Bölüm 3
SERVİKS KANSERİ
Jinekolojik Onkoloji Algoritma Grubu
GİRİŞ
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2008 yılında dünyada 6 milyondan fazla serviks kanseri
hastasını rapor etmiştir. Hastaların % 42.8’i gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde görülmüştür. Dünyada yılda 500 binin üzerinde yeni hasta beklenmektedir. Kadınlarda
üçüncü sıklıkla görünen kanserdir. Etyolojisinde birçok faktör olmasına karşılık, bunlardan en önemlisi “human papilloma virus” (HPV) infeksiyonu ile ilişkisidir. Korunma,
tarama ve erken tanının çok önemli olduğu bir kanserdir.
TANI
Bu rehber serviksin skuamöz, adeno ve karışık (mikst) tipleri için hazırlanmıştır. Skuamöz hücre karsinomu, tüm serviks kanserlerinin yaklaşık %80’ini oluşturur. Kompleks
radyolojik ve cerrahi evrelendirme prosedürleri FIGO sınıflandırmasında yer almamıştır. Evrelendirmede kolposkopi, biyopsi, serviksin konizasyonu, sistoskopi ve proktosigmoidoskopi yer alır. Buna karşılık bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans
görüntüleme (MRI), pozitron emisyon-bilgisayarlı tomografi (PET-BT) ve cerrahi evrelendirme birçok hastada kullanılmaktadır.1-3 Hasta bazlı 41 çalışmanın değerlendirildiği bir meta-analizde servikal kanserde metastatik lenf nodlarının saptanmasında en
yüksek sensitivite (%82) ve spesifisitenin (%95) PET-BT’de olduğu gösterilmiştir. Aynı
çalışmada BT ve MR’ın sensitivitesi ve spesifisitesi sırasıyla %50 ve 92, %56 ve %91’dir.4
Üçyüz seksen beş hastalık diğer bir meta-analizde ise, lenf nodu metastaz riski yüksek olan hastalarda paraaortik metastaz saptanmasında PET-BT’nin faydalı olabileceği
belirtilmiştir. Aynı çalışmada tanısal performans açısından pozitiflik prevalansı % 15
kabul edildiğinde, yalancı pozitiflik % 35, negatiflik % 5 olarak bulunmuştur.5
Serviks karsinomunun erken evreleri asemptomatik olabileceği gibi vajinal
akıntı ve cinsel ilişki sonrası kanama ya da aralıklı hafif kanama olabilir. Sitoloji ya
da Papanicolaou (Pap) smear ve servikal biyopsiler genellikle doğru tanı koydurur.
İnvazifliği saptamakta servikal biyopsi yeterli olmazsa ya da mikroinvaziv hastalık için
serviksin tam değerlendirilmesi gerekliyse konizasyon önerilir. Bununla birlikte insitu
adenokarsinom serviksin örneklenmesi daha zor olan (endoservikal kanal) alanlarına
123