БҚМУ Хабаршы №1-2019ж.
2. Русанов А.М., Савин Е.З., Нигматянова С.Э., Нигматянов М.М.,
Грудинин Д.А., Степанова М.А. Содержание тяжелых металлов в плодах яблони
в городских условиях //Вестник Оренбургского государственного университета.
– 2011. – №1(120). – С. 148-151.
3. Блинова З.П. Биотестирование почвенного покрова городских
территорий с использованием проростков Raphanus sativus // Вестник МГОУ.
Серия «Естественные науки» 2014. – № 1 – С. 18-23.
4.
Рустенова Р.М., Махмудова А.К. Определение загрязнения
придорожных почв // Материалы международной научно-практической
конференции «Наука и образование в глобальном мире», посвященной 85-летию
Западно-Казахстанского государственного университета имени М.Утемисова (19-
20 октября 2017 г.). – Уральск: РИЦ ЗКГУ им. М.Утемисова, 2017. – С. 174-178.
5. ГОСТ Р ИСО 22030-2009. Качество почвы. Биологические методы.
Хроническая фитотоксичность в отношении высших растений. – М. 2010. – 20 с.
6. ГОСТ 12038 - 84. Семена сельскохозяйственных культур. Метод
определения всхожести. – Взамен ГОСТ 12038 - 66. – Введ. с 1986 – 01 - 07. – М.:
Издательство стандартов, 1985. – 57 с.
Рустенова Р.М., Махмудова А.К.
ОРАЛ ҚАЛАСЫНЫҢ ЖОЛ БОЙЫНДАҒЫ ТОПЫРАҚТАРДЫҢ
ФИТОУЫТТЫЛЫҒЫНЫҢ БИОИНДИКАТОРЫ РЕТІНДЕ
ӨСІМДІКТЕРДІҢ ӨСУІ МЕН ДАМУЫН БАҒАЛАУ ӘДІСТЕМЕСІ
Бұл мақалада индикатор өсімдіктерінің келесі морфометриялық
көрсеткіштерін зерттеу нәтижелері келтірілген: тұқымның өнгіштігі, тұқымның
өсу энергиясы, өскіндердің жалпы ұзындығы, сондай-ақ топырақтың
фитоуыттылығына байланысты өсімдіктердің жер үсті және тамыр бөліктерінің
салмағы. Зерттеу нәтижелері Triticum aestivum және Lepidium sativum тест-
дақылдарының токсиканттардың ластануына сезімталдығы бар әмбебап
биоиндикаторлар болып табылатынын растады. Өсімдіктердің стресстік
реакциясы әсер ету дәрежесіне тікелей пропорционалды: орта неғұрлым
ластанса, тұқымның өнгіштігі аз болады.
Тірек сөздер: индикатор өсімдіктер, тест-дақыл, фитоуыттылық, өсу
энергиясы, тұқымның өнгіштігі.
Rustenova R.M., Makhmudova A.K.
METHODS FOR ASSESSING THE GROWTH AND DEVELOPMENT
OF PLANTS AS BIOINDICATORS OF THE PHYTOTOXICITY OF
ROADSIDE SOILS IN THE CITY OF URALSK
This article discusses the results of a study of the following morphometric
indicators of indicator plants: germination, germination energy, the total length of
germinant, as well as the weight of top and root parts plants, depending on the soil
phytotoxicity. The results of the study confirmed that the Triticum aestivum and
Lepidium sativum test cultures are universal bioindicators with sensitivity to soil
contamination by toxicants. The stress reaction of plants is close to directly
proportional to the degree of exposure: the more polluted the environment, the less
germination.
Keywords: indicator plants, testing-culture, phytotoxicity, germination
energy, germination.
***
413