ΧΑΪΔΑΡΙ ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ Κ.ΦΩΤΕΙΝΑΚΗ ΧΑΪΔΑΡΙ - ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ -Σ_compre | Page 142

ÓêáñáìáãêÜò
“Ï âßïò åí ÅëëÜäé åßíáé õðáßèñéïò”
Ô
ï ×áúäÜñé åßíáé ðáñáèáëÜóóéïò ÄÞìïò, üìùò ïé ðåñéóóüôåñïé
êÜôïéêïé ôçò ðüëçò ìáò åßôå äåí ôï ãíùñßæïõí åßôå ôï Ý÷ïõí
“îå÷Üóåé” 1 . Ç ðåñéï÷Þ ôïõ ÓêáñáìáãêÜ åßíáé ÆÙÍÔÁÍÏ ôìÞìá ôÞò ðüëçò
ìáò êáé ìå óçìáíôéêÞ ðáñïõóßá óôçí éóôïñßá êáé ôçí ïéêïíïìßá ôÞò
÷þñáò ìáò.
Ôï üíïìá “ÓêáñáìáãêÜò” ôï óõíáíôÜìå êáé óå Üëëåò ðåñéï÷Ýò ôçò
ÅëëÜäáò üðùò óôçí ÐÜñï, óôç ×ßï, óôç Óáíôïñßíç ê.Ü.
“Ç ïíïìáóßá ôçò ðåñéï÷Þò ðñïÝñ÷åôáé áðü ôá êôÞìáôá ôçò
ðáëéÜò áñ÷ïíôéêÞò ïéêïãÝíåéáò ÓêáñáìáããÜ, ÷éáêÞò êáôáãùãÞò,
ðïõ áíáöÝñåôáé ðñéí áðü ôïõò ÷ñüíïõò ôçò Ôïõñêïêñáôßáò. Ôï
åðþíõìï ðñïÝñ÷åôáé áðü ôá óêáñáìÜããéá, ÷ñõóïàöáíôá ðïëõôåëÞ
ðïëý÷ñùìá õöÜóìáôá. ÓêáñáìáããÜò Þôáí ï êáôáóêåõáóôÞò Þ ï
ðùëçôÞò óêáñáìáããßùí. Ôá õöÜóìáôá áõôÜ ôá ÷ñçóéìïðïéïýóáí ãéá
ôçí äéáêüóìçóç áíáêôüñùí, ðëáôåéþí êáé ïäþí üðïõ èá ðåñíïýóå ï
âáóéëéÜò... åíþ áðü ôá ßäéá õöÜóìáôá Ýêáíáí êáé ôéò åðßóçìåò óôïëÝò
ôùí áõôïêñáôïñéêþí áîéùìáôïý÷ùí.
Ôï ÓêáñáìáããÜò 2 ùò åðþíõìï áíáöÝñåôáé áðü ôïí 12 ï áéþíá, ôçí
åðï÷Þ ôïõ ÌáíïõÞë Êïìçíïý 1143 - 1180”.
Ç èÜëáóóá ôïõ ÓêáñáìáãêÜ-êáôÜ ôçí áñ÷áéüôçôá ÁêôÞ ÁìöéÜëçò-Þôáí
ïíïìáóôÞ ãéá ôéò êáñáâßäåò: “Ýêáíáí êáñáâßäá óôá ñç÷Ü, êïíôÜ óôçí
áììïõäéÜ êáé ôçí Ýðéáíáí ìå ôï öôõÜñé 3 ” êáé ãéá ôá ìðáñìðïýíéá ôçò.
Áõôüí ôïí ðáíÝìïñöï ôüðï åðÝëåîå ï “áéóèáíôéêÜ ñïìáíôéêüò”
äïêéìéïãñÜöïò êáé ëÜôñçò ôïõ åëëçíéêïý ôïðßïõ ÐåñéêëÞò Ãéáííüðïõëïò 4 ,
ï ïðïßïò ôçí 10 ç Áðñéëßïõ 1910, åèåÜèç ãáíôïöïñåìÝíïò, êáâÜëá ó´
Ýíá Üóðñï Üëïãï íá êáëðÜæåé óôç èÜëáóóá ôïõ ÓêáñáìáãêÜ êáé ðñéí
ôïí æþóïõí ôá êýìáôá, íá öõôåýåé ìéá óöáßñá óôïí êñüôáöü ôïõ.
