Şia'nın Dini Düşüncesi ................................................................... 143
Ehl-i Beyt İmamlarının derin felsefi beyanatı aydınlığa
kavuştu. Neticede dini ifadelerin zahirleri, irfan ve felse-
fe ele vermiş bir yöne doğru hareket etmeye koyulmuş-
lar. Elbette Sadr-ül Müteallihin'den önce altıncı yüzyılın
filozoflarından İşrak hikmetinin kurucusu Şeyh
Sühreverdi ve hicri sekizinci yüzyılın filozoflarından
Şemsüddin Muhammed Türke gibi bilginler bu hususta
önemli adımlar attılarsa da muvaffakiyet tam anlamıyla
ona nasip oldu.
Sadr-ül Müteallihin bu yöntemle "Cevheri hareket"
görüşünü, "Dördüncü boyut (bu'd-i rabi)" ve de "nisbiyet"
görüşünü (düşüncede değil, objeler dünyasında) keş-
fetmeyi başardı. O, elliye yakın kitap ve risale telif etti.
Felsefe dalında dört ciltlik "Esfar" kitabı, onun bu dalda-
ki şaheserlerindendir.
Üçüncü Yol: Keşif
1- İNSAN VE İRFANİ İDRAK
İnsan fertlerinin büyük çoğunluğu, maneviyatı göz
ardı edip günlük yaşantısının ihtiyaçlarını karşılamak
ve kendi işlerine çeki-düzen vermeğe koyulmuşsalar
da bu türün doğasında hakikati görme iç güdüsü
mevcuttur. Bu iç güdü bazı insanlarda uyanır ve onu
bir kısım manevi idraklara sevk eder.
Bütün insanlar, hakikatleri hayal ve hurafe sanan
safsatacılar ve şüphecilerin aksine sabit bir gerçeğin