O UPŁYWIE CZASU NA PRZYKŁADZIE KILKU WYBRANYCH DZIEŁ POLSKICH TWÓRCÓW
„ Czas ucieka , wieczność czeka ” sentencja łacińska
Już ubiegłoroczna 14 . edycja Ogólnopolskiego Konkursu Plastycznego „ Kolory w szarości ” nasuwała pytanie : jaki będzie temat kolejnej ? 15 . to szczególna edycja , bo uświadamiająca proces przemijania , ale i uroczysta , będąca pewnym podsumowaniem kilkunastoletniego okresu działań związanych z tym przedsięwzięciem . O wyborze tegorocznego tematu ostatecznie zdecydowały dwa aspekty . Pierwszy , iż tytułowy Czas będzie najbardziej odpowiadający powyższym argumentom , a drugi , iż tegoroczny temat , najbardziej z dotychczasowych , pasuje do formuły konkursowej , czyli do bieli , szarości , czerni lub odwrotnie czerni , szarości , bieli . To przecież za pomocą tych trzech różnic walorowych najpełniej może być ukazany proces upływu czasu . Okazało się wreszcie , że sam tegoroczny konkurs wystawił nas wszystkich na „ próbę czasu ” w jakiej znaleźliśmy się w związku z tzw . „ pandemią koronawirusa ”, zmieniając wielokrotnie wcześniej zaplanowane terminy .
Problem przemijania dotyczy nie tylko nas wszystkich , ale i wszystkiego . Już z każdą chwilą po narodzinach nieubłaganie stajemy się coraz starsi , rośniemy , dojrzewamy , starzejemy się i umieramy . To samo obserwujemy w świecie roślinnym i zwierzęcym . Procesowi temu podlegają również przedmioty i budynki . Odmienny pogląd reprezentował Albert Einstein - uważał przecież , że czas jest pojęciem względnym , tzn . zarówno to , co się wydarza , wydarzyło się , ale i to , co się wydarzy - dzieje się teraz .
W sztuce temat „ upływu czasu-przemijania ” jest bardzo szeroko odzwierciedlony . Zajmowało , czy zajmuje się nim wielu artystów . Ze względu na ową obszerność tematyczną skoncentruję się na kilku reprezentatywnych przykładach polskich artystów z zakresu sztuk wizualnych .
Włodzimierz Pawlak ( 1957- ) w cyklu pt . „ Dzienniki ” liczącym ponad 150 prac ( z lat 1989-2004 ) zajmował się problemem przemijania . „ Obrazy są jednorodne formalnie , w grubej warstwie świeżej , jasnej farby artysta „ rył ”-krótkie kreski , które jednostajnymi rzędami zapełniają cały obraz . Pawlak szukał sposobu na dokumentowanie upływu czasu , ten sposób malowania przywołuje proste skojarzenie ze ścianą w celi i skazańcem zaznaczającym kreskami w warstwach tynku kolejne kończące się tygodnie ” 1 , gdzie każda kreska oznacza poszczególny dzień tygodnia , a przekreślone siedem kresek to cały tydzień . I tak oto powstaje inny zapis dni , tygodni , czasu .
Tomasz Ciecierski ( 1945- ) tworzy obrazy „… przypominające mozaiki …, sytuujące się na pograniczu kolażu , mają konstrukcję patchworku składającego się z wielu niewielkich rozmiarów , realistycznych pejzaży , które zestawione w całość , tworzą nową kompozycję , zazwyczaj o abstrakcyjnym charakterze ” 2 . Artysta dosłownie zbija , łączy swoje prace w całość . Razem zestawione i połączone stanowią zapis różnych fragmentów czasu .
Stanisław Dróżdż ( 1939-2009 ) twórca poezji konkretnej pisał wiersze , w których sposób pisania został dopasowany do ich znaczenia . Litera , słowo , zdanie nie tylko mają i kryją w sobie jakąś treść , ale i to , jak są napisane , zestawione , nabiera określonego znaczenia - mają obrazować to , co znaczy . „ W poezji konkretnej forma jest zdeterminowana treścią , a treść formą - ... Poezja konkretna pisze obrazem ” 3 . W wierszu pt . „ Bez tytułu ( życie-śmierć )” ( 1969 ) sposób napisania wyrazów tworzy krzyż , gdzie słowa symbolizują życie , a krzyż jego koniec .