Áñãüôåñá ï æùãñÜöïò êáé óõããñáöÝáò Öþôçò Êüíôïãëïõ
öùôïãñáößæåôáé “åðÜíù óå ìéá âÜñêá êÜðïõ óôïí ÓêáñáìáãêÜ 5 ”.
Ï Ýãêëåéóôïò óôï Äñïìïêáúôåéï ðïéçôÞò Ñþìïò Öéëýñáò ðáñáäßäåé
(ôï 1938 ; ) óôïí ðïéçôÞ Êþóôá ÂÜñíáëç ôï ðïßçìá ÓêáñáìáãêÜò 6 , óôï
ïðïßï ðáñïìïéÜæåé ïëüêëçñç ôçí ðåñéï÷Þ óáí “èñßáìâï ôùí ôïðßùí”.
Ç áêôÞ ÓêáñáìáãêÜ áðïôÝëåóå óôï ðáñåëèüí ôçí “ÊõáíÞ ÁêôÞ” ôïõ
åíüò åêáôïììõñßïõ êáôïßêùí ôçò ÄõôéêÞò ÁèÞíáò. Ïé êÜôïéêïé ôïõ
Ðåñéóôåñßïõ, ôïõ ×áúäáñßïõ, ôïõ Êïñõäáëëïý, ôïõ ÁéãÜëåù, ôçò Áãßáò
ÂáñâÜñáò, ôçò Íßêáéáò, ôçò Ðåôñïýðïëçò, ôùí Ëéïóßùí ìå åéäéêÜ
äñïìïëïãçìÝíá ëåùöïñåßá “ðñïò ÓêáñáìáãêÜ” äñïóßæïíôáí óôéò
áêôÝò ôïõ.
Ï ÓêáñáìáãêÜò åß÷å æùÞ, êáèáñÜ íåñÜ, ìåãÜëåò ðïóüôçôåò êáé
ðïéêéëßåò øáñéþí. Åß÷å üìùò êé´ áõôüò ôçí ôý÷ç ôïõ Óáñùíéêïý êáé
éäéáßôåñá ôïõ Êüëðïõ ôçò Åëåõóßíáò. ÌåôáôñÜðçêå óå ÷áâïýæá ôùí
ñõðïãüíùí åñãïóôáóßùí. Ùóôüóï ôï ðáé÷íßäé äåí ÷Üèçêå -ôïõëÜ÷éóôïí
ïëïêëçñùôéêÜ...
Áò äïýìå êÜðïéá âáóéêÜ éóôïñéêÜ êáé ïéêïíïìéêÜ óôïé÷åßá ãéá ôïí
ÓêáñáìáãêÜ.
Ôïí Éïýíéï ôïõ 1937 áñ÷ßæåé ç êáôáóêåõÞ ôùí Ýñãùí õðïäïìÞò ìå
ðñüôõðåò - ãéá åêåßíç ôçí åðï÷Þ - êáôáóêåõÝò óôéò èåìåëéþóåéò. Ôïí
Éïýíéï ôïõ 1939, äçëáäÞ Ýíá Ýôïò ðñï ôçò ðñïãñáììáôéóìÝíçò ôñéåôßáò,
ãßíïíôáé ôá åãêáßíéá ôçò Ýíáñîçò ëåéôïõñãßáò ôùí Íáõðçãåßùí.
Ôï 1939, óôï ðëáßóéï ôçò ðñïåôïéìáóßáò ôçò ÅëëÜäáò ãéá ôçí
áíôéìåôþðéóç ôïõ äéáöáéíüìåíïõ ðïëÝìïõ, ìåôÜ ôåêìçñéùìÝíç
åéóÞãçóç ôïõ ÃÅÍ åëÞöèç êõâåñíçôéêÞ áðüöáóç ãéá ôçí êáôáóêåõÞ ôùí
Íáõðçãåßùí ÓêáñáìáãêÜ, ôá ïðïßá, óýìöùíá ìå ôï ÷ñïíïäéÜãñáììá
êáôáóêåõÞò ôùí, èá Þôáí Ýôïéìá ãéá Ýíáñîç íáõðÞãçóçò ôùí
áíôéôïñðéëéêþí ìåôÜ áðü ìßá ôñéåôßá.
140
×éëéÜäåò êÜôïéêïé
ôçò ÄõôéêÞò ÁèÞíáò
äñïóßæïíôáí
óôçí áêôÞ ÓêáñáìáãêÜ
ôçí äåêáåôßá ôïõ ´60.
Ïé áñ÷éêÝò åãêáôáóôÜóåéò ôïõ Íáõðçãåßïõ, 1957.
Ôï ðñüãñáììá ðñïÝâëåðå ôçí êáôáóêåõÞ 12 áíôéôïñðéëéêþí êáé
áñéèìïý õðïâñõ÷ßùí 7 ôï ïðïßï üìùò äåí õëïðïéÞèçêå.
Ùóôüóï, ôï Ðïëåìéêü Íáõôéêü ìå ôïí Ýíáí Þ ôïí Üëëïí ôñüðï
“âïÞèçóå” ìå ôá åðåíäõôéêÜ ôïõ ðñïãñÜììáôá ôçí ëåéôïõñãßá ôùí
Íáõðçãåßùí ìÝ÷ñé ôéò çìÝñåò ìáò 8 .
ÁõôÞ ç ìéêñÞ ìïíÜäá ôïõ Ðïëåìéêïý Íáõôéêïý áãïñÜóôçêå ôï 1956
- ìå ðïéï ôñüðï êáé ìå ôé áíôßôéìï åßíáé æçôïýìåíï - áðü ôïí åöïðëéóôÞ
Óôáýñï ÍéÜñ÷ï ï ïðïßïò Ýêáíå óôç óõíÝ÷åéá ìåãÜëåò åðåêôÜóåéò ôïõ
Íáõðçãåßïõ ìðáæþíïíôáò áëëÜ êáé ðñïóáñôþíôáò äçìüóéåò åêôÜóåéò
âïñåéïäõôéêÜ. Ôï äçìïóßåõìá ôçò åöçìåñßäáò ÖÙÍÇ ÔÏÕ ×ÁÚÄÁÑÉÏÕ,
ôï ïðïßï äçìïóéåýåôáé óôçí åðüìåíç óåëßäá, åßíáé ÷áñáêôçñéóôéêü ãéá
ôçí ôéìÞ ôçò “åîáãïñÜò” éäéùôéêþí êáé äçìïóßùí åêôÜóåùí..
Ï ÍéÜñ÷ïò áñ÷éêÜ åðåíäýåé 8.600.000 äïëÜñéá ãéá íá åðéóêåõÜæåé
ôï óôüëï ôïõ. Óôç óõíÝ÷åéá áíáðôýóóåé ôï Íáõðçãåßï êáé ôï 1961
êáèåëêýåé ôï ðñþôï ìåãÜëï ðëïßï óôçí ÅëëÜäá, ôï “Ðáãêüóìéá Åëðßò”.
Ç óõíå÷éæüìåíç åðÝêôáóç ìå “áðáëëïôñéþóåéò” ðñïò ôçí ðëåõñÜ
ôçò ðëáæ, éäéáßôåñá óôç äéÜñêåéá ôçò äéêôáôïñßáò 1967 - 1974
áðïèÜññõíå ôïõò åêáôïíôÜäåò ÷éëéÜäåò ëïõüìåíïõò íá êïëõìðïýí óôïí
ÓêáñáìáãêÜ.
