7
GRANÜLOMATÖZ HASTALIK
GRANÜLOMLARA GENEL YAKLAŞIM
Granülomlar karaciğer biyopsilerinin yaklaşık %4’ünde görülürler. Granülomlar,
heterojen bir hastalık grubu ile ilişkilidir, ancak çoğu olguda, primer biliyer siroz
(PBS), sarkoidoz, enfeksiyon, ilaç etkisi, otoimmün hastalıklarla birliktedir veya
idiyopatiktir (Tablo 7.1). Granülomlar, granülomatöz hastalık ile birçok farklı
organ sistemini tutan sistemik bir hastalık sürecinin bir parçası olabilir veya
karaciğere sınırlı olabilir. Primer biliyer siroz gibi bazı durumlar, kitabın farklı
bölümlerde daha detaylı olarak ele alınmıştır.
Pratik diagnostik patoloji düzeyinde, karaciğerdeki granülomların etiyolojisi
genellikle, tek başına histoloji ile belli olmaz. Yine de, ayırıcı tanıyı daha az olası
olandan daha çok olası olana doğru yönlendirmeye yardımcı olacak ipuçları olabilir ve bu bilgiler klinik meslektaşlara çok yararlı olabilir. Unutmayın ki, cerrahi
patoloji raporunda granülom için sadece genel bir ayırıcı tanı listelemek o kadar
da yararlı değildir, zira bu genel ayırıcı tanı, çoğu klinisyen için tıp fakültesinde
de okumuş oldukları bilinen bir şeydir.
Farklı granülom tiplerinin ayırıcı tanıları farklıdır ama örtüşebilir ve takip
eden bölümlerde daha ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bununla birlikte, bazı genel
ilkeler uygulanabilir. Eğer bu genel yönergeleri takip ederseniz, granülom içeren
çoğu karaciğer biyopsisini ele almada rahat olursunuz.
İlk olarak, karaciğer hastalığının öncelikle granülomatöz mü olduğuna, yoksa
granülomların daha büyük bir hastalık zedelenme paterninin bir parçasını mı
temsil ettiğine karar vermek yararlı olacaktır. Örneğin, sarkoidozda, granülomlar
genellikle primer hastalık sürecidir. Bunun aksine, PBS’da granülom hastalığın
bileşenlerinden biridir. Bu ayrımı yapmak için, tüm biyopsinin incelenmiş olması ve granülomların ötesinde bir hastalık sürecine dair bir kanıt olup olmadığını görmek için klinik bulgular ile korele edilmiş olması gerekir. Granülomların
genel konumu, portal alanlarda mı, lobüllerde mi, ya da her ikisinde mi olduğu,
genellikle etiyolojiye güçlü bir ipucu sağlamaz. Tek istisnası, PBS ya da ilaç etkisini kuvvetle düşündüren, florid duktus lezyonları ile birlikte olan granülomlardır.
99