ΧΑΪΔΑΡΙ ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ Κ.ΦΩΤΕΙΝΑΚΗ ΧΑΪΔΑΡΙ - ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ -Σ_compre | Seite 148

Ï áìðåëþíáò ôïõ Äñïìïêáúôåßïõ, 1936.
Ôï íïóçëåõôéêü ðñïóùðéêü ìå ôçí êáèéåñùìÝíç ïìïéüìïñöç óôïëÞ, 1905. Ìå äåäïìÝíï üôé ïé ðñþôïé
åñãáæüìåíïé óôï íïóïêïìåßï Þôáí ×éþôåò ðïõ êáôïéêïýóáí óôï ×áúäÜñé, ìðïñïýìå íá õðïèÝóïõìå üôé êÜðïéïé áðü
ôïõò åéêïíéæüìåíïõò åßíáé ðñüãïíïé óõìðïëéôþí ìáò.
ÄñïìïêáÀôåéï, 1950.
Ç åðÝêôáóç ôçò ÁèÞíáò
êáé ç áíïéêïäüìéóç óôï
×áúäÜñé åßíáé ïñáôÞ.
üôé ó÷åäéÜóôçêáí óå ðëÞñç áñìïíßá êáé ó÷Ýóç ìå ôá ðåýêá êáé ôï
ðåñéâÜëëïí ôçò ðåñéï÷Þò.
ÁõôÜ ôá ðñþôá êôßñéá åß÷áí ôç äõíáôüôçôá íá öéëïîåíÞóïõí 110
áóèåíåßò.
Ôçí 1 ç Ïêôùâñßïõ 1887 êáé þñá 4 ì.ì. ôï ÄñïìïêáÀôåéï äÝ÷åôáé ôïí
ðñþôï áóèåíÞ.
Áñãüôåñá ðïëëïß áêüìá åõåñãÝôåò áêïëïýèçóáí ôï ðáñÜäåéãìá ôïý
ÆùñæÞ ÄñïìïêáÀôç êáé ðáñá÷þñçóáí óçìáíôéêÜ ðïóÜ ãéá ôçí áíÝãåñóç
íÝùí êôéñßùí, ôá ïðïßá öÝñïõí ôï üíïìÜ ôïõò. ÁíáöÝñïõìå ïñéóìÝíá:
Óåâáóôïðïýëåéï (1890), Èåïëüãåéï (1893), Óðçëéïðïýëåéï (1893),
Óýããñåéï (1901), ÅëëÞíùí ÁìåñéêÞò - Êïõíôïõñéþôåéï (1922), ÂåíéæÝëåéï
(1928), Óêõëßôóåéï (1928), ÄÜöôóåéï (1931).
ÊïíôÜ óôï ÄéïéêçôÞñéï âñßóêåôáé ç ðñïôïìÞ ôïõ éäñõôÞ ÆùñæÞ
ÄñïìïêáÀôç ôçí ïðïßá öéëïôÝ÷íçóå ôï 1959 áðü ðåíôåëéêü ìÜñìáñï ï
ãëýðôçò Íßêïò ÓáöéáëÜêçò.
ÏñéóìÝíá áðü ôá ðáëáéÜ êôßñéá Ý÷ïõí ðñüóöáôá áíáêáéíéóèåß, ð. ÷.
Óýããñåéïí, üìùò õðÜñ÷ïõí ïñéóìÝíá Üëëá, ð. ÷. Óåâáóôïðïýëåéïí,
ôá ïðïßá âñßóêïíôáé óå Üó÷çìç êáôÜóôáóç êáé áðáéôåßôáé Üìåóá ç
öñïíôßäá êáé óõíôÞñçóÞ ôïõò, ãéáôß åêôüò ôùí Üëëùí ðáñïõóéÜæïõí êáé
áñ÷éôåêôïíéêü åíäéáöÝñïí.
Óôï èåñáðåõôÞñéï ëåéôïõñãïýí óôï ðëáßóéï ôçò åñãáóéïèåñáðåßáò
ôìÞìáôá æùãñáöéêÞò, ìïõóéêÞò, îõëïãëõðôéêÞò, ÷åéñïôå÷íçìÜôùí,
êëùóôïûöáíôïõñãßáò (äéáèÝôåé åîáéñåôéêïýò áñãáëåéïýò) êôë. åíþ óôï
ðáñåëèüí ëåéôïýñãçóáí áãñïôéêÜ ðñïãñÜììáôá óõëëïãÞò åëáéïêÜñðïõ,
êáëëéÝñãåéáò áìðÝëïõ, ÷ïéñïóôÜóéï, ðôçíïôñïöåßï, åêôñïöåßï ùäéêþí
ðôçíþí ê.Ü.
