Aidiyet 1. Sayı | Page 44

Biyolojik Saat

Sirkadiyen ritim , vücudumuzda 24 saatlik zaman dilimi içerisinde ortaya çıkan aktiviteleri düzenleyen ritimdir , bir nevi vücudumuzda bulunan biyolojik bir saattir diyebiliriz . Sözcüğün kökeni Latince Circa diem ' den gelir , yaklaşık olarak bir gün anlamına gelmektedir . Bu saat , Dünya üzerindeki canlıların neredeyse hepsinde , bu canlıların her organında hatta her bir hücresinde bulunur . Bitkilerde yaprakların açıp kapatılması ve tozlaşmanın zamanını belirlerken hayvanlarda da neredeyse tüm vücut aktivitelerinde etkilidir . Bu saatin canlılar için önemi o kadar büyüktür ki gen düzenleme teknolojisi ( CRISPR-Cas9 ) bulunduktan sonra bilim dünyasının büyük bir kısmı Nobel ' in bu alana verileceğini ön görürken 2017 ' de Tıp Bilim Ödülü sirkadiyen ritmi kontrol eden geni bulan çalışmaya verilmiştir .
Saatin çalışma mekanizmasını basit bir şekilde açıklayacak olursak bu genin kodladığı bir protein , gece boyunca birikiyor ve ardından gün boyunca da azalıyor diyebiliriz , saate benzetilme nedeni de işte bu mekanizma . Dünya üzerindeki hayat , bu gezegenin dönüşüne adapte olmuştur .
Sirkadiyen ritmin 24 saatte bir tekrar etmesi , bu gezegene ne kadar bağımlı olduğumuzun göstergesidir . Öyle ki Dünya ' daki canlılar bir günün 24 saat olması dışında koşulları Dünya ile aynı olan bir gezegene götürülseydi orada yaşamaları mümkün olmayabilirdi . Bu saat vücudumuzu müthiş bir hassasiyetle günün farklı evrelerine uyarlar . Davranışlarımız , hormon seviyelerimiz , uykumuz , vücut ısımız ve metabolizmamız gibi kritik işlevleri düzenler . Örneğin , uyandığımızda melatonin hormonunun seviyesi düşer , öğlene doğru beyin aktivitelerimiz en yüksek performansına ulaşır , öğleden sonra da fiziksel performansımız pik noktasına çıkar , gece olduğunda melatonin hormonunun seviyesi tekrar yükselir , vücut ısımız düşer , uykumuz gelir ve bunların hepsi biyolojik saatimiz sayesinde olur .
42 Aidiyet