ΧΑΪΔΑΡΙ ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ Κ.ΦΩΤΕΙΝΑΚΗ ΧΑΪΔΑΡΙ - ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ -Σ_compre | Page 156

Ï ÐåñéêëÞò Ãéáííüðïõëïò Ýöéððïò áõôïêôïíåß
óôéò 10 Áðñéëßïõ 1910 óôï ÓêáñáìáãêÜ
“Áé äýï Üãíùóôáé êõñßáé”
ÐåñéãñáöÞ ôçò áõôïêôoíßáò
Åöçìåñßò “Åóôßá”,12 Áðñéëßïõ 1910
“Ê
áè´ üëáò ôáò
óõãêåíôñùèåßóáò
ðëçñïöïñßáò ôá ãåãïíüôá Ýëáâïí
÷þñáí ùò åîÞò åéò ôïý ÓêáñáìáãêÜ:
Ï Ãéáííüðïõëïò Ýöèáóåí åö´ áìÜîçò
õðü ñáãäáßáí âïñ÷Þí. ÐáñÜ ôé ìéêñüí
öõëáêåßïí åêåß åêÜèéóåí, Ýöáãåí, Ýðéå
ìðýñáí êáé åæÞôçóå áðü ôïí áìáîÜí íá
áðïæåýîç Ýíá Üëïãï.
Åêåßíïò åäßóôáóå êáô´ áñ÷Üò, áëëÜ
åíÝäùêå ôÝëïò, üôáí ï Ãéáííüðïõëïò
áöÞêå óçìåßùóéí âåâáéïýóáí üôé äåí Ýëáâåí ÷þñáí Ýãêëçìá. Ç
óçìåßùóéò áõôÞ åõñÝèç ìå ôïí ÷áñôïöýëáêÜ ôïõ, ôï áäéÜâñï÷ïí, ôï
êáðÝëëï ôïõ êáé ôï êáëáèÜêé ôïý öáãçôïý åéò ôï öõëáêåßïí.
ÌåôÜ ôïýôï ßððåõóå, óôåöáíùìÝíïò ìå áãñéïëïýëïõäá, êáé, áöïý
áíÞñôçóåí åðÜíù ôïõ Ýíá êïìøüí óÜêêïí ðëÞñç âáñþí êáé åðëýèç
ìå áñþìáôá, þñìçóå ðñïò ôá ìáéíüìåíá êýìáôá êáé ôçí áíïéîéÜôéêçí
ìðüñáí ìå áðåñßãñáðôïí ôñáãéêÞí ïñìÞí. ¼ôáí Ýöèáóå, êáâÜëëá åéò
ôï Üëïãï ðïõ åêïëõìâïýóåí, åéò ôá âáèåéÜ, ôüôå åðõñïâüëçóå êáôÜ
ôçò êåöáëÞò ôïõ êáé å÷Üèç, åíþ ôï Üëïãï, áãñéåìÝíï êáé ñïõèïõíßæïí,
åðáíÞëèåí åéò ôçí áêôÞí.
Ôï ìåóçìÝñé áêñéâþò ï áìáîÜò, åðéóôñÝøáò åê ÓêáñáìáãêÜ,
åíå÷åßñéóåí åéò ôçí ê. Êñßôóá ìéáí áíèïäÝóìçí ðáó÷áëéÜò åê ìÝñïõò
ôïõ íåêñïý ðëÝïí åîÜäåëöïõ ôçò.”
Ðïéüò Þôáí ï ÐåñéêëÞò Ãéáííüðïõëïò
Ï ÐåñéêëÞò Ãéáííüðïõëïò ãåííÞèçêå óôçí ÐÜôñá ôï 1870. Ï ðáôÝñáò
ôïõ Þôáí ãéáôñüò êáé ç ìçôÝñá ôïõ êáôÜãåôï áðü áñ÷ïíôéêÞ ÂõæáíôéíÞ
ïéêïãÝíåéá. ÐÞãå óôï Ðáñßóé ãéá íá óðïõäÜóåé ãéáôñüò, áëëÜ ìåôÜ áðü
äýï ÷ñüíéá åðÝóôñåøå óôçí ÁèÞíá ëüãù ïéêïíïìéêþí äõóêïëéþí· óôï
äéÜóôçìá áõôü åß÷å ðåèÜíåé ï ðáôÝñáò ôïõ. ÅããñÜöåôáé óôç ÍïìéêÞ
Ó÷ïëÞ Áèçíþí áëëÜ äåí ôçí ðáñáêïëïýèçóå ðïôÝ.
