақтылық пен этносаралық келісімнің нығайуы Елбасының, Қазақстан халқы Ассамблеясының Төрағасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың саясаты арқасында қол жеткізген мұраты.
Көп ұлтты мемлекет ретінде әлемге танымал Қазақстанның ішкі саяси тұрақтылығын қалыптастырып, түрлі этностар мен этникалық топтар арасында түсінушілік пен келісімділікті орнатып, оларды мемлекет алдындағы үлкен міндеттерге, экономикалық және әлеуметтік салалардың жаңаруына жұмылдыратын қоғамдық ынтымақ органы- Қазақстан халқы Ассамблеясын құру туралы шешім 1992 жылы желтоқсан айында өткен Қазақстан халықтары құрылтайында қабылданды.
Бүгінгі таңда қазақстандық этносаралық және конфессияаралық келісім үлгісі халықаралық қауымдастық тарапынан оң бағаға ие болып отыр. Себебі әлемнің көптеген елдерінде мыңдаған адамдардың өмірі қиылған, миллиондаған адамды әуре сарсаңға салған этносаралық, дінаралық шиеленістердің оттары лаулап жанып, халықтар арасында жалындап тұрған кезде, мемлекет ішілік қарым-қатынастарды реттеу маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Осы орайда қазақстандық қоғамның дамуына, қоғамдық келісім мен бірліктің алғышарты болып табылатын Қазақстан халқы Ассамблеясының қосқан үлесі ерекше.
Ассамблеяның қалыптасуына, дамуына және қызметіне біраз тоқталсақ.
1995 жылдың 1-ші наурызында Елбасы Н. Ә. Назарбаев " Қазақстан халқы Ассамблеясын құру
8
туралы " жарлыққа қол қойып, 24-ші наурызында Ассамблеяның бірінші сессиясы болып өтті. Сол жылы Қазақстан халқы Ассамблеясы референдум өткізіп, онда Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігін кеңейту және жаңа Конституция қабылдау туралы ұсыныс жасады. Нәтижесінде 30-шы тамызда Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы қабылданды. Ата Заңда мемлекеттік тіл ретінде қазақ тілін, ресми этносаралық тіл ретінде орыс тілі жарияланды. Осыдан келіп Қазақстан этностарының мәдениеті мен дәстүрі дамудың жаңа деңгейіне көтеріліп, этномәдени орталықтар мен этнос тілдерінде жарық көретін БАҚтардың қоғамдық белсенділігі артты. Қазіргі таңда этномәдени бұқаралық ақпарат құралдарының он бір тілде газеттері мен журналдары, жеті тілде телебағдарламалары, сегіз тілде радиобағдарламалары жұмыс жасауда. Қазақ және орыс тілдерін есептемегенде, этнос тілдерінде жарыққа шығатын БАҚ ның жалпы таралымы 80 мыңнан асқан. Сондай ақ этнос тілдерін дамыту мақсатында 88 мектепте оқу үрдісі толықтай өзбек, тәжік, ұйғыр және украин тілдерінде жүргізіледі. 108 мектепте Қазақстанның 22 этносының тілі еркін пән ретінде жүргізіледі.
1996 жылы " Қазақстан Республикасының мерекелері туралы " Заңына сәйкес 1 ші мамыр Қазақстан халқының бірлігі күні деп жарияланды. Алматы қаласында барлық республикалық этномәдени орталықтар мен қауымдастықтарды бір шаңырақтың астына жинайтын Қазақстан халқы Ассамблеясының Үйі ашылды. Аймақтарда кіші ассамблеялар мен этномәдени орталықтарға арнайы ғимараттар бөлінді.
Еліміздің он шақты обылысы мен Алматы қаласында этномәдени бірлестіктерге арналған Достық үйлері ашылып, Елордада керемет сәулетімен ерекшеленетін Бейбітшілік пен келісім сарайы пайдалануға берілді.
Жалпы еліміз бойынша алты жүзден аса этномәдени