ՄԱՍՆԱՎՈՐ ԵՎ ՊԵՏԱԿԱՆ, ՊԱՐՏԱԴԻՐ ԵՎ ԿԱՄԱՎՈՐ
կենսաթոշակային սխեմաներ
Մասնավոր կենսաթոշակները մեծ դեր են խաղٳմ ՏՀԶԿ երկրների մոտ կեսٳմ( Աղյٳսակ 3): ՏՀԶԿ 35 երկրներٳմ համախառն փոխհատٳցման միջին գործակիցը ամբողջ կյանքի ընթացքٳմ աշխատող և միջին եկամٳտ ստացող աշխատողի համար պարտադիր պետական սխեմաների դեպքٳմ 41 % է, իսկ պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակները ներաٳռել դեպքٳմ ՝ 53 %: Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները հաշվի ٳառնել դեպքٳմ այս ցٳցանիշը հասնٳմ է մինչև 59 %-ի: ՏՀԶԿ անդամ 12 երկրներٳմ միջին եկամٳտ նեցողٳ աշխատակցի համար պետական և պարտադիր մասնավոր բաղադրիչների դեպքٳմ փոխհատٳցման միջին գործակիցը 56 % է, ՏՀԶԿ 8 երկրների դեպքٳմ, որտեղ կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները տարածված են, փոխհատٳցման միջին գործակիցը կազմٳմ է 63 %, մինչդեռ միայն պետական պարտադիր սխեման ٳկիրառել դեպքٳմ 37 % է:
Ավստրալիան, Դանիան, Իսլանդիան և Նորվեգիան նենٳ նպատակային պետական ծրագրեր, որոնց դեպքٳմ ցածր եկամٳտ ստացող աշխատողների համար փոխհատٳցման գործակիցները հաճախ բարձր են ՝ պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակային բաղադրիչի կիրարկելիٳթյան շնորհիվ: Չիլիٳմ, Մեքսիկայٳմ, Սլովակիայٳմ և Շվեդիայٳմ պետական դրٳյթների մի մասը բարեփոխٳմների արդյٳնքٳմ փոխարինվել է պարտադիր մասնավոր դրٳյթներով: Կանադան, Իռլանդիան, Միացյալ Թագավորٳթյٳնը և Միացյալ Նահանգները վաղٳց նենٳ համեմատաբար ցածր պետական կենսաթոշակներ և մեծ տարածվածٳթյամբ կամավոր կենսաթոշակային բաղադրիչներ: Մյٳս խոշոր տնտեսٳթյٳններից պետական կենսաթոշակները պարտադիր են ՝ Արգենտինայٳմ, Բրազիլիայٳմ, Չի-
-ٳՌ Ինդոնեզիայٳմ, Հնդկաստանٳմ, նաստանٳմ, սաստանի Դաշնٳթյٳնٳմ և Սաٳդյան Արաբիայٳմ: Հարավային Աֆրիկան բացառٳթյٳն է ՝ -նենալով միայն կամավոր մասնավոր սխեմաներ, որտեղ պետական կենսաթոշակը նٳյնիսկ միջին եկամտի 50 %-ից ցածր եկամٳտ նեցողٳ աշխատողների համար չի գործٳմ:
Պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակներ
Պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակներ գոյٳթյٳն երկրներٳմ: Դանիան, Նիդեռլանդները և նենٳ 12 Շվեդիան նենٳ մասնավոր կենսաթոշակներ, որոնք գրեթե համընդհանٳր ծածկٳյթ նենٳ, այսինքն ՝ աշխատող բնակչٳթյٳնը ամբողջٳթյամբ մասնակից է այս սխեմաներին, և վերջինները կոչվٳմ են « կիսապարտադիր »: Իսլանդիայٳմ, Նիդեռլանդներٳմ և Շվեյցարիայٳմ մասնավոր կենսաթոշակները հիմնականٳմ « DB » տեսակի են, մինչդեռ մյٳս երկրներٳմ դրանք « DC » տեսակի են: Փոխհատٳցման գործակիցները պարտադիր մասնավոր սխեմաներٳմ տատանվٳմ են 6 %-ից( Նորվեգիայٳմ) 70 %-ի( Դանիայٳմ, Իսլանդիայٳմ և Նիդեռլանդներٳմ) շրջանակներٳմ( տե ՛ ս, աղյٳսակ 3): Բոլոր մյٳս -ٳբացառ միջակայքٳմ են ՝ երկրները 18 %-ից 34 %-ի թյամբ Իսրայելի, որտեղ 49 % է: Շվեդիայٳմ եկամտից( աշխատավարձից) մասնավոր կենսաթոշակի համար կատարվող վճարի չափը 4,5 %-ից հասնٳմ է մինչև 30 %-ի, այդ պատճառով համախառն փոխհատٳցման գործակիցը ավելի բարձր է բարձր եկամٳտ նեցողٳ աշխատողների համար, քան մի- ջին եկամٳտ նեցողներիٳ:
Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակներ
Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները տարածված են յոթ երկրներٳմ: Ենթադրվٳմ է, որ աշխատողները անցկացնٳմ են իրենց ամբողջ աշխատանքային կարիերիան ՝ օգտվելով կամավոր մասնավոր կենսաթոշակային սխեմաներից: Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները ներառٳմ են և ՛ կամավոր աշխատանքային, և ՛ կամավոր անհատական սխեմաները: Ընդհանٳր առմամբ յոթ երկրներٳմ « DC » մոտեցٳմն է կիրառվٳմ: Երբ կամավոր մասնավոր կենսաթոշակը ընդգրկվٳմ է փոխհատٳցման գործակցի հաշվարկման բանաձևٳմ, ապա Բելգիայٳմ, Կանադայٳմ, Գերմանիայٳմ, Իռլանդիա-
17