¹ôáí Ýíáò áðü ôïõò ïìïñöüôåñïõò Üíäñåò ôçò ÁèÞíáò, øçëüò ìå
ãáëáíÜ ìÜôéá êáé ìå “áíäñïðñåðÝò ýöïò”. ÄéÜâáæå óõíå÷þò êáé Ýêáíå
ìåôáöñÜóåéò Åõñùðáßùí Êëáóóéêþí. Êõñßùò üìùò ìåëåôïýóå ¸ëëçíåò
Áñ÷áßïõò óõããñáöåßò. ¸ãñáöå óôéò åöçìåñßäåò êáé ôá ðåñéïäéêÜ
ôçò åðï÷Þò, óôïí ÍïõìÜ, ôá ÐáíáèÞíáéá, ôçí Áêñüðïëç, ôçí Åóôßá, ôï
¢óôõ, ôçí ÁíáôïëÞ êôë. ÐïëëÜ Üñèñá ôá õðÝãñáöå ìÝ ô’ üíïìÜ ôïõ êáé
ìå øåõäþíõìá. Ôï ýöïò ôþí Üñèñùí ôïõ Þôáí ðÜíôá åðéèåôéêü. Ãéá
ôá Ýñãá ôïõ Ýãñáøå ï ÐáëáìÜò: “ÌéÜ ðíïÞ ðíÝåé ìÝóá ôïõò ðëáôåéÜ
óõíèåôéêÞ. Áíïßãåé ðáñÜèõñá, äåß÷íåé ïñßæïíôåò, óðÝñíåé óôï÷áóìïýò,
õðïâÜëëåé éäÝåò, êçñý÷íåé áëÞèåéåò, îõðíÜåé ôçí Éóôïñßá, ãáñãáëßæåé ôçí
ðåñéÝñãåéá, ôåíôþíåé ôá ìÜôéá ôçò ÊñéôéêÞò. Ç ñçôïñéêÞ ôïõ åßíáé êáé ç
ÁñåôÞ ôïõ êáé ç Áìáñôßá ôïõ”.
Ï Ãéáííüðïõëïò ðåñéöñïíåß, áðáîéþíåé êÜèå ôé ìç Åëëçíéêü êáé
èåùñåß üôé ïé îÝíïé ìáò ìéóïýí êáé ìáò å÷èñåýïíôáé. Ôïõò îÝíïõò
ôïýò áðïêáëåß ÖñÜãêïõò. “¼ôáí äåí åêôåëïýìåí ôïí åêðïëéôéóôéêüí
ðñïïñéóìüí ìáò, ìáò âñßæïõí ïé ÖñÜãêïé. ¼ôáí ôïí åêôåëïýìåí, ôïí
áñíïýíôáé êáé ðÜëéí ìáò âñßæïõí”, ãñÜöåé.
Óôï âéâëßï ôïõ “Ç åëëçíéêÞ ãñáììÞ”, 1938, óõãêåíôñþíïíôáé äéÜöïñá
Üñèñá ôïõ ìå èÝìá ôçí åëëçíéêÞ áéóèçôéêÞ ðïõ áíáäýåôáé ìÝóá áðü
ôçí åëëçíéêÞ öýóç êáé ôï åëëçíéêü ÷ñþìá. Óôá Üñèñá áõôÜ, ðïõ Ý÷ïõí
äçìïóéåõôåß óôéò åöçìåñßäåò êáé ôá ðåñéïäéêÜ áðü ôï 1903 - 1904,
õìíåß ôïí Íéêüëáï Ãýæç êáé êñßíåé áõóôçñÜ ôïõò æùãñÜöïõò ðïõ
áíôéãñÜöïõí ôçí ÅõñùðáúêÞ ôå÷íéêÞ. ÃñÜöåé ãéá ôïí áñéóôïôÝ÷íç Ãýæç:
“Áäýíáôïí íá äéÝëèç êáíåßò ôï üíïìá áõôü ÷ùñßò íá óôáèÞ êáé õìíÞóç.
Ãýæçò! Ôï åõãåíÝóôáôïí êáé áñéóôïêñáôéêþôáôïí Üíèïò, ç áãíïôÝñá
154
åêäÞëùóéò åëëçíéêÞò éäÝáò êáé áéóèÞìáôïò, áëëçèÞò êáëëéôÝ÷íçò åéò
ôïí ïðïßïí äõíÜìåèá êáôÜ óýãêñéóéí íá áðïäþóùìåí êõñéïëåêôéêþò
ôï åðßèåôïí ÌÝãáò ÁíÞñ ôçò ôùñéíÞò ÅëëÜäïò... Ïýôå îéðáóìÝíïò
áíôéãñáöåýò ôïõ åõñùðáúóìïý, ïýôå çëßèéïò ìéìçôÞò ôùí áñ÷áßùí.”
