ในมัณฑละแห่งศรีจนาศะ ละโว้ /ศรีเทพ /เสมา ในมัณฑละแห่งศรีจนาศะ ละโว้ / ศรีเทพ / เสมา | Page 74

ศรีจนาศะจากจารึก จารึกจากเมืองเสมา จารึกในวัฒนธรรมเขมรที เ ่ กี ย ่ วข้องกับเมือง เสมามีทั้งสิ้น ๔ หลัก ค้นพบที่เมืองโบราณเสมา ๓ หลัก และที่โบสถ์พราหมณ์ สะพานชีกุน จังหวัด พระนครศรีอยุธยา ๑ หลัก อายุราวพุทธศตวรรษ ที่ ๑๕-๑๖ กล่าวถึงบ้านเมืองชื่อ “ศรีจนาศะ” หรือ “จนาศะปุระ”         “จารึกบ่ออีกา” พบที่บ่ออีกาซึ่งสันนิษฐาน ว่าอยู่ภายในเมืองเสมา มีภาพถ่ายคราวพระบาท สมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ครั้งด�ำรงพระยศ พระบรมโอรสาธิราช และสมเด็จฯ กรมพระยาด�ำรง ราชานุภาพเสด็จประพาสโบราณสถานเมืองเสมา เมื อ ่ พ.ศ. ๒๔๔๖ ทรงฉายกับจารึกหลักนี้ จารึกด้วย ภาษาสันสกฤตและเขมร อักษรขอมโบราณ จารึกด้านที่ ๑ เอ่ยถึง พระราชาแห่งศร จนาศะ ได้ถวายกระบือตัวเมียรูปร า  งสมบูรณ ๒๐ ตัว แมโค ๕๐ ตัว มีถันถวงหนักพรอมกับลูกโคที่อวนพ ทาสหญิงชาย ๑๐ คนมีจิตใจรื่นเริงให้พระภิกษ สงฆ์ เป็นการกัลปนาผู้คนและสัตว์เลี้ยงเพื่อดูแล ศาสนสถาน ด้านที่ ๒ กล่าวถึงบุคคลใช้แทนตัว ว่าข้าพเจ้า ขอเคารพธุลีพระบาทของกษัตริย์ผู เพียบพร้อมพระองค์หนึ่ง และกล่าวว่าไดรับแลวซ่ึ่ง ดินแดนอันถูกละทิ ง ้ อยู น ่ อกกัมพุเทศ ทานผู ม  น ี ามว า  อังศเทพเปนผูมีความคิดใครครวญอยางดียิ่ง เปน บุรุษที่ประเสริฐสุดในตระกูล ประกอบพรอมด้วย วัยที่เหมาะสม เปนผู้ที่ไดรับคําสรรเสริญเนื่องจาก ความมั่งคั่งทุกประการ ได้ท�ำบุญต่างๆ และกล่าว ถึงศิวลึงค์ทองและเป็นผู้รับใชของพระผู้เป็นเจาทั้ง สองพระองค์ ความส�ำคัญของจารึกบ่ออีกานี ค ้ อ ื การ กล่าวถึงพระราชาแห่งศรีจนาศะ ซึ ง ่ อาจจะไม่ใช่บ า ้ น เมืองที่จารึกหลักนี้ตั้งอยู่ ทรงกัลปนาผู้คนและสัตว เลี ย ้ งให้แก่ศาสนสถานแห่งนี้ เป็นผู น ้ บ ั ถือในพระเจ้า 74 ในมัณฑละแห่งศรีจนาศะ ละโว้/ศรีเทพ/เสมา” อาจจะเนื่องในศาสนาฮินดูเนื่องจากมีการกล่าวถึง ศิวลึงค์ทอง และน่าจะเป็นหลักจารึกเพื อ ่ แต่งตั ง ้ บุร ษ ุ ชื่อว่า “อังศเทพ” ผู้เหมาะสมทุกประการ จารึ ก ศรี จ นาศะ พบที่ เ นิ น ดิ น ใกล โบสถ์ พ ราหมณ์ (สะพานชี กุ น ) เกาะเมื อ ง พระนครศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๒ จารึกภาษา สันสกฤตและเขมร อักษรขอมโบราณ พ.ศ. ๑๔๘๐ เบื้องต้นกล่าวสรรเสริญพระศิวะ และต่อมาเอ่ยถึง พระนามพระราชาที่ “ไดปกครองดินแดนแหงจา นาศปุระ” เริ ม ่ ตั ง ้ แต่ พระเจ้าภคทัตต์ พระเจ้าสุนทร ปรากรม พระเจ้าสุนทรวรรมัน พระองค์มีโอรส ๒ พระองค์ องค์แรกมีนามว่า นรปติสิงหวรรมัน ซึ่ง เป็นพระราชาของเมืองนี้ องค์น้องมีนามว่า มงคล วรรมัน ด้านต่อมาน่าจะเป็นรายชื อ ่ ทาสที อ ่ ท ุ ศ ิ ถวาย จารึ ก เมื อ งเสมา ข้ อ ความในจารึ ก เริ่ ม ต้ น ด้ ว ยการกล่ า วค� ำ นมั ส การเทพเจ้ าในศาสนา พราหมณ์ ได้แก่ พระศิวะ พระวิษณุ พระพรหม พระอุ ม า และพระสรั ส วดี จากนั้ นได้ ก ล่ า วถึ ง พระเจ้าชัยวรมัน ที่ ๕ หรือพระบาทบรมวีรโลก ว่าทรงเป็นโอรสของพระเจ้าราเชนทรวรมัน และ ทรงสืบเชื้อสายมาจากจัน ทรวงศ์ กล่าวถึงพระ ราชกรณียกิจของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๕ ว่าได้ทรง ปฏิบัติพระราชกรณียกิจไว้อย่างไรบ้าง และใน ด้านต่อมากล่าวถึง ข้าราชการผู้ใหญ่ที่ ได้สร้าง เทวรู ป และพระพุ ท ธรู ป ไว้ ห ลายองค์ พร้ อ มทั้ ง ถวายทาสและสิ่ ง ของต่ า งๆ แด่ ศ าสนสถานลง พ.ศ. ๑๔๖๘ และ พ.ศ. ๑๔๘๔ ได้สร้างศิวลึงค์ท เป็นตัวแทนของกษัตริย์ทั้งหลายและสร้างปราสาท หลั ง หนึ่ งไว้ แ ล้ ว ถวายขั น เงิ น ใบใหญ่ พ ร้ อ มทาส ๒๕ คน สร้างสวนพร้อมอาศรม ๒ หลัง ข้าว ๑ ทะนานถวายเป็นประจ�ำ ใน พ.ศ. ๑๕๑๔ ต่ อ มากล่ า วถึ ง ผู ้ ดู แ ลศาสนสถานชื่ อ “ศรีทฤฒภักดีสิงหหวรมัน” เป็นคนดี เป็นคนท่ี่รัก ดินแดนบ้านเกิด ชอบคบค้าสมาคมกับผู ส ้ จ ุ ริต ถวาย