Ç ðñïóðÜèåéá ôïõ ÍéÜñ÷ïõ íá áðáîéùèåß ç ðëáæ êáôáããÝëèçêå áðü
ôïí Ðñüåäñï ôïõ Åîùñáúóôéêïý Óõëëüãïõ ÓêáñáìáãêÜ, Ðáíáãéþôç
ÊïõêïõìÜ, ï ïðïßïò óôç óýóêåøç ôùí ïêôþ åîùñáúóôéêþí óõëëüãùí
ôïõ ×áúäáñßïõ, ôçí 20 ç Éïõëßïõ ôïõ 1960 “áíáöÝñåé åíåñãåßáò ôïõ
ÍéÜñ÷ïõ éäéïêôÞôïõ ôùí Íáõðçãåßùí ÓêáñáìáãêÜ üóôéò ìåôÝñ÷åôáé êÜèå
èåìéôïý êáé áèÝìéôïõ ìÝóïõ ùò ç Ýê÷õóéò ðåôñåëáßïõ åéò ôçí èÜëáóóáí
êáé êáììÝíùí ëéðáíôéêþí ìå óêïðüí íá êáôáóôÞóç ôçí èÜëáóóáí
áêáôÜëëçëïí ðñïò ÷ñÞóéí ôùí ëïõïìÝíùí ìå óêïðüí íá óöåôåñéóèÞ
ïëüêëçñïí ôçí Ðåñéï÷Þí ÓêáñáìáãêÜ åðéôõ÷þí ìÜëëéóôá ôï ðñþôïí
ðñïò ôïýôï âÞìá äéá õðïëïãéóìïý ôïõ ÷åéìåñßïõ êýìáôïò áðü 15 åéò
150 ìÝôñá. Åîåäçëþèç êáôüðéí ôïýôïõ ç áãáíÜêôçóéò ôùí åêðñïóþðùí
ôùí Óõëëüãùí êáôÜ ôïõ óöåôåñéóôïý êáé äéåðéóôþèç ðëÞñùò üôé ïé
Óýëëïãïé èá áãùíéóôïýí äéá ôçí äéÜóùóéí ôïõ ÓêáñáìáãêÜ áðü ôïõò
üíõ÷áò ôïõ ÍéÜñ÷ïõ”.
ÐáñÜ ôáýôá, ìéá ïìÜäá áíèñþðùí, ïé ÷åéìåñéíïß êïëõìâçôÝò ïé
ïðïßïé ßäñõóáí óýëëïãï ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá, óõíå÷ßæïõí íá êïëõìðïýí
áðôüçôïé.
×þñïé ôïõ Íáõðçãåßïõ - ôïõ ìåãáëýôåñïõ ôçò Ìåóïãåßïõ - ðñïÝêõøáí
ìå ìðáæþìáôá ôçò èÜëáóóáò êáé ïéêåéïðïéÞèçêáí áðü ôïí ÍéÜñ÷ï,
áêñéâþò óå ðåñéï÷Ýò óôéò ïðïßåò êïëõìðïýóáí ïé êÜôïéêïé ôçò ÄõôéêÞò
ÁèÞíáò.
ÌéëÜìå éäéáßôåñá ãéá ôç ìåãÜëç ìüíéìç äåîáìåíÞ Íï 5 êáé ãéá
ôïí ðåñéâÜëëïíôá ÷þñï ôçò. Áêüìá êáé óÞìåñá öáßíïíôáé åíôüò ôïõ
Íáõðçãåßïõ ðáëáéÜ ìéêñÜ îåíïäï÷åßá êáé ôáâÝñíåò...
¹ôáí ôüóï ìåãÜëç ç óõìâïëÞ ôùí Íáõðçãåßùí ÓêáñáìáãêÜ óôçí
ïéêïíïìßá ôïõ êñÜôïõò, ðïõ ç íáõðçãéêÞ ôïõ êëßíç (äçëáäÞ ôìÞìá ôçò
ðüëçò ìáò) áðïôõðþèçêå óå ÷áñôïíüìéóìá ôùí “ðåíôÞêïíôá äñá÷ìþí”.
Ôçí ðåñßïäï 1960 - 1980 ç ÅëëÜäá áðïôåëïýóå ëüãù ôùí ÷áìçëþí
çìåñïìéóèßùí ôïí ìáãíÞôç ãéá ôéò åðéóêåõÝò ôùí ðëïßùí. Ç êõâÝñíçóç
ôïõ ÐÁÓÏÊ “ðéåæüìåíç” áðü ôçí ðåñéññÝïõóá óõíäéêáëéóôéêÞ
áôìüóöáéñá ôùí êñáôéêïðïéÞóåùí óôçí áñ÷Þ ôçò äåêáåôßáò ôïõ ´80 êáé
ìå ôçí ðñïôñïðÞ ôïõ ÊÊÅ, ôï ïðïßï áðáéôïýóå íá “åèíéêïðïéçèïýí ôá
Íáõðçãåßá”, âïÞèçóå áíôéêåéìåíéêÜ - ÷ùñßò íá Ý÷åé ôçí ðñüèåóç - ôïí
ÍéÜñ÷ï íá áðáëëáãåß áðü ìéá ìåëëïíôéêÜ æçìéïãüíá åðé÷åßñçóç.
Ï ÍéÜñ÷ïò ðñïâëÝðïíôáò üôé ç íáõðçãïåðéóêåõáóôéêÞ âéïìç÷áíßá
äåí åß÷å êáìßá ðñïïðôéêÞ óôçí Åõñþðç êáé óôçí ÅëëÜäá, áöïý íÝïé
“ìáãíÞôåò” åß÷áí áñ÷ßóåé íá öáßíïíôáé óôïí ïñßæïíôá üðùò ç Êßíá,
ç ÊïñÝá ê.Ü., ðïýëçóå ôá Íáõðçãåßá óôï êñÜôïò ÷ùñßò íá ðñïâÜëåé
ïõóéáóôéêÝò áíôéññÞóåéò.
Êáé åñ÷üìáóôå óôï óÞìåñá...
Ôá Íáõðçãåßá îáíáðïõëÞèçêáí áõôÞ ôç öïñÜ áðü ôï êñÜôïò óôçí
ãåñìáíéêÞ åôáéñßá HDW, êáé ìÜëéóôá ìå ðñïßêá, áöïý áõôüìáôá ôçò
äüèçêå ôï êáôáóêåõáóôéêü ðñüãñáììá ôïõ Ðïëåìéêïý Íáõôéêïý ãéá ôá
õðïâñý÷éá. Ç HDW ïõóéáóôéêÜ åíäéáöÝñåôáé ìüíï ãéá ôï ðñüãñáììá
ôçò êáôáóêåõÞò ôùí õðïâñõ÷ßùí. ¸ôóé ãÞðåäá äåêÜäùí óôñåììÜôùí,
ôá ðåñéóóüôåñá åßíáé ðñþçí áêôÝò ðïõ êïëõìðïýóáí ïé êÜôïéêïé ôçò
Ï Óôáýñïò ÍéÜñ÷ïò ïéêïíïìéêüò ðáñÜãïíôáò ðáãêïóìßïõ
åíäéáöÝñïíôïò, ðñùôïóÝëéäï óôï ðåñéïäéêü TIME, 1956.
Ôï Íáõðçãåßï åðåêôåßíåôáé äõôéêÜ.
Ìðáæþìáôá - ðñïó÷þóåéò ãéá ôç äçìéïõñãßá ôçò Í ï 4 ìüíéìçò äåîáìåíÞò, 1964.
Áåñïöùôïãñáößá ôïõ 1975. Ôï Íáõðçãåßï åðåêôåßíåôáé áêüìá äõôéêüôåñá êáé êáôáëáìâÜíåé ìåãÜëåò åêôÜóåéò áðü
ôï ÷þñï ôùí ëïõïìÝíùí ãéá ôçí êáôáóêåõÞ ôçò Í ï 5 ìüíéìçò äåîáìåíÞò. Ï ÷þñïò áõôüò äåí “áîéïðïéåßôáé” ãéá
íáõðçãïåðéóêåõáóôéêÝò ÷ñÞóåéò, áëëÜ Ý÷åé ìåôáôñáðåß óå ÷þñï óôÜèìåõóçò container - ëéìÜíé.
141