Ïé éäÝåò ôïõ åíÝðíåõóáí êáß åðÝæçóáí ìÝóá áðü ôÜ Ýñãá ôþí ößëùí
ôïõ: ôïõ ÊùóôÞ ÐáëáìÜ, ôïõ ÁíäñÝá ËáóêáñÜôïõ, ôçò Ìõñôéþôéóáò, ôïõ
Áããåëïõ Óéêåëéáíïý, ôïõ Ãñçãüñç Îåíüðïõëïõ, ôïõ ºùíïò Äñáãïýìç, ôïõ
ÂëÜóóç Ãáâñéçëßäç, ôïõ Ðéêéþíç êáé ðïëëþí Üëëùí.
Ï ÏäõóóÝáò Åëýôçò êáôáãñÜöåé ôéò åðéññïÝò ðïõ äÝ÷ôçêå áðü
ôéò éäÝåò ôïõ Ãéáííüðïõëïõ, Áíïé÷ôÜ ×áñôéÜ, óåë. 354, ï Ãéþñãïò
Êáôóßìðáëçò óôï åéäéêü ôåý÷ïò ôùí ÍÝùí ÃñáììÜôùí (1938) äåí
êñýâåé ôïí èáõìáóìü ôïõ, êáèþò åðßóçò ï ×Ýíñé Ìßëåñ óôï âéâëßï ôïõ,
Ï Êïëïóóüò ôïõ Ìáñïõóéïý.
Ç áíåýñåóç ôïõ ðôþìáôïò Ãéáííüðïõëïõ óôçí Åëåõóßíá
Åöçìåñßò “Ðáôñßò”, 22 Áðñéëßïõ 1910
Ðþò åôÜöç ï ðïéçôÞò
“×ùñéêïß áíÞããåéëáí ðñï÷èÝò åéò ôïí áóôõíüìïí Åëåõóßíïò ê.
Ãêßíïí üôé åîåâñÜóèç åéò ôé ìÝñïò ôçò áêôÞò åêåß ðôþìá áãíþóôïõ. Ï
áóôõíüìïò ìåôÝâç áìÝóùò åðß ôüðïõ êáé ðáñÝëáâå ôï ðôþìá ôï ïðïßïí
åðß óïýóôáò ìåôÝöåñåí åéò ôï íåêñïôáöåßïí ôçò Åëåõóßíïò, üðïõ
ôï áöÞêåí åêôåèåéìÝíïí ðñïò áíáãíþñéóéí. Äåí äéÝöõãåí üìùò ôçí
ïîõäÝñêåéáí ôïõ ê. Ãêßíïõ üôé ôï ðôþìá áíÞêåí åéò ôïí Ãéáííüðïõëïí,
ôçò áõôïêôïíßáò ôïõ ïðïßïõ åß÷å ëåðôïìåñÞ ãíþóéí áðü ôáò ðåñéãñáöÜò
ôùí åöçìåñßäùí. ÅéäïðïéÞèçêáí ëïéðüí ôçëåãñáöéêþò áé åíôáýèá
áñ÷áß üðùò êáé ïé óõããåíåßò ôïõ áõôïêôïíÞóáíôïò, êáé ÷èåò ìå ôï
ôñáßíïí ôçò ìåóçìâñßáò áíå÷þñçóáí äéá ôçí Åëåõóßíá ï óõããåíÞò ôïý
Ãéáííüðïõëïõ åðßëáñ÷ïò ê. Êñßôóáò, üðùò êáé ï åðéóôÞèéïò ößëïò ôïõ
ê. Ê. Êáôóßìðáëçò. Ï áóôõíïìéêüò, ï ïðïßïò áíÝìåíåí åéò ôïí óôáèìüí,
ôïõò åäÝ÷èç åéò ôï íåêñïôïìåßïí üðïõ áìÝóùò áíáãíþñéóáí ôï ðôþìá
ùò áíÞêïí åéò ôïí áëçóìüíçôïí Ãéáííüðïõëïí.
