10
Â Æ ì 2 5( 1 1 9 6) 2 8 Ð à ô Ü Æ ê Æ- 4 Ð à ô È Æ ê Æ 2 0 1 7
² ¼ ¶² ÚÆÜ öàøð ² Ø ² êÜàôÂÚàôÜÜ º ð
Ð ² Ú ² êî ² ÜÀ Ø º ð îàôÜÜ ¾, Ø º ð Ð ² Úð º ÜÆøÀ
ì » ñÇÝ ¸íÇÝáõÙ » Ýù(² ÛëûñÇ ¸íÇÝáõÙ): ² Ûëï » Õ ¿ Ï » Ýïñá- Ý ³ ó ³ Í Ð ³ Û ³ ëï ³ ÝáõÙ ³ ëáñ ³ Ï ³ Ý ³ Ù » Ý ³ Ù » Í Ñ ³ Ù ³ ÛÝùÁ: ø ³ Õ ³ ùÇ ³ ßËáõÛÅ » éáõ½ » éÇó Ñ » ïá ÙÇ ï » ë ³ Ï ³ Ýëáíáñ ¿ · Ûáõ- ÕÇ ÉéáõÃÛáõÝÁ © ÷ áÕáóÝ » ñÁ · ñ » à » ¹³ ï ³ ñÏ » Ý « ³ Ñ » É áõ ç ³ Ñ » É í ³ Õ ³ é ³ íáïÇó ¹³ ßï » ñáõÙ » Ý: î » ÕÇ μÝ ³ ÏãáõÃÛ ³ Ý ÑÇÙÝ ³- Ï ³ Ý ½μ ³ ÕÙáõÝùÁ ÑáÕ ³· áñÍáõÃÛáõÝÝ ¿:
ì » ñÇÝ ¸íÇÝÁ 2004Ã. Õ » Ï ³ í ³ ñáõÙ ¿ ³ ëáñáõÑÇ ÈÛáõ ¹ ÙÇÉ ³ ä » ïñáí ³ Ý:
Ð ³ Û ³ ëï ³ ÝÇ ×³ Ï ³ ï ³· ñÇ Ñ ³ Ù ³ ñ ³ ëáñÇÝ » ñÁ ÝáõÛÝù ³ Ý å ³ ï ³ ëË ³ Ý ³ ïíáõÃÛáõÝ » Ý ÏñáõÙ « áñù ³ Ý » õ Ñ ³ Û » ñÁ: ² Ý ·³ Ù èáõë ³ ëï ³ Ý ï » Õ ³÷ áËí ³ Í Ù » ñ » ñÇï ³ ë ³ ñ ¹ Ý » ñÁ « » ñμ ·³ ÉÇë ¿ Í ³ é ³ ÛáõÃÛ ³ Ý Å ³ Ù ³ Ý ³ ÏÁ « ³ é ³ Ýó Ù » Ï í ³ ÛñÏÛ ³ Ý ÇëÏ í ³ ñ ³- Ý » Éáõ « í » ñ ³¹³ éÝáõÙ » Ý » õ Í ³ é ³ ÛáõÙ:
² åñÇÉÛ ³ Ý ¹» åù » ñÇ Å ³ Ù ³ Ý ³ Ï Ù » ñ · ÛáõÕÇ ïÕ ³ Ý » ñÇó 16-Á Ñ » Ýó ³ é ³ çÝ ³· ÍáõÙ ¿ ÇÝ: ² Ù » Ý ûñ Ù » ñ Ñá ·» õáñ ÑáííÇ · ÉË ³- íáñáõÃÛ ³ Ùμ Ñ ³ í ³ ùíáõÙ ¿ ÇÝù » Ï » Õ » óáõÙ « ³ ÕáÃáõÙ ½ÇÝíáñÝ »- ñÇ Ñ ³ Ù ³ ñ ©©© îÕ ³ Ý » ñÇó ß ³ ï » ñÝ ³ ñ ¹» Ý í » ñ ³¹³ ñÓ » É » Ý:
Ø ³ ÛÇëÇ 9-ÇÝ ·» Õ » óÇÏ ÙÇçáó ³ éáõÙ ¿ ÇÝù Ï ³ ½Ù ³ Ï » ñå » É, Ññ ³ íÇñ » É ¿ ÇÝù μáÉáñ Í ³ é ³ Û ³ Í ïÕ ³ Ý » ñÇÝ` Ñ ³ Ûñ » ÝÇùÇ å ³ ßïå ³ ÝÝ » ñÇÝ` å ³ ïí » Éáõ « Ù » Í ³ ñ » Éáõ ©©©©
- ² ëáñÇÝ » ñÁ ¸íÇÝ · ÛáõÕáõÙ Ñ ³ ëï ³ ïí » É » Ý 1805Ã.« » ñμ ³ ëáñ ³ Ï ³ Ý ÙÇ ù ³ ÝÇ ÁÝï ³ ÝÇù ª ¹ Å- · áÑ ÉÇÝ » Éáí Çñ » Ýó Ñ ³ Ý ¹» å Ãáõñù » ñÇ μéÝáõ- ÃÛáõÝÝ » ñÇó áõ ¹³ Å ³ ÝáõÃÛáõÝÇó « ÂáõñùÇ ³ ÛÇ Ø ³ Ù ¹ ë ³ Ý μÝ ³ Ï ³ í ³ ÛñÇó ï » Õ ³÷ áËí » É » Ý Ð ³- Û ³ ëï ³ Ý » õ μÝ ³ ÏáõÃÛáõÝ Ñ ³ ëï ³ ï » É ² ñ ³ ñ ³ ïÇ ßñç ³ ÝÇ ¶ ÛáÉ ³ Ûëáñ μÝ ³ Ï ³ í ³ ÛñáõÙ: ² ëáñÇÝ » ñÇ » ñÏñáñ ¹ Ý » ñ ·³ ÕÃÁ Ãí ³· ñíáõÙ ¿ 1826-1828 ÃÃ.« » ñμ èáõë-å ³ ñëÏ ³ Ï ³ Ý å ³ ï » ñ ³ ½ÙÇó Ñ » ïá ä ³ ñëÏ ³ ëï ³ ÝÇ àõñÙÇ ³ Ý ³ Ñ ³ Ý · Çó 100 ³ ëáñÇ ÁÝï ³ ÝÇù ï » Õ ³÷ áËí » É ¿ ² ñ » õ » ÉÛ ³ Ý Ð ³ Û ³ ëï ³ Ý: àñ » õ ¿ ï » Õ Ñ ³ ëï ³ ïí » ÉÇë ³ ëáñÇÝ » ñÝ ¿ É Ñ ³ Û »- ñÇ ÝÙ ³ Ý Ý ³ Ë » õ ³ é ³ ç ÑÇÙÝáõÙ ¿ ÇÝ » Ï » Õ » óÇ » õ ¹ ñ ³ ßáõñç ¿ É Ï ³ éáõóáõÙ Çñ » Ýó ïÝ » ñÁ:
-ä ³ ïÙ ³ Ï ³ Ýáñ » Ý · ñ » à » ÝáõÛÝ ×³ Ï ³ ï ³· ÇñÝ » Ýù áõÝ » ó » É, ÁÝ ¹ Ñ ³ Ýáõñ ß ³ ï ÝÙ ³ ÝáõÃÛáõÝÝ » ñ áõÝ » Ýù «- ß » ßïáõÙ ¿ ÈÛáõ ¹ ÙÇÉ ³ ä » ïñáí ³ Ý » õ ß ³ ñáõÝ ³ ÏáõÙ:-Ø » Ýù ¿ É Ñ ³ Û » ñÇ ÝÙ ³ Ý ï » ë » É » Ýù ó » Õ ³ ëå ³ ÝáõÃÛáõÝ « ï » Õ ³ Ñ ³ ÝáõÃÛáõÝ « Ñ ³ Û » ñÇ ÝÙ ³ Ý ë ÷ éí ³ Í » Ýù ³ ßË ³ ñÑáõÙ ©©© Ø » Ýù ¿ É Ñ ³ Û » ñÇ ÝÙ ³ Ý ÑÇß ³ ï ³ ÏÇ ûñ áõÝ » Ýù « ÁÝ ¹ áñáõÙ ª » ñÏáõ ³ Ý ·³ Ù » Ýù ÝßáõÙ ª Ù » ÏÁ ³ åñÇÉÇ 24-ÇÝ « ÙÛáõëÁ` û · áëïáëÇ 7-ÇÝ: º ñÏáõ Ñ ³ ñÛáõñ ï ³ ñÇ ¿ ` ³ åñáõÙ » Ýù Ð ³ Û ³ ëï ³ ÝáõÙ: Ð ³ Û ³ ë- ï ³ ÝÁ Ñ ³ Ù ³ ñáõÙ » Ýù Ù » ñ Ñ ³ Ûñ » ÝÇùÁ « Ù » ñ ïáõÝÁ: ² åñ » Éáí ÏáÕù ÏáÕùÇ « μÝ ³ Ï ³ Ý ³ μ ³ ñ « ÏÇë » É » Ýù ÙÇÙÛ ³ Ýó Ñ » ï μ ³ ÅÇÝ Ñ ³- ë ³ Í μáÉáñ ¹ Åí ³ ñáõÃÛáõÝÝ » ñÝ áõ ï ³ é ³ å ³ ÝùÁ:
² ñó ³ ËÛ ³ Ý å ³ ï » ñ ³ ½ÙÇ Å ³ Ù ³ Ý ³ Ï ³ ëáñÇÝ » ñÁ Ï ³ Ù ³ íáñ ³ Ï ³ Ý çáÏ ³ ïÝ » ñ Ï ³ ½Ù » óÇÝ » õ Ï ³ Ý · Ý » óÇÝ Ñ ³ Û ³ ½ ³ ï ³ Ù ³ ñ- ïÇÏÝ » ñÇ ÏáÕùÇÝ ª å ³ ßïå ³ Ý » Éáõ Ð ³ Û ³ ëï ³ ÝÇ ë ³ ÑÙ ³ ÝÝ » ñÁ:
² Ûëûñ ¿ É ³ ëáñÇ » ñÇï ³ ë ³ ñ ¹ Ý » ñÁ å ³ ïí ³ ËÝ ¹ ñáñ » Ý Í ³ é ³- ÛáõÙ » Ý Ñ ³ Ûáó μ ³ Ý ³ ÏáõÙ: î ³ ñ ³ Íù ³ ÛÇÝ ½ÇÝÏáÙÇë ³ ñÇ ³ ïÇó ÏíÏ ³ Û » Ý` Ù » ñáÝù Í ³ é ³ ÛáõÃÛáõÝÇó ã » Ý Ëáõë ³÷ áõÙ: ´³ Ý ³- ÏÇó » Ï ³ Í ßÝáñÑ ³ Ï ³ É ³· ñ » ñÁ « å ³ ïíá · ñ » ñÁ ¹ ñ ³ ËáëáõÝ íÏ ³- Ý » ñÝ » Ý:
10
���
Ð ³ Ûáó ÑáÕáõÙ Ñ » ñà ³ Ï ³ Ý ½áñ ³ ÏáãÝ ¿: Ø » ñ μ ³ Ý ³ ÏáõÙ Ñ ³- Û ³ ½ · Ç ½ÇÝíáñÝ » ñÇ ÏáÕùÇÝ Í ³ é ³ ÛáõÙ » õ Ð ³ Û ³ ëï ³ Ý ³ ßË ³ ñ- ÑÇ ¹³ ñå ³ ëÝ » ñÝ ³ Ùáõñ » õ ³ Ý ³ éÇÏ » Ý å ³ ÑáõÙ Ý ³» õ ³ ÛÉ ³ ½- · Ç ß ³ ï » ñÇï ³ ë ³ ñ ¹ Ý » ñ:
² ëáñÇ ÜÇÏáÉ ³ Û Þ ³ Ëá » õÁ ÑáõÉÇëÇ 3-ÇÝ ÏÑ ³ Ù ³ ÉñÇ Ñ ³ Ûáó μ ³ Ý ³ ÏÇ ß ³ ñù » ñÁ « ÇëÏ Ýñ ³ ³ í ³· » Õμ ³ ÛñÁ ª ² ñÃáõñÁ, ³ ñ ¹» Ý Í ³ é ³ Û » É í » ñ ³¹³ ñÓ » É ¿« ³ åñÇÉÛ ³ Ý ¹» åù » ñÇ Å ³ Ù ³ Ý ³ Ï ³ é ³ çÝ ³· ÍáõÙ ¿ ñ:
Þ ³ Ëá » õÝ » ñÇ ÑÛáõñÁÝÏ ³ É ûç ³ ËáõÙ » Ýù: Ð ³ Û- ³ ëáñ ³ Ï ³ Ý ÁÝï ³ ÝÇù ¿: ÜÇÏáÉ ³ ÛÇ å ³ åÁ ª Äáñ ³ Ý, ³ ëáñÇ ¿« ï ³ ïÇÏÁ ª Ð ³ Û-
Ï ³ ÝáõßÁ` Ñ ³ Û « ÜÇÏáÉ ³ ÛÇ Ù ³ ÛñÁ ª ² Ý ³ ÑÇïÁ, ÝáõÛÝå » ë Ñ ³ Ûáõ- ÑÇ ¿: Î ³ ï ³ ÏáõÙ » Ù ª Ù ³ Ûñ-Ñ ³ Ûñ » ÝÇù, áñ ³ ëáõÙ » Ý « Ñ » Ýó ³ Ûëå » ë ¿ ÉÇÝáõÙ:
Þ ³ Ëá » õÝ » ñÇ ÁÝï ³ ÝÇùÁ Ý ³ ËÏÇÝáõÙ èáõë ³ ëï ³ ÝáõÙ ¿ ³ å- ñ » É « ë ³ Ï ³ ÛÝ » ñμ ïÕ ³ Ý » ñÁ Ñ ³ ë » É » Ý μ ³ Ý ³ Ï ³ ÛÇÝ ï ³ ñÇùÇ « Ñ ³ Û- ñÁ ª æáÝÁ « ½ ³ í ³ ÏÝ » ñÇ Ñ » ï í » ñ ³¹³ ñÓ » É ¿ Ð ³ Û ³ ëï ³ Ý: ä ³ ñ ³- å ³ Í-Ù ³ ñ½í ³ Í ïÕ ³ Ý » ñ » Ý « èáõë ³ ëï ³ ÝáõÙ ï ³ ñμ » ñ ëåáñï ³- Ó » õ » ñáí » Ý ½μ ³ Õí » É « Ùñó ³ Ý ³ Ï ³ ÛÇÝ ï » Õ » ñ · ñ ³ í » É: Ø ³ ñ½ ³- Ï ³ Ý Ù »¹³ ÉÝ » ñÇ ÏáÕùÇÝ Ð ³ Û ³ ëï ³ ÝáõÙ ³ ñ ¹» Ý Ýáñ Ù »¹³ É ¿ ³ í » É ³ ó » É ³ í ³· áñ ¹ ÇÝ ª ² ñÃáõñÁ « Ñ ³ ÛÏ ³ Ï ³ Ý μ ³ Ý ³ ÏáõÙ Í ³- é ³ ÛáõÃÛ ³ Ý Å ³ Ù ³ Ý ³ Ï Ñ ³ Ûñ » ÝÇùÇ ë ³ ÑÙ ³ ÝÝ » ñÇ å ³ ßïå ³ Ýáõ- ÃÛ ³ Ý Å ³ Ù ³ Ý ³ Ï óáõó ³ μ » ñ ³ Í ³ ñÇáõÃÛ ³ Ý Ñ ³ Ù ³ ñ ³ ñÅ ³ Ý ³ ó » É ¿ §² Ý ¹ ñ ³ ÝÇÏ ú½ ³ ÝÛ ³ Ý ¦ Ù »¹³ ÉÇ:
- º ñμ ÇÙ ³ ó ³« áñ ïÕ ³ ë Ù »¹³ É ¿ ëï ³ ó » É « Ñå ³ ñïáõÃÛáõÝÇó ï » Õë ã ¿ Ç · ïÝáõÙ « ³ ÙμáÕç · ÛáõÕÝ ¿ É Ù » ½ Ñ » ï áõñ ³ Ë ³ ó » É ¿ ñ,- ³ Ý- Ï » ÕÍ ³ ÝáõÙ ¿ æáÝÁ:- ìëï ³ Ñ » Ù ª ÜÇÏáÉ ³ ÛÝ ¿ É » ÕμáñÇó Ñ » ï ãÇ ÙÝ ³« å ³ ïíáí ÏÍ ³ é ³ ÛÇ:
