Kuruluşundan Tanzimat’a Defterhâne-i Hakanî
ve köylerinin adı ile birlikte kaydedilirlerdi. Timarlı sipahilerin yanı sıra seferde görev yapan
kâtip, şakird, müteferrika, çavuş ve benzeri görevlilerin yoklamaları bağlı bulunduğu daireye
göre ayrıca yapılır ve kayıtları tutulurdu. Örneğin Revan Seferi’nde bu zümrelerin yoklamaları
Defter Emini Abdi Efendi tarafından yapılıp Defterhâne’de muhafaza altına alınmıştı. 485 Bu
seferde yapılan yoklamalarda “Revan seferinde hizmette mevcut olan Defter-i Hâkanî kâtipleri
ve şakirdlerinin yoklama defteridir. 1025” 486 (M.1616) başlığı altında 19 nefer kâtip ile 34 nefer şakirdin mevcut olduğunu görebilmekteyiz.
Seferlerde yapılan yoklamalara ait defterler dışında timar sisteminin bir bölgedeki
durumunu teftiş edip, sisteme bir çeki düzen vermek için de yoklamalar yapılmıştır. 487 Böylelikle hem bir sancak ya da eyaletteki timar sahipleri yerinde tespit edilerek beratları yenilenmiş, hem de boşalan veya problemli olan timarlar belirlenerek sistem bir düzene sokulmaya çalışılmıştır. 488 Defterhâne’de muhafaza edilip günümüze ulaşmış olan çok sayıda bu
tür yoklama defteri mevcuttur. 489
Yoklama defterleri timar sisteminin işleyişinde önemli bir yere sahip olup, bu defterler sayesinde sefere iştirak etmeyen sipahiler tespit edilebilmekte ve görevini yerine getirmeyen sipahiden timar alınarak müstahak olan bir başkasına verilebilmekteydi. Yoklama
defterlerinden timar tevcihlerinde de yaralanılmaktaydı.490 Bu nedenle yoklama defterleri
de timar sistemi açısından en önemli başvuru kaynaklarından birisini teşkil etmektedir.
TKGM.TTd.no:131, Rumeli Yoklama Defteri
485 Emecen, “Sefere götürülen…” , s.257
486 BOA. TTd. no: 727, vrk.87-88
487 Afyoncu, a.g.t., s.37-38
488 Koçibey Risalesi, s.93
489 Örnek olarak bkz: TKGM.KK.no: 79 (Defter-i Yoklama-i Liva-i Amid); no:8 (Hersek Timar ve Yoklama Defteri) ve saire
490 Afyoncu, a.g.t., s.38
110