Áé äýï êõñßáé
Åêåßíï ôï ïðïßïí õðÝðåóåí åéò ôçí áíôßëçøßí ôùí Þôï üôé ôï ðôþìá
åß÷ïí ðåñéðïéçèÞ Þäç ÷åßñåò áâñáß, áé ïðïßáé åß÷ïí áðïèÝóåé åðß
ôçò êåöáëÞò ôïõ óôÝöáíïí áíèÝùí åîáéñåôéêþí êáé åß÷ïí ÷ýóåé
åð´ áõôïý ìýñá. Ï áóôõíüìïò åîÞãçóåí áìÝóùò üôé ìå ôï ðñùéíüí
ôñáßíïí êáôÞëèïí åî Áèçíþí äýï êõñßáé åê ôïõ åîùôåñéêïý, áé
ïðïßáé óõíåðÝñáíåí üôé áíÞêïí åéò ôçí áíùôÝñáí ôÜîéí êáé áé ïðïßáé
ìåôÝâçóáí åéò ôï íåêñïôáöåßïí êáé áðÝèåóáí åðß ôïý ðôþìáôïò ðëÞèïò
áíèÝùí ôá ïðïßá Ýöåñïí åî Áèçíþí êáé ôï åìýñùóáí, áêïëïýèùò
äå Ýöõãáí ÷ùñßò íá êáôáóôÞóïõí ãíùóôÜ ôá ïíüìáôÜ ôùí. Áé êõñßáé
åðëçñïöïñÞèçóáí ðñïöáíþò ôá ôçò áíåõñÝóåùò ôïõ ðôþìáôïò åê ôùí
åöçìåñßäùí êáé Ýóðåõóáí áìÝóùò åéò ôçí Åëåõóßíá.
Ðùò Þôï ôï ðôþìá
... ¸öåñå ðåñéêíçìßäáò áããëéêïý ôýðïõ, áé ïðïßáé åß÷áí êáôáóêåõáóôåß
åéò ôçí Èåóóáëßáí, öáíÝëëáí ëåõêÞ êáé ãÜíôéá ãêëáóÝ äéáôçñçèÝíôá
åíôåëþò. ÅõñÝèçóáí äå åð´ áõôïý åí ùñïëüãéïí ìå ìðñåëüê, äþñïí
ôï ïðïßïí ôù Ýöåñåí åê Ðáñéóßùí ï ê. Êáôóßìðáëçò, êáé ôï ïðïßïí
Ýöåñå ðåñéèþñéïí äéá óçìåéþóåéò åðß ôïõ ïðïßïõ åöáßíåôï êÜôé
ãñáöÝí ðñïóöÜôùò. Ôï ùñïëüãéïí åóçìåßùíå þñáí 11 êáé 3 ëåðôÜ,
åê ôïõ ïðïßïõ êáôáöáßíåôáé üôé ïëßãïí ðñï ôçò þñáò áõôÞò Ýðåóåí åéò
ôçí èÜëáóóáí ï Ãéáííüðïõëïò. Åíôüò ôïý èõëáêßïõ ôïõ áíåõñÝèç ôï
ðïñôìïíÝ ôïõ öÝñïí ìüíïí åí ïîåéäùèÝí äåêÜëåðôïí. Ôï äåêÜëåðôïí
ôï ïðïßïí Ýëáâå ìüíïí ìåè´ åáõôïý ï áõôïêôïíÞóáò Þôï, öáßíåôáé, êáôÜ
ôçí áíôßëçøéí ôïõ Ãéáííüðïõëïõ, üóôéò Þôï áñ÷áßïò ¸ëëçí ìÝ÷ñé ìõåëïý
ïóôÝùí, ôï ôßìçìá ôùí åëëçíéêþí ðïñèìåßùí äéá ôïí ×Üñùíá, ï ïðïßïò
èá ôïí Ýöåñå äéá ôçò Á÷åñïõóßáò åéò ôá Çëýóéá, üðïõ ìåôÝâáéíïí êáôÜ
ôçí åëëçíéêÞ ðßóôéí áé ùñáßáé êáé åõãåíåßò åëëçíéêáß øõ÷áß.
