11
BÖLÜM
ORGANA SENSUUM
(DUYU ORGANLARI)
GÖRME ORGANI (organum visuale)
Görme organı, sağ-sol göz çukurlarına (orbita) yerleşmiş iki adet göz olup, görsel bir dünya ile bütünleşmemizi sağlar.
Kameralı göz yapısındaki insan gözü (Lat. oculus, Gr. ophthalmus), özel bir görme tabakasına sahiptir. Bu tabaka’daki nöronlar / görme reseptörleri ‘nin algıladığı görüntüler, sinir impulsları halinde, n. opticus yolu ile MSS’ye iletilir. Göz anatomisi, göz küresi ve gözün yardımcı organları olmak üzere iki ana başlık altında incelenir.
A. BULBUS OCULI (GÖZ KÜRESİ / YUVARLAĞI)
Göz küresi, orbita içinde yer alan, yaklaşık 2.5 cm çapında, 10 gr ağırlığında, yuvarlak bir biyokameradır.
- Tunica fibrosa bulbi : Göz yuvarlağı duvarının dıştaki fibröz katmanı. Farklı özelliklere sahip, ön-arka iki bölümü
vardır.
Sclera (Gr. skleros = sert) : Tunica fibrosa’ nın 5/6 arka bölümü olup, sert, opak beyaz renktedir. Bol miktarda kollajen
lifler’den yapılı olan sklera, göz küresinin şeklinin korunması yanında, ekstraokuler kaslar için de yapışma yeri ödevi görür.
Sinus venosus sclerae (Schlemm kanalı) : Önde, cornea’ya yakın bölümde yer alır; camera bulbi anterior’daki humor
aquosus’u drene eder.
- Cornea (Lat. corneum = boynuzumsu): Sclera’ nın devamı şeklinde, fibröz tabakanın’nın 1/ 6 ön bölümü olup ileri
derecede şeffaf ve avasküler yapıdadır.
Facies anterior / posterior : Cornea’nın ön ve arka yüzü.
Vertex corneae : Cornea’nın ön yüzün en çıkıntılı yeri.
- Tunica vasculosa bulbi : Bulbus oculi duvarının ikinci katmanı / vasküler tabaka. Kan damarlarından ve pigmentten
zengin bir tabakadır. Yoğun pigment içeriği nedeniyle koyu kahverengi olup, kendine ulaşan ışınları yansıtmayıp, absorbe
eder. Vasküler tabakanın arkadan öne doğru üç bölümü vardır.
Choroidea : Sklera’nın ¾ arka bölümünün derininde, retina ile sclera arasında yer alır. Koyu kahverenginde olup,
kollajen ve elastik lifler, pigment hücreleri ve kan damarlarından zengindir. Sclera’ya gevşek tutunmasına karşın retina’ya
sıkıca tutunmuştur. Choroidea arkada n. opticus etrafında ilerleyerek pia – arachnoidea mater ile davam eder.
Corpus ciliare : Vasküler tabakanın, sclera’nın ¼ ön parçasının derininde kalan orta bölümüdür; arkada choroidea,
önde iris ile uzanır. Corpus ciliare, lamina choroidocapillaris hariç choroidea’nın yapısına benzer. Ek olarak burada yoğun
bir şekilde otonom sinirlerle innerve edilen düz kaslarbulunur.
Processus ciliares : 70 – 80 adet çıkıntılı yapı olup humor aquosus’u salgılarlar.
M. ciliaris : Corpus ciliare’deki düz kaslar. Sirküler, meridional, longitudinal ve radial seyirli olmak üzere dört grup
liften yapılıdır. Sirküler lifler (Müller kası), parasempatik sinirler tarafından innerve edilir; kasıldıklarında proc. ciliaris’lere
tutunan lig. suspensorium lentis’ler gevşer ve lensin kalınlığı – kırıcılığı artar.
Fibrae zonularis (lig. suspensorium lentis) : Lens’i corpus ciliare’ye tutunduran bağlar. Bu bağlantı sayesinde, corpus
ciliare’deki m. ciliaris liflerinin kasılması, lensin kalınlığı / kırıcılığı ‘nı etkiler.
Iris (Gr. iris = gökkuşağı) : Göz merceğinin önünde, kasılıp gevşeyen ince bir diyafragma gibi yer almış bölümdür.
Pupilla / gözbebeği : Iris’in serbest kenarı (margo pupillaris)’ nın sınırladığı merkezi açıklık. Pupilla’ nın ortalama çapı 3
– 4 mm olmasına karşın; ışık miktarına bağlı olarak 1 – 8 mm arasında değişir. Bu açıklığın çapı, otonom sinirlerle innerve
edilen m. sphincter pupillae ve m. dilatator pupillae ile değiştirilir.
175