Ա. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Թուր քի ան « բաց վում » էր դե պի Ա րև մուտք և Ար ևելք 23, մեկ – երկու սիմ վո լիկ քրիս տո նյա պատ գա մա վոր ու նե նալու` « հայե րի ստա խո սու թյուն ներն ու հույ նե րի սան ձար ձա կու թյուն նե րը » զս պե լու հա մար: Ը ստ Այ շե Հյու րի ՝ նմա նա տիպ ա ռա ջար կով Թուր գութ Օ զա լին դի մել էր նաև թուրք մե ծա հա րուստ Սա քըբ Սա բան ջըն, ո րից հե տո Օ զա լը հա մա պա տաս խան հանձ նա րարու թյուն ներ էր ա րել` հար ցին լու ծում տա լու հա մար: Ա վե լի ո ւշ ՝ 1995 թ., « Tempo » ամ սագ րում տպագր ված իր հու շե րում Սաբան ջըն գրում է Ա ՄՆ – ո ւմ Թուր քի այի դես պան Շյուք րու Է լեքդա ղի հետ ու նե ցած զրույ ցի մա սին: « Երբ ես բա ցատ րում եմ մեր դիր քո րո շու մը Հայ կա կան հար ցի կամ Կիպ րո սի խնդ րի վերա բե րյալ, մտ քովս ան ցնում է, որ ե թե այդ տեղ լի ներ գո նե մե կը մեր ազ գային փոք րա մաս նու թյուն նե րից, մենք էլ նրան որ պես մեր պատ գա մա վո րը ներ կա յաց նե ինք, ա վե լի ու շա դիր կլ սե ին մեզ …» 24: Այս պի սով ա կն հայտ է, որ Թուր քի ա յում խորհր դարա նա կան ը նտ րու թյուն նե րում հայ պատ գա մա վոր նե րի ա ռաջա դրու մը « գոր ծի քայ նաց ված » էր, և « ցու ցադ րա կան ե լույթնե րի » ա վար տից հե տո նրանց ան հրա ժեշ տու թյու նը վե րա նում էր: Դա է, թերևս, պատ ճա ռը, որ ան ցած ը նտ րար շա վում մին չև տար բեր քա ղա քա կան ու ժե րի կող մից ի րենց թեկ նա ծու նե րի ցու ցակ նե րը հաս տա տելն ան գամ հայ թեկ նա ծու նե րի ա նուն ները տա ռա ցի ո րեն ան հե տա ցան:
Քա ղա քա կան ու ժե րը բա վա կան ի րա տե սո րեն ըն կա լե ցին, որ այ սօր Թուր քի ա յում առ կա հա կա հայ կա կան տրա մադ րություն նե րի պայ ման նե րում կու սակ ցու թյան շար քե րում հա յազգի թեկ նա ծու ներ կա յաց նե լը քա ղա քա կա նա պես այդ քան էլ ձեռն տու չէ և կա րող է լուրջ քն նա դա տու թյուն նե րի, հե տևա բար քվե նե րի կորս տի տե ղիք տալ: Հատ կան շա կան է, որ քր դական « Խա ղա ղու թյուն և ժո ղովր դա վա րու թյուն » կու սակ ցու թյունը ևս չպաշտ պա նեց ա ռա ջադր ված հայ թեկ նա ծո ւին: ԽԺԿ – ի նախ նա կան ցու ցա կում հայտն ված Հայ կո Բաղ դա տը, օ րի նակ, հար ցին, թե ի նչ խն դիր ներ է ա ռաջ քա շե լու պատ գա մա վոր դառ նա լուց հե տո, հա յազ գի պատ գա մա վո րու թյան թեկ նա ծուն պա տաս խա նել էր. « Չ պետք է մո ռա նալ, որ ես սո ցի ա լիս տական ո ւղ ղու թյան գոր ծիչ եմ և իմ այդ հա յացք նե րը փո խադ րե լու եմ խորհր դա րան »: Նա նշեց նաև, որ իր հա մար կար ևո րա գույն խն դիր նե րից է Հայ կա կան հար ցը թուր քա կան խորհր դա րա-
23
1987 թ. Թ�րքիան դիմել էր ԵՄ – ին ՝ անդամակցել� հայտով, միաժամանակ ակտիվացնելով հարաբեր�թյ�նները իսլամական աշխարի հետ:
24
Ayşe Hür,“ Meclis yine gayrımüslimsiz”, Taraf, 17. 04. 2011.
49