Ç ðïéçôéêÞ ôáöÞ ôïõ - ÁðåôÝèç ùò áñ÷áßïò ¸ëëçí -
ÎáíÜ “áé äýï Üãíùóôáé êõñßáé”
ÐáñèÝíïé ôçò Åëåõóßíïò ìå ôáò ãñáöéêÜò áõôþí áìöéÝóåéò åß÷ïí
öÝñåé ðáñÜ ôï ðôþìá õäñßáí ìå ýäùñ êáô´ Ýèéìïí ôïõ ôüðïõ êáé
ôï ïðïßïí åßíáé Ýèéìïí ôçò áñ÷áéüôçôïò äéáóùèÝí öáßíåôáé åéò
ôçí Åëåõóßíá. Åî Üëëïõ ç êá Ëßôóá, êõñßá åê ôùí åðéöáíþí ôçò
Åëåõóßíïò, åß÷å öÝñåé ðïëýôéìïí ëéíïìÝôáîïí óéíäüíá åíôüò ôÞò
ïðïßáò ðåñéåôõëÞ÷èç ôï ðôþìá. Ç ôáöÞ åãÝíåôï åíôüò ôïý ìåãÜëïõ
íåêñïôáöåßïõ ôçò Åëåõóßíïò ìåôáîý äýï ãñáöéêþí ëüöùí. Åðß
ôïõ ðôþìáôïò êáôÜ ôçí ôáöÞí å÷ýèç ôï ýäùñ ôÞò õäñßáò, ç äå
õäñßá áðåôÝèç åíôüò ôïõ ôÜöïõ. ÊáôÜ ôçí þñáí ôçò ôáöÞò, åéò ôçí
ïðïßáí ðáñßóôáíôï åõëáâþò ïé ößëïé êáé áé ðáñèÝíïé ôçò Åëåõóßíïò,
åèåÜèçóáí áé äýï Üãíùóôáé êõñßáé åéò áðüóôáóéí, áé ïðïßáé ìåôáâÜóáé
áðü ôçò ðñùßáò êáé áé ïðïßáé åß÷ïí óõóôÞóåé åéò ôïí áóôõíüìïí
íá åðáíáññéöèÞ ôï ðôþìá åéò ôçí èÜëáóóáí êáôÜ ôçí ôåëåõôáßáí
åðéèõìßáí ôïõ áðïèáíüíôïò. ×áñáêôçñéóôéêüí åßíáé üôé ï Üíèñùðïò,
ï ïðïßïò ìåôÝöåñå åðß ôçò óïýóôáò ôïõ ôï ðôþìá åê ôçò áêôÞò åéò ôï
íåêñïôáöåßïí äåí åäÝ÷èç ôçí ðñïóöåñèåßóáí ðëçñùìÞí.”
“Áé äýï Üãíùóôáé êõñßáé”
Ðïéåò Þôáí “áé äýï Üãíùóôáé êõñßáé”, ïé ïðïßåò áíÞêáí “åéò ôçí
áíùôÝñáí ôÜîéí” êáé åß÷áí áðïèÝóåé “åðß ôïõ ðôþìáôïò ðëÞèïò áíèÝùí
ôá ïðïßá Ýöåñïí åî Áèçíþí êáé ôï åìýñùóáí”, Þôáí Ýíá áðü ôá ìåãÜëá
åñùôÞìáôá ôùí åöçìåñßäùí ôçò åðï÷Þò.
Ï ÐåñéêëÞò Ãéáííüðïõëïò åñùôåýôçêå ôçí Óïößá Ëáóêáñßäïõ,
ìéá ùñáéüôáôç êáé öéëåëåýèåñç ãõíáßêá, ïé ãïíåßò ôçò ïðïßáò åß÷áí
ãåííçèåß óôï åîùôåñéêü. Ç Óïößá Ëáóêáñßäïõ Þôáí ç ðñþôç ãõíáßêá
ç ïðïßá åß÷å åéóá÷èåß óôçí Ó÷ïëÞ Êáëþí Ôå÷íþí ìå ðáñÝìâáóç ôïõ
âáóéëéÜ Ãåùñãßïõ ôïõ Á´. Ï Ãéáííüðïõëïò óõíÜíôçóå ãéá ðñþôç öïñÜ
ôç Óïößá “êáè´ ïäüí” óôçí ÁèÞíá. Åêåßíç åñ÷üôáí áðü ôçí áíôßèåôç
êáôåýèõíóç, ï Ãéáííüðïõëïò Ýìåéíå Ýêèáìâïò áðü ôçí ïìïñöéÜ ôçò,
óôáìÜôçóå, õðïêëßèçêå, Ýâãáëå ôï êáðÝëï ôïõ êáé ôçò åßðå üôé “åßóèå
ðïëý üìïñöç”. Ç Ëáóêáñßäïõ ÷ùñßò áíáóôïëÝò áíôáðïêñßèçêå óôï
ó÷üëéï ôïõ Ãéáííüðïõëïõ “ôï ßäéï êáé åóåßò”.
