BAŞ DÖNMESİ OLAN HASTANIN
DEĞERLENDİRİLMESİ
BÖLÜM 31
Prof. Dr. Ali Özdek
Denge; vestibüler sistem, görsel bilgiler ve somatosensör
sistemden gelen bilgilerin merkezi sinir sistemi tarafından yorumlanması ve bunun sonucunda kas iskelet sistemine gerekli uyarıların gönderilmesiyle sağlanan kompleks bir mekanizmadır. Bu organizasyonun herhangi bir
kısmındaki anormallik karşımıza baş dönmesi ve/veya
denge bozukluğu olarak çıkacaktır. Baş dönmesi ve denge bozukluğu ile başvuran bir hastanın değerlendirilmesi çoğu zaman hem hasta hem hekim için oldukça zorlu
bir süreçtir. Hasta açısından çoğu zaman sıkıntılarını ve
şikayetlerini tarif etmesi oldukça güçtür. Hekimin hastanın şikayetlerini doğru olarak anlaması ve buna yönelik ayırıcı tanıda bir çok etkeni değerlendirmesi gerekir.
Hastalar genellikle her türlü denge bozukluğunu baş
dönmesi olarak adlandırırlar. Bu nedenle bu başlık altında genellikle şu dört şeyi tarif ederler:
Bir KBB hekiminin asıl ilgi odağı vertigo ve dizziness
şikayeti olan hastalardır.
Baş dönmesi yakınması ile başvuran hastada izlenmesi gereken yaklaşım şu şekilde olmalıdır:
• Öykü
• Fizik Muayene
• Laboratuvar
o Odyolojik değerlendirme
o Vestibüler testler
o Hematolojik testler (tam kan sayımı, biyokimya...)
o Radyolojik değerlendirme
ÖYKÜ
Baş dönmesi ile başvuran hastada ilk yapılması gereken
iyi bir öykü alınmasıdır.
• Öncelikle şikayetin gerçek bir baş dönmesi olup olmadığının netleştirilmesi gerekir.
• Baş dönmesinin şekli: ani başlangıçlı mı, progresiv
mi, nöbetler halinde mi oluyor ?
• Dizziness: Daha çok hareket halinde iken dengeyi sağlamakta zorluk yaratan bir durumdur. Gerçek
bir baş dönmesi yoktur. Hastalar kendilerini haraket
halinde iken bir tarafa düşme eğiliminde hissederler.
Kompanse olmamış bir vestibüler hasar nedeniyle ya
da santral patolojiler nedeniyle ortaya çıkar.
Tablo 1: Baş Dönmesi yapan sebeplerin
sürelerine göre sınıflaması
• Vertigo: Gerçek baş dönmesidir. Vertigo bir hareket
illüzyonu gibi tarif edilebilir. Hastalar kendilerinin
ya da çevresindeki eşyaların döndüğünü hissederler.
Genellikle vestibüler sistem kaynaklıdır. Santral sebeplerde gerçek baş dönmesi yapabilirler.
• Lightheadedness: Bu his daha çok bir sersemlik hali gibi tanımlanabilir. Hastalarda gerçek bir baş
dönmesi yoktur. Ancak hasta çok iyi tarifleyemediği bir sersemlik hissi, başında bir boşluk hissi tarifler.
Genellikle metabolik sebeplerden kaynaklanır.
• Presenkop-senkop: Hastalarda gözlerinde kararma, düşme eğilimi ve bazen baygınlık hali söz konusudur. Genellikle kardiak sebepler ya da metabolik
sebeplerden kaynaklanır.
339
Baş dönmesinin süresi
Muhtemel hastalıklar
Birkaç saniye
BPPV, Vestibüler Paroksisma,
Kanal Dehisansı, Epilepsi
Saniyeler - dakikalar
BPPV, Kardiovasküler, Panik
Hastalığı,
Dakikalar – Saatler
Meniere Hastalığı, Migren, Panik hastalığı, TİA
Saatler – Günler
Meniere Hastalığı, Migren, Vestibüler Nörinit, Labirentit
Günler – Haftalar
Vestibüler Nörinit, Migren, SSS
hastalıkları
Aylar – Yıllar
SSS Hastalıkları, Psikiatrik bozukluklar