Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Defterhâne-i Hakanî
şit olarak intikal edip, ancak arazinin bedeli bilirkişi marifetiyle araştırılarak intikal harcı adıyla
yüzde beş alınması ve aynı şekilde mîrî arazi sahibi olan kişiler tasarruf haklarını başka kimseye ferağ eylediğinde bundan da yüzde beş ferağ harcı alınması, eğer ki kadın ve erkek malikler çocuksuz olarak ölür ise bu kere Divan-ı Hümayun kaydı ile verilen pusula gereğince hak
sıralarında tercih ile veresesine, bunlar talip olmadıkları takdirde akrabalarına, onlar da talip
olmadıkları surette o arazideki ortaklarına ve adı geçen şekillerden hiçbirisi olmadığı hâlde
ihtiyacı olan diğer kaza ve köy halkına eski uygulama üzere bilirkişiler ve kaza meclisi marifetiyle belirlenecek bedel teklif olunarak, kabul ederlerse bunlara verilip, etmezler ise talep eden diğer şahıslara müzayede ile ihale olunması.
6.
Arazi sahiplerinden bazıları sahip oldukları tarlalarını merkezde de başkalarına ferağ ederken gerekli işlemler mahkemelerde görülmekte ise de bu kere oluşturulan
nizam gereğince bundan sonra merkezde arazisini ferağ etmek isteyenler olduğu takdirde
işlem mahkemelerde görülmeyerek satıcı ve alıcı Defterhâne-i Âmire Emini bulunan şahsa
müracaat edip takrirleri alınarak, satıcının gerçek sahipliği ortaya çıkarıldıktan sonra ilk önce
satıcının elinde bulunan eski senedi yeni senetle değiştirilip sonra satış işlemi üzerine hamiş
olarak yazılarak gereken harcı tahsil edilip senedinin alıcıya verilmesi ve keyfiyetin gerektiği
üzere mahkemelere bildirilmesi.
7.
Arazi senetleri hakkında kabul edilmiş ve açıklanmış olan usuller bundan böyle düzenlenecek olan senetler hakkında geçerli olup, şu anda olduğu üzere arazi sahiplerinin
elinde bulunan eski senetlerin yeni senetlerle değiştirilmesi, herhangi bir zorlama olmadan
sahiplerinin görüşlerine bağlı ise de şöyle ki yeni senetler devletçe verilmiş kalemine kaydedilmiş olacağından adi senetler bir alıntı olmayıp itibar ve delile şayan belgeler olması sebebiyle eski senetler her zaman sahih olsa bile bunların çoğunluğu eski usul üzere bilinmeyen
durumlarda mültezim ve sipahilerin mühürleriyle mühürlenmiş şeyler olduğundan merkezce itibar edilen vesikalardan olmayacağından bu gibi eski senetlerin değiştirilmesini sahipleri istedikleri zaman kendilerinden her bir senet için kâğıt bedeli olarak üçer kuruş ve posta
masrafı alınıp bundan dolayı başka bir vergi istenmeyeceğine nazaran bu işte herhangi bir
zorlama olmayacağı, ancak bu gibi eski senetlerin değiştirilmesi sahipleri hakkında hayırlı olacağının ilanıyla talip olanlar hakkında gereğinin uygulanması.
145