Ç åñùôéêÞ ó÷Ýóç ôùí äýï íÝùí Þôáí äéá÷õôéêÞ, óå áíôßèåóç ìå ôá
óåìíüôõöá ðñüôõðá ôçò åðï÷Þò . Ï Ãéáííüðïõëïò êáé ç Ëáóêáñßäïõ
Ýêáíáí ðåñéðÜôïõò ìáæß óå ìáêñéíÝò áðïóôÜóåéò áðü ôçí ÁèÞíá, ìðÜíéï
ãõìíïß êáé Ýñùôá ÷ùñßò õðïêñéóßåò. Ôï áðåëåõèåñùìÝíï æåõãÜñé
ðñïêáëïýóå ìå ôçí åñùôéêÞ ôïõ óõìðåñéöïñÜ ôï áóôéêü êáôåóôçìÝíï. Ï
Ãéáííüðïõëïò Ýêáíå ðñüôáóç óôçí Ëáóêáñßäïõ íá ðáíôñåõôïýíå, áëëÜ
ôüóï ï ðáôÝñáò ôçò üóï êáé ç ßäéá åß÷áí èÝóåé ùò ðñïôåñáéüôçôá ôçí
ïëïêëÞñùóç ôùí åéêáóôéêþí óðïõäþí ôçò Óïößáò. Ôï 1907 ç Óïößá
ìå ôçí óôÞñéîç ôçò ìçôÝñáò ôçò áðïöáóßæåé íá óõíå÷ßóåé ôéò óðïõäÝò
ôçò óôçí Åõñþðç. Ôï äéÜóôçìá 1907- 1910 ç Óïößá óðïõäÜæåé óôçí
Ãáëëßá, Áõóôñßá, Áããëßá êáé óôï Ìüíá÷ï. ¸÷åé ôáêôéêÞ áëëçëïãñáößá
ìå ôïí Ãéáííüðïõëï êáé ôçí ìçôÝñá ôçò. Óå ìéá åðéóôïëÞ ç ìçôÝñáò
ôçò áíáöÝñåé üôé óõíÜíôçóå ôïí ÐåñéêëÞ· ç Óïößá äéáéóèÜíåôáé üôé ï
ÐåñéêëÞò äåí åßíáé êáëÜ êáé áðïöáóßæåé íá Ýñèåé óôçí ÅëëÜäá ãéá íá
ôïí óõíáíôÞóåé.
Ðáßñíåé ôï ðëïßï áðü ôçí ÔåñãÝóôç ãéá ôçí ÐÜôñá äÝêá ðÝíôå çìÝñåò
ìåôÜ ôçí åðéóôïëÞ ôÞò ìçôÝñáò ôçò, ôüóï Ýêáíáí íá öèÜóïõí ôá
÷ñÞìáôá áðü ôçí ÅëëÜäá, êáé óõíôáîéäåýåé ìå ôïí ðñßãêéðá Êùíóôáíôßíï.
ÌåôÜ áðü ìßá åâäïìÜäáò ôáîéäéïý öôÜíåé óôçí ÐÜôñá. Åêåß åðéâéâÜæåôáé
óôç âáóéëéêÞ áìáîïóôïé÷ßá ãéá ôçí ÁèÞíá. Êáèþò ôï ôñÝíï ðåñíÜåé áðü
ôïí ÓêáñáìáãêÜ, ôïðïèåóßá ðïõ ï ÐåñéêëÞò êáé ç Óïößá áãáðïýóáí
éäéáßôåñá êáé ôçí åðéóêÝðôïíôáí óõ÷íÜ, ç Ëáóêáñßäïõ áêïýåé Ýíáí
äéÜëïãï áðü ôïõò óõíôáîéäéþôåò ôçò ðïõ ôçí áíáóôáôþíåé.
“Íá åäþ áõôïêôüíçóå ï Ãéáííüðïõëïò ðñï÷èÝò”.
Ç Óïößá ëéðïèõìÜåé ìå ôï Üêïõóìá ôçò åßäçóçò· ôçí ßäéá óôéãìÞ
ï õðáóðéóôÞò ôïõ Êùíóôáíôßíïõ ôçí êáëïýóå íá óõíöÜãåé ìå ôçí
ðñéãêéðéêÞ ðáñÝá.
¼ôáí Ýöôáóå óôï óðßôé ôçò Ýìáèå üëåò ôéò ëåðôïìÝñåéåò ãéá ôï
“ìáêñéíü ôáîßäé” ôïõ ÐåñéêëÞ åðÜíù óôï ëåõêü Üëïãï. Ëßãåò çìÝñåò
áñãüôåñá åßäå Ýíá ðåñßåñãï üíåéñï ðïõ åß÷å ó÷Ýóç ìå ôïí áãáðçìÝíï
ôçò. ÅðçñåáóìÝíç áðü ôï üíåéñï ðáßñíåé ôçí êáëýôåñç ößëç ôçò, ôçí
ÍÝíç, êáé ðçãáßíåé óôçí ðáñáëßá ôïõ ÓêáñáìáãêÜ ãéá íá ðåôÜîïõí Ýíá
óôåöÜíé ìå ëïõëïýäéá óôç èÜëáóóá. Åêåß ìáèáßíåé üôé ôï ðôþìá ôïõ
Ãéáííüðïõëïõ åß÷å îåâñáóôåß óôçí Åëåõóßíá êáé áðïöáóßæåé íá ðÜíå
åêåß. ÆçôÜåé áðü ôïí ÷ùñïöýëáêá íá ìåßíåé ìüíç ôçò óôï åêêëçóÜêé
êáé óôïëßæåé ôïí íåêñü. ÌåôÜ ôçí ôáöÞ áðïðåéñÜôáé íá áõôïêôïíÞóåé
êüâïíôáò ôéò öëÝâåò ôçò· ãëéôþíåé ôåëéêÜ ãéáôß ç ìçôÝñá ôçò åðéóôñÝöåé
åíóôéêôùäþò áðü ôçí ÁèÞíá.
Ç Óïößá Ëáóêáñßäïõ ðÝèáíå ôï 1965. Áðü ôï 1910 ìÝ÷ñé ôïí èÜíáôü
ôçò Ýæçóå ìå ôéò áíáìíÞóåéò ðïõ åß÷å ãéá ôïí ÐåñéêëÞ Ãéáííüðïõëï. Ç
ðáíÝìïñöç êáôïéêßá ôçò óôåãÜæåé óÞìåñá ôï Ðíåõìáôéêü ÊÝíôñï ôïõ
ÄÞìïõ ÊáëëéèÝáò.
Ðïéïò Þôáí ðñáãìáôéêÜ ï ÐåñéêëÞò Ãéáííüðïõëïò,
ãéáôß áõôïêôüíçóå êáé ãéáôß åðÝëåîå íá “âõèéóôåß”
óôï ÓêáñáìáãêÜ êáíåßò äåí ãíùñßæåé.
Ï ÂëÜóóçò Ãáâñéçëßäçò, ößëïò ôïõ Ãéáííüðïõëïõ êáé äéåõèõíôÞò ôçò
åöçìåñßäáò “Áêñüðïëéò”, Ýãñáøå: “Ôßò Þôï ÐåñéêëÞò Ãéáííüðïõëïò
ï èáëáóóïêôïíÞóáò ; Ôßò äýíáôáé íá ôï åéðÞ ; Ï ãñÜöùí, üóôéò ôïí
åãíþñéóå áðü åéêïóáåôßáò, ôüóïí Þôï åéò èÝóéí íá ôïí êáôáëÜâç, üóïí
Ýíáò ãÜúäáñïò ãêáñßæùí äýíáôáé íá áíôéëçöèÞ Ìðåôüâåí. Äé’ åìÝ Þôï ï
åîï÷þôåñïò ôùí íÝùí ÅëëÞíùí”.
Ãéáôß áõôïêôüíçóå ï Ãéáííüðïõëïò ðÜëé êáíåßò äåí Þôáí óå èÝóç íá
ãíùñßæåé ìå áêñßâåéá óôçí åðï÷Þ ðïõ Ýæçóå ï “èáëáóóïêôïíÞóáò”. Ï
Ãñçãüñéïò Îåíüðïõëïò áíáöÝñåé ìßá åðéóôïëÞ, óôçí ïðïßá äéáêñßíåôáé
ç áðïãïÞôåõóç ôïõ Ãéáííüðïõëïõ áðü ôï ãåãïíüò üôé “êáíåßò, åêôüò ôïõ
Ãáâñéçëßäç, äåí åðñüóåîå êáé äåí åíüçóå ôï Ýñãïí ôïõ”.
Ïé èÝóåéò ôïõ ÐåñéêëÞ Ãéáííüðïõëïõ ãéá ôçí åëëçíéêÞ áéóèçôéêÞ
áíùôåñþôçôá êáé ç Ýíôïíç êñéôéêÞ ôïõ ðñïò ôçí “Êïéíùíßá ç ïðïßá
åðÝôáîå ôçí öïõóôáíÝëëá ðñï÷èÝò êáé åöüñåóåí åõñùðáúêÜ. Êïéíùíßá
ç ïðïßá åðÝôáîå óõã÷ñüíùò êÜèå éäÝáí êáé áßóèçìá åëëçíéêüí
êáé Þñðáóå êÜèå öñáãêéêüí” áîéïðïéÞèçêáí óôéò çìÝñåò ìáò áðü
åèíéêéóôéêïýò êýêëïõò, áöïý ðñïçãïõìÝíùò åß÷áí õðïôéìçèåß Þ êáé
áðáîéùèåß áðü ôçí ÁñéóôåñÜ. Ïé åèíéêéóôÝò õéïèåôïýí ôïí Ãéáííüðïõëï,
óáí éäåïëïãéêü ôïõò ðáôÝñá, ÷ñçóéìïðïéïýí êáé ïéêåéïðïéïýíôáé
áõèáßñåôá ôéò éäÝåò êáé ôéò áíáëýóåéò ôïõ Ãéáííüðïõëïõ ðïõ Ý÷ïõí
äéáôõðùèåß 1900, ãéá íá áíáëýóïõí èÝìáôá ðïõ áðáó÷ïëïýí ôçí
êïéíùíßá ìáò ôï 2000.
Ãéáôß åðÝëåîå ï Ãéáííüðïõëïò ôïí ÓêáñáìáãêÜ ãéá íá âõèéóôåß óôá
ãÜñãáñá íåñÜ ôïõ ; Åíäå÷ïìÝíùò íá åß÷å íá êÜíåé áðü ôï ãåãïíüò üôé
Þôáí Ýíáò ëáôñåìÝíïò ôüðïò, áöïý åðéóêåðôüôáí óõ÷íÜ ôçí ðåñéï÷Þ
ìå ôçí áãáðçìÝíç ôïõ Óïößá Ëáóêáñßäïõ. Äåí ðñÝðåé íá ðåñÜóåé
áðáñáôÞñçôï, åðßóçò, üôé áêñéâþò ðÜíù áðü ôçí áêôÞ ðåñíïýóå ç
áñ÷áßá ÉåñÜ Ïäüò ôçí ïðïßá âÜäéæáí üóïé Ýðáéñíáí ìÝñïò óôá
Åëåõóßíéá ÌõóôÞñéá. Ç Üðïøç áõôÞ óáöþò åßíáé áõèáßñåôç, üìùò
âáóßæåôáé óôéò éäåïëïãéêÝò áíáöïñÝò ôïõ Ãéáííüðïõëïõ, ï ïðïßïò
ýìíçóå ôçí åëëçíéêÞ öýóç, ôï åëëçíéêü ÷ñþìá, ôçí åëëçíéêÞ ãñáììÞ
óôéò ôÝ÷íåò. Ôï áðüóðáóìá ôïõ äçìïóéåýìáôïò ôçò åöçìåñßäáò
“Ðáôñßò, 22 Áðñéëßïõ 1910” åíéó÷ýåé ôçí ðáñáðÜíù Üðïøç: “Ôï
äåêÜëåðôïí ôï ïðïßïí Ýëáâåí ìüíïí ìåè´ åáõôïý ï áõôïêôïíÞóáò Þôï,
öáßíåôáé, êáôÜ ôçí áíôßëçøéí ôïõ Ãéáííüðïõëïõ, üóôéò Þôï áñ÷áßïò
¸ëëçí ìÝ÷ñé ìõåëïý ïóôÝùí, ôï ôßìçìá ôùí åëëçíéêþí ðïñèìåßùí äéá
ôïí ×Üñùíá, ï ïðïßïò èá ôïí Ýöåñå äéá ôçò Á÷åñïõóßáò åéò ôá Çëýóéá,
üðïõ ìåôÝâáéíïí êáôÜ ôçí åëëçíéêÞí ðßóôéí áé ùñáßáé êáé åõãåíåßò
åëëçíéêáß øõ÷áß. Ðßóôéò êáé áõôü êáé Ýíäåéîéò ôçò êáé äéá ôïõ èáíÜôïõ
åëçíéêüôçôïò”.
Ï ÐåñéêëÞò Ãéáííüðïõëïò óôï Ýñãï ôïõ “¸êêëçóéò ðñïò ôï
ðáíåëëÞíéïí êïéíüí”, 1907, åß÷å ðåñéãñÜøåé ôï “ôáîßäé ôïõ” ìå ôï Üëïãï.
Óôéò 10 Áðñéëßïõ 1910 ôï “áåñÝíéï ðáéäß”, “þñìçóå ðñïò ôá ìáéíüìåíá
êýìáôá êáé ôçí áíïéîéÜôéêçí ìðüñáí êáé áðåñßãñáðôïí ôñáãéêÞí ïñìÞí”
óôç èÜëáóóá ôïõ ÓêáñáìáãêÜ.
155