ÆÝùÁ ª æáÝÝ ¿ É ¿ Ñ ³ ÛÏ ³ Ï ³ Ý μ ³ Ý ³ ÏáõÙ Í ³ é ³ Û » É « μ ³ Ý ³- Ï ³ ÛÇÝ ÁÝÏ » ñÝ » ñÇ Ñ » ï ³ Ùáõñ Ï ³ åÁ ÙÇÝã ûñë ¿ É å ³ Ñå ³ ÝáõÙ ¿« ÙÇ ù ³ ÝÇ ³ Ý ·³ Ù ÙÇ ³ ëÇÝ · Ý ³ ó » É » Ý Çñ » Ýó Í ³ é ³ Û ³ í ³ Ûñ:
ÐÐ ä ² Þîä ² ÜàôÂÚ ² Ü Ü ² Ê ² ð ² ðàôÂÚ ² Ü ä ² ÞîàÜ ²  º ðÂ
êÇñáí » õ ç » ñÙáõÃÛ ³ Ùμ ¿ ÑÇßáõÙ ³ Û ¹ ûñ » ñÁ « Ññ ³ Ù ³ Ý ³ ï ³ ñÇÝ ª âÇÃãÛ ³ ÝÇÝ:
Äáñ ³ å ³ åÝ ¿ É Çñ Í ³ é ³ ÛáõÃÛáõÝÇó ¿ Ñáõß » ñ å ³ ïÙáõÙ © §©©©© äëÏáíáõÙ å ³ ñ ³ ßÛáõïÇëï » Ù » Õ » É: Âáéë ª ² ñÃáõñÁ « ³ ëáõÙ ¿. § ä ³° å ç ³ Ý « ùá ׳ Ù ÷ áí » Ù · Ý ³ Éáõ ¦« áõ½áõÙ ¿ ½ÇÝíáñ ³ Ï ³ Ý ¹³ éÝ ³ É ¦:
Þ ³ Ëá » õÝ » ñÇ Ñ » ï » ñÏ ³ ñ- » ñÏ ³ ñ ½ñáõóáõÙ » Ýù « ËáëáõÙ ³ ëáñÇÝ » ñÇ ÷³ é ³ Ñ » Õ å ³ ïÙáõÃÛáõÝÇó « ³ ëáñÇÝ » ñÇ » õ Ñ ³ Û » ñÇ ×³- Ï ³ ï ³· ñÇ ÝÙ ³ ÝáõÃÛáõÝÇó « Çñ » Ýó Ïáñóñ ³ Í Ñ ³ Ûñ » ÝÇùÇ « Ù » ñ Ïáñóñ ³ Í Ñ ³ Ûñ » ÝÇùÇ ª ÍáíÇó Íáí Ð ³ Û ³ ëï ³ ÝÇ Ù ³ ëÇÝ « ËáëáõÙ » Ýù ³ Ûë » ñÏáõ ÑÇÝ ³ íáõñó ÅáÕáíáõñ ¹ Ý » ñÇ ÁÝ ¹ Ñ ³ Ý- ñáõÃÛáõÝÝ » ñÇó » õ ³ é ³ ÝÓÝ ³ Ñ ³ ïÏáõÃÛáõÝ- Ý » ñÇó « ½ñáõÛóÇ ÁÝà ³ óùáõÙ ÷ áñÓáõÙ » Ù ÝÙ ³ ÝáõÃÛ ³ Ý áõ ï ³ ñμ » ñáõÃÛ ³ Ý » ½ñ » ñ · ïÝ » É ª ³ Ûë ÁÝï ³ ÝÇùáõÙ ÇÝãÝ ¿ Ñ ³ ÛÏ ³ Ï ³ Ý « ÇÝãÝ ª ³ ëáñ ³ Ï ³ Ý « ½ · áõÙ » Ù ª Ë ×× íáõÙ » Ù...
Ðñ ³ Å » ßï ï ³ ÉÇë ÙïÝáõÙ » Ýù ï ³ ÝïÇñáç ³ Û · Ç: Ì ³ é » ñÁ Ïùí » É » Ý Ùñ ·» ñÇ Í ³ Ýñáõ- ÃÛáõÝÇó: Î ³ ñÙñ ³ Ãáõß ï ³ ÝÓ » ñÁ « ÍÇñ ³ ÝÁ ï ³ ù ³ ñ » õÇó ¹» é ù ³ Õóñ ³ ÝáõÙ » Ý:
-Î ³ ñÍ » ë ª ÷ áùñÇÏ ¹ ñ ³ Ëï ÉÇÝÇ «-μ ³ ñÓñ ³- Ó ³ ÛÝáõÙ » Ù:
- ² ßË ³ ñÑáõÙ ÃáÕ Ë ³ Õ ³ ÕáõÃÛáõÝ ÉÇÝÇ « ¹ ñ ³ ËïÁ Ù ³ ñ ¹ Ïëï » ÕÍÇ «- μ ³ Ý ³ Ó » õáõÙ ¿ Äáñ ³ å ³ åÝ áõ ³ í »- É ³ óÝáõÙ «- ³ ÙëÇ Ù » ÏÇÝ ÜÇÏáÉ ³ ÛÇ μ ³ Ý ³ ÏÇ ù » ýÝ ¿« ³ Ýå ³ Û- Ù ³ Ý » Ï » ù « ëñï ³ Ýó Ññ ³ íÇñáõÙ » Ýù:
���
ÜÇÏáÉ ³ Û Þ ³ Ëá » õÁ ¹» é Ýáñ ¿ ½ÇÝíáñ ³ Ý ³ Éáõ « ÇëÏ ³ Ñ ³ ÚáõñÇ ÜÇÏáÉ ³» õÁ « Ø ³ ñÏ Ú ³ ÏáíÉ » õÝ ³ ñ ¹» Ý í » ñ ³¹³ ñÓ » É » Ý: Ì ³ é ³ Û » É » Ý å ³ ïíáí « μ ³ Ý ³ ÏáõÙ Ñ ³ Û ÁÝÏ » ñÝ » ñ ¿ É » Ý áõÝ » ó » É « » ½ ¹ Ç « éáõë ©©© º ñÇï ³ ë ³ ñ ¹ Ý » ñÁ ÝßáõÙ » Ý « áñ Í ³ é ³ ÛáõÃÛ ³ Ý ÁÝ- à ³ óùáõÙ ³ ÛÉ ³ ½ · ÇÝ » ñÇ ÝÏ ³ ïÙ ³ Ùμ Ëïñ ³ Ï ³ ÝáõÃÛ ³ Ý áñ » õ ¿ ÝßáõÛÉ ÇëÏ ã » Ý ÝÏ ³ ï » É « ûï ³ ñáõÃÛáõÝ ã » Ý ½ ·³ ó » É « ³ í » ÉÇÝ ª ³ é ³ í » É áõß ³¹ Çñ » õ Ñ ³ ñ ·³ ÉÇó ¿ ÇÝ Çñ » Ýó Ñ ³ Ý ¹» å:
- ¶ áõÙ ³ ñï ³ ÏÇ Ññ ³ Ù ³ Ý ³ ï ³ ñÁ Ï ³ ÝãáõÙ ¿ ñ « ½ñáõóáõÙ « Ñ »- ï ³ ùñùñíáõÙ ª ÇÝã Ùï ³ Ñá · áõÃÛáõÝÝ » ñ Ï ³ Ù ËÝ ¹ ÇñÝ » ñ áõÝ » Ýù «- ³ ëáõÙ ¿ Ø ³ ñÏÁ « Ñ » ïá Í ³ é ³ ÛáõÃÛ ³ Ý ëÏǽμÝ ¿ ÑÇßáõÙ:
-ØÇ ù ³ ÝÇ ³ Ùëí ³ Í ³ é ³ ÛáÕ ¿ Ç « » ñμ å ³ ï » ñ ³ ½Ù ³ Ï ³ Ý ¹» åù » ñÁ ëÏëí » óÇÝ « Ù » Ýù ¹» é ¹ Çñù » ñ ã ¿ ÇÝù μ ³ ñÓñ ³ ÝáõÙ « μ ³ Ûó ë ³ ÑÙ ³ ÝÇÝ ÏéíáÕ ïÕ ³ Ý » ñÇ Ñ » ñáëáõÃÛáõÝÝ » ñÇ Ù ³ ëÇÝ ß ³ ï