Óôï “ÄñïìïêáÀôåéï” ëåéôïõñãåß ôï Ìïõóåßï ôïõ Éäñýìáôïò êáé ç
âéâëéïèÞêç “Ãåþñãéïò Âéæõçíüò”, ç ïðïßá åßíáé äáíåéóôéêÞ êáé åßíáé
ðñïóâÜóéìç óå áóèåíåßò, óôïõò åñãáæüìåíïõò ôïõ Øõ÷éáôñåßïõ, áëëÜ
áíïéêôÞ êáé óôïõò êáôïßêïõò ôçò ðåñéï÷Þò.
Ôï Ìïõóåßï ôïõ Éäñýìáôïò: Ìå ðïëý ìåñÜêé êáé óõóôçìáôéêÞ äïõëåéÜ
ðïëëþí åôþí ï ×áúäáñéþôçò Ðáíáãéþôçò Ðéêéüò (åßíáé åðßóçò õðåýèõíïò
ôïõ ôìÞìáôïò æùãñáöéêÞò) ìå ôçí çèéêÞ ðáñüôñõíóç ôïý ðñþçí
ÐñïÝäñïõ ôïý éäñýìáôïò Íßêïõ ÔóéêÞ, äçìéïýñãçóå ó´ Ýíá ìéêñü, áëëÜ
óõìðáèçôéêü êôßñéï, ôï Ìïõóåßï ôïõ Äñïìïêáúôåßïõ.
ÐáëéÝò öùôïãñáößåò ôçò ðåñéï÷Þò (ôüóï ðáëéÝò ðïõ ïñéóìÝíåò áð´
146
áõôÝò åßíáé áðïôõðùìÝíåò óôï ãõáëß), ðßíáêåò æùãñáöéêÞò, üðùò
ôïõ ÁíäñÝá ÊñõóôÜëëç (ï âïìâáñäéóìüò ôïõ ÐåéñáéÜ åßíáé Ýíáò áðü
ôïõò êáëýôåñïõò ôïõ Ìïõóåßïõ), ôïõ Âáëåíôßíïõ ºëâåò (ï ¸ëëçíáò
Âáãê Êïãê), åðéóôïëÝò êáé ðáëáéÜ Ýããñáöá êÜèå åßäïõò (ð. ÷. ôïõ
Ãåùñãßïõ ÍÜæïõ ãéá ôçí Ýãêëåéóç óôï ºäñõìá ôïõ ößëïõ ôïõ ëïãïôÝ÷íç
Ãéþñãïõ Âéæõçíïý, ôáõôüôçôåò åñãáæüìåíùí êáé áóèåíþí, ðñïóùðéêÜ
áíôéêåßìåíá ôùí íïóçëåõïìÝíùí üðùò ñïëüãéá, óçìåéùìáôÜñéá êôë.),
ãñáöïìç÷áíÝò êáé ôõðïãñáöéêÜ ìç÷áíÞìáôá, ï óôáõñüò áðü ôï ìíÞìá
ôïõ Ñþìïõ Öéëýñá ê. Ü.
¼ëá ôá ðáñáðÜíù åßíáé ôïðïèåôçìÝíá ìå éäéáßôåñç ðñïóï÷Þ,
ìåñÜêé êáé öñïíôßäá óå ùñáßïõò öáêÝëïõò, ðñïèÞêåò, êÜäñá ðïõ ôá
ðñïöõëÜóóïõí áðü ôç “äéÜâñùóç” êáé ôç öèïñÜ ôïõ ÷ñüíïõ, áëëÜ
ðïõ ðáñÜëëçëá áíáäåéêíýïõí ôçí éóôïñéêÞ êáé óõëëåêôéêÞ áîßá ôùí
åêèåìÜôùí.
ÅíôõðùóéáêÜ äåí åßíáé üìùò ìüíï ôá åêèÝìáôá áëëÜ êáé ôï ãåãïíüò
üôé ï Ðáíáãéþôçò Ðéêéüò, ï ïðïßïò åßíáé áðëüò åñãáæüìåíïò óôï
Ø. Í. Á. ÄñïìïêáÀôåéïí Ý÷åé êÜíåé ìéá óðïõäáßá åðáããåëìáôéêÞ äïõëåéÜ
ðïõ óõãêñßíåôáé ìå ôçí åðéóôçìïíéêÞ ôïõ åðéìåëçôÞ Ìïõóåßùí, áöïý
åßíáé óå èÝóç íá êáôáôïðßóåé ìå åõãÝíåéá, ðñïèõìßá êáé ðëçñüôçôá ôïí
åðéóêÝðôç ãéá ôçí éóôïñßá ôïõ Éäñýìáôïò, ðïõ óõíäÝåôáé áíôéêåéìåíéêÜ
ìå ôçí éóôïñßá ôçò ðåñéï÷Þò, áëëÜ êáé ôçò ÅëëÜäïò, óå üëåò ôçò ôéò
åêöñÜóåéò (ðïëéôéêÞ - ôÝ÷íåò - ðáñáãùãÞ - Øõ÷éáôñéêÞ íïóçëåõôéêÞ êôë.).
¢íèñùðïé ôùí ãñáììÜôùí êáé ôçò ôÝ÷íçò ôñüöéìïé ôïõ øõ÷éáôñåßïõ.
Ôï “ÄñïìïêáÀôåéï” öéëïîÝíçóå äåêÜäåò ÷éëéÜäåò áóèåíåßò áð’ üëåò
ôéò êïéíùíéêÝò ôÜîåéò êáé üëá ôá ïéêïíïìéêÜ êáé ìïñöùôéêÜ åðßðåäá.
¼ëïé ïé áóèåíåßò áíôéìåôùðßóôçêáí ìå óôïñãÞ êáé öñïíôßäá. ¼óïé
äéÝèåôáí êáëëéôå÷íéêü ôáëÝíôï åß÷áí ôç äõíáôüôçôá êáé ôçí åíèÜññõíóç
ôùí äéïéêÞóåùí íá ôï äéáôçñïýí êáé íá ôï áíáðôýóóïõí åíôüò ôïõ
èåñáðåõôçñßïõ.
Áêüìá êáé “...Üíèñùðïé, ïé ïðïßïé êáôÜ ôïí ðñüôåñïí âßïí ôùí Þôáí êáé
åèåùñïýíôï áôÜëáíôïé, ðáñïõóßáæáí ìåôÜ ôçí åéóáãùãÞ ôïõò... êÜðïéáí
áîéïóçìåßùôçí åðßäïóç óå êÜðïéïí ôïìÝá, êÜðïéï ôáëÝíôï... êáé ó´
áõôïýò ôï Íïóïêïìåßï åöñüíôéæå íá äçìéïõñãåß óõíèÞêåò êáôÜëëçëåò
ãéá íá åêäçëþóïõí êáé íá êáëëéåñãÞóïõí ôï ôáëÝíôï ôïõò...”
Áðü ôï ÄñïìïêáÀôåéï “ðÝñáóáí” ùò áóèåíåßò:
• Ãéþñãïò Âéæõçíüò (1848 - 1896) ìåãÜëïò ëïãïôÝ÷íçò,
õöçãçôÞò óôç ÖéëïóïöéêÞ Ó÷ïëÞ êáé áñãüôåñá êáèçãçôÞò
Ãõìíáóßïõ. Ôï 2004 ðáñïõóéÜóôçêå óôï õðáßèñéï èÝáôñï
ôïõ Äñïìïêáúôåéïõ ç èåáôñéêÞ ðáñÜóôáóç “Ôï áìÜñôçìá ôçò
ìçôñüò ìïõ”, óå êåßìåíï Ã. Âéæõçíïý ìå ðñùôáãùíéóôÞ ôïí ÔÜêç
×ñõóéêÜêï.
• Ñþìïò Öéëýñáò (1888 - 1942) ðïéçôÞò, çèïãñÜöïò êáé
öõóéïëÜôñçò. Ï Êþóôáò ÂÜñíáëçò ðïõ ôïí åðéóêÝöôçêå ôï
1938 (;) óôï ÄñïìïêáÀôåéï ãñÜöåé “ ...Ï ðéï ðçãáßïò, ï ðéï
áãíüò, ï ðéï åêñçêôéêüò. Öýóç êáé ãõíáßêá, ïé äõï êáçìïß ôçò
ðïßçóÞò ôïõ...”. Ï Ñþìïò Öéëýñáò åß÷å ãñÜøåé êáé ôï ðïßçìá
ÓêáñáìáãêÜò ðïõ ðáñïõóéÜæåôáé óôç óåëßäá 143.
• Ìé÷áÞë ÌçôóÜêçò (1868 - 1916) äçìïóéïãñÜöïò, ëïãïôÝ÷íçò.
¸ãñáöå ðïéÞìáôá êáé óôç ÃáëëéêÞ ãëþóóá.
• ÃåñÜóéìïò Âþêïò (1868 - 1927) “...ÄçìïóéïãñÜöïò, ðïéçôÞò,
êñéôéêüò ôçò ôÝ÷íçò êáé ôçò ëïãïôå÷íßáò, áéóèçôéêüò öéëüóïöïò,
åêäüôçò ðåñéïäéêþí, ìïõóéêïóõíèÝôçò, æùãñÜöïò êáé êáëüò
Üíèñùðïò...”. ¸ôóé ôïí ðåñéãñÜöåé ï Êþóôáò ÂÜñíáëçò.
• Áñßóôïò ÊáìðÜíçò (1883 - 1956) Ýãñáøå ðïßçóç êáé
áó÷ïëÞèçêå ìå ôç äçìïóéïãñáößá. ¸ãñáøå ôçí “Éóôïñßá ôçò
ÅëëçíéêÞò ëïãïôå÷íßáò”.
• ÆùãñÜöïé: Âáëåíôßíïò ºëâåò (1900 - ), Íéêüëáïò Äñáãïýìçò
(áäåëöüò ôïõ ºùíá 1847 - 1933), Ìé÷Üëçò Ê. Ïéêïíüìïõ (1933),
ÁëÝîçò ÁêñéèÜêçò (1939- ), ÁíäñÝáò ÊñõóôÜëëçò (1911 - 1951).
Áîßæåé íá óçìåéùèåß üôé ðïëëïß ëïãïôÝ÷íåò êáé äçìïóéïãñÜöïé
åðéóêÝöôçêáí ôï ÄñïìïêáÀôåéï ãéá ñåðïñôÜæ. ÅíäåéêôéêÜ áíáöÝñïõìå:
Êþóôáò ÂÜñíáëçò (1938;), ÄçìÞôñçò ØáèÜò (1964), Óðýñïò ÌåëÜò
(1964), Ãéþñãïò ÐáðáäÜêçò (1991), Ãéþñãïò Êáêïõëßäçò (1992),
Ìáñßá Öáöáëéïý (óõããñáöÝáò ôïõ âéâëßïõ ÉÅÑÁ ÏÄÏÓ 343).
ÐçãÝò:
1. ÄÑÏÌÁÊÁÚÔÅÉÏ ÈÅÑÁÐÅÕÔÇÑÉÏ, 1887 - 1987+15, Åêáôüí ÄåêáðÝíôå ×ñüíéá ÊïéíùíéêÞò ÐñïóöïñÜò, ,
ÄñïìïêáÀôåéï ÈåñáðåõôÞñéï, 2001. Ç åíåñãüò óõììåôï÷Þ êáé ï óõíôïíéóìüò ôïõ Íßêïõ ÔóéêÞ (ðñþçí äéåõèõíôÞ
ôïõ éäñýìáôïò) óôï ôüóï óçìáíôéêü åêäïôéêü åã÷åßñçìá åßíáé áðáñáßôçôï íá õðïãñáììéóôåß.
2. ÔÓÉÊÇÓ, Í. 2004. ÅðôÜ ÁíÝêäïôåò ÅðéóôïëÝò ôïõ Äçìçôñßïõ ÂéêÝëá, Ø. Í. Á. ÄñïìïêáÀôåéïí..
3. Ø. Í. Á ÄÑÏÌÏÊÁÚÔÅÉÏ, 2003. ¸êèåóç ÄñáóôçñéïôÞôùí êáôÜ ôï Ýôïò 2003.
4. ÖÑÁÃÊÉÁÄÁÊÇÓ, Ã. 1982. ÌíÞìåò, ÍÝá Öþêáéá - ×áúäÜñé.
5. ÖÁÖÁËÉÏÕ, Ì. ÉåñÜ Ïäüò 345, ÊÅÄÑÏÓ. Ç Ì. Öáöáëéïý Ý÷åé äùñßóåé óôç âéâëéïèÞêç ôïõ ÄÞìïõ
×áúäáñßïõ ðëïýóéï ïðôéêïáêïõóôéêü õëéêü ðïõ áöïñÜ ôçí øõ÷éêÞ õãåßá. Ôï õëéêü áõôü áðïôåëåß óçìáíôéêü
“åñãáëåßï” óõíåäñßùí êáé ó÷åôéêþí åêäçëþóåùí. Ôï ðåñéóôáôéêü ãéá ôï “ôñÜâá êïñäÝëá” áíáöÝñåôáé óôç óåë.
56· ç Ì. Öáöáëéïý ìåôáöÝñåé ôçí ðëçñïöïñßá üôé óýìöùíá ìå ôïõò éóôïñéïäßöåò äåí Þôáí ÷ùñéêüò áõôüò,
áëëÜ ï ÂáóéëéÜò Ãåþñãéïò Á´.
6. ÂÁÑÍÁËÇÓ, Ê., ¢íèñùðïé, Æùíôáíïß, Áëçèéíïß, ÊÅÄÑÏÓ.
Åéò ôá ÈåìÝëéá ôïõ Öñåíïêïìåßïõ
Ã. ÓïõñÞò
¿ ÅïñôÞ ôùí åïñôþí! ¿ åõôõ÷Þò çìÝñá!
¿ ôþñá ðñÝðåé ï êáèåßò ôïõ ¢óôåùò ðïëßôçò
íá âÜëç óôï ìðáëêüíé ôïõ ìéá êüêêéíç ðáíôéÝñá
ìå ìéá ÷ñõóÞ åðéãñáöÞ “ÆùñæÞò ÄñïìïêáÀôçò”.
Íáé ôþñá ðñÝðåé óôïëéóìüò ìå äÜöíáéò êáé ìõñóßíáéò
íáé ôþñá ðñÝðïõí Êáíïíéáßò, ÖáíÜñéá êáé ñåôóßíáéò.
Öñåíïêïìåßïí êôßæåôáé êáé óôçí óïöÞí ÅëëÜäá.
¿! Ï èåüò åöþôéóå ôïí ×éþôç ôïí ÆùñæÞ
Êáé ôþñá ìÝóá óôïõ Äáöíéïý ôçí ôüóç ðñáóéíÜäá
èá âñßóêùìå ðáñçãïñéÜ êáé ç ìíÞìç ôïõ èá æç.
¿ ìÝãá åõåñãÝôçìá ôùí åõåñãåôçìÜôùí
¿ ìüíïí ïéêïäüìçìá ôùí ïéêïäïìçìÜôùí.
ÈÝëåé ëáìðñüí Ìáõóþëåéïí áõôüò ï Êëçñïäüôçò
ÐáéÜíáò êáé áðïèÝùóéí åéò ôñßôïõò ïõñáíïýò!
ÅõñÝèç ìÝó´ óôïõò ×éþôçäåò ìå ãíþóç ê´ Ýíáò ×éþôçò
Êáé åóêÝöèç ï ìåãÜëïò ôïõ êáé ðñáêôéêüò ôïõ íïýò
Ðùò ìÝóá óôçí ÅëëÜäá ìáò ðïõ ðëçììõñïýí ôá öþôá
Öñåíïêïìåßïí Ýðñåðå íá ãßíç ðñþôá - ðñþôá.
(Áðñßëéïò 1884 - “Ï ÑÙÌÇÏÓ”)
Ôï öÜóìá ìïõ
Ãéþñãïò Âéæõçíüò
ÌÝó´ óôá óôÞèéá ç óõìöïñÜ
Óáí ôï êýìá ðëçììõñÜ
ÓÝñíù ôï âáñý ìïõ âÞìá
Ó´ Ýíá ìíÞìá.
Óáí ì´ áñðÜ÷ôçêå ç ÷áñÜ
Ðïõ ÷áéñüìïõí ìéá öïñÜ
¸ôóé, óå ìéáí þñá
Ìåò´ áõôÞí ôçí ÷þñá
¼ë´ ÁëëÜîáí ôþñá!
Êáé áðü ôüôå ðïõ èñçíþ
Ôï îáíèü êáé ãáëáíü
Êáé ïõñÜíéï öùò ìïõ
ÌåôåâëÞèç åíôüò ìïõ
Êáé ï ñõèìüò ôïõ êüóìïõ.
147