10
BÖLÜM
SYSTEMA NERVOSUM
(SİNİR SİSTEMİ)
Gelişmiş organizmalarda, çok sayıdaki uyarıları alan algılayıcı (reseptör) yapılar ile effektör (uygulayıcı) organlar arasında
çok iyi organize olmuş bir sinir sistemi ortaya çıkmıştır. Sinir sistemi, organizmanın tüm sistemlerini bütünleştirerek, canlının tek bir varlık halinde fonksiyon görmesini sağlar.
Sinir sistemi, uyarı iletimi yanında, bu uyarıya uygun cevabı hazırlayan, uyarıları ve yanıtları hafızalayan - öğrenen,
bunlar çerçevesinde ileri sonuçlar çıkarabilen bir sistemdir.
Nervus (Lat.) : Sinir. Çoğul, nervi : sinirler. “N.” ve “Nn.” kısaltma sembolleri ile gösterilir.
Neuron (Gr.): Sinir. Anatomide genelde neurocytus / neuronum olarak adlandırılan, sinir hücresi anlamında kullanılır.
SİNİR SİSTEMİNİN BÖLÜMLERİ
Systema nervosum centrale (CNS, MSS) : Merkezi sinir sistemi. Sinir sisteminin, cavitas cranii ve canalis vertebralis
içinde yer alan bölümü.
Substantia grisea : Gri cevher. Merkezi sinir sisteminde, sinir hücre gövdelerinin oluşturduğu sinir doku bölümü.
Substantia alba : Beyaz cevher : Merkezi sinir sisteminde, özellikle miyelinli aksonların oluşturduğu sinir doku bölümü.
MSS’ nin BÖLÜMLERİ
Encephalon : Beyin. MSS’ nin cavitas cranii içinde kalan bölümü.
Medulla spinalis : MSS’ nin canalis vertebralis içinde kalan bölümü.
Systema nervosum periphericum (PNS, PSS) : Çevresel / periferik sinir sistemi. MSS’ne bağlanan, fakat cranium ve
canalis centralis dışında yer alan sinir sistemi yapılarını (ör. nervi, ganglia, plexus) içerir. BÖLÜMLERİ :
Nervi craniales : Beynin değişik bölümlerine bağlanan 12 çift periferik sinir. Kranial sinirler, kafa çiftleri.
Nervi spinales : Omuriliğe bağlanan 31 çift periferik sinir.
MEDULLA SPINALIS (omurilik)
Medulla oblongata’dan conus medullaris’e kadar uzanan ve canalis vertebralis’in üst 2/3’ ünde yer alan merkezi sinir
sistemi (MSS) bölümüdür.
Medulla spinalis de, cranium içindeki beyni saran örtülerin uzantıları olan üç katmanlı bir örtü ile sarılır.
a. Dura mater spinalis : Medulla spinalis’i ve spinal sinir köklerini saran dış örtüdür. Kranial dura’ nın iç tabakasının
(meningeal tabaka / lamina interna) uzantısı şeklinde, tek katmanlıdır.
Spatium epidurale : Dura mater apinalis ile omurların periost’u (arkada laminalar arasındaki lig. flavum) arasında oluşan belirgin aralık. Bu aralık gevşek areolar doku (epidural yağ) ve plex. venosus vertebralis internus ile doldurulur.
Dura-araknoid ilişkisi : İki yaprak arasında doğal bir aralık yoktur (potansiyel aralık).
Dural sac (dural kese) : Dural kese, foramen magnum’dan başlayıp S 2 vertebranın alt kenarı düzeyinde sonlanan,
uzun, alt ucu kör tüp şeklinde olup; canalis vertebralis’te serbestçe uzanır (kese içinde medulla spinalis’in L 1-2 arasında
sonlandığına dikkat ediniz).
Dural spinal sinir kök kılıfları : Dura mater spinalis, laterale doğru uzanarak her bir spinal sinirin ön ve arka köklerini
de sarar.
Filum terminale externum : Filum terminale internum’un dural sac’ın aşağısındaki devamı şeklinde, ilave dural tabaka
kazanmış uzantıdır. Hiatus sacralis’ten geçerek coccyx